Öz
Giriş
Staphylococcus aureus, hem toplum hem de hastanede enfeksiyona neden olan başlıca patojenlerden biridir. Bu etkene ait sürveyans verilerinin analizi, önleyici girişimlerin doğru planlanması adına önemlidir. Bu çalışmada bir üniversite hastanesinde Staphylococcus aureus suşlarının izolasyon sıklığının ve antimikrobiyal direnç özelliğinin son yıllarda bir değişim gösterip-göstermediğinin saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
Bu kesitsel çalışmada, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde, Ocak 2019 ile Haziran 2025 tarihleri arasında izole edilen Staphylococcus aureus suşlarına ait veriler geriye dönük olarak toplandı. Suşların saptandığı hastaların demografik bilgileri ve izolatların antimikrobiyal direnç özellikleri çalışma kapsamında değerlendirildi. Yıllara göre suş ve direnç frekansındaki değişimler doğrusal regresyon ve eğilim analizi ile araştırıldı.
Bulgular
Çalışmada, 861’i (%24,5) toplum kaynaklı ve 2653’ü (%75,5) hastane kaynaklı enfeksiyon etkeni olarak değerlendirilen toplam 3514 Staphylococcus aureus suşu incelendi. Tüm üremeler arasında Staphylococcus aureus’un ortanca prevalansı %9,96 idi ve yıllar içinde %9,2-11,57 arasında istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir değişim gösterdi. Pandemi öncesi ve sonrası dönemler karşılaştırıldığında; hastane kaynaklı metisilin dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) oranlarında anlamlı bir artış saptanırken (p < 0,05), toplum kaynaklı MRSA oranlarında anlamlı bir değişiklik gözlenmedi. Hastane izolatları arasında metisilin direnç oranı, çalışma süresince yaklaşık iki kat olmak üzere anlamlı artış gösterirken toplum kökenli suşlardaki artış anlamlı bulunmadı. Metisilin dirençli suşlarda, metisilin-duyarlılara göre kinolonlar, aminoglikozitler, makrolidler ve ko-trimoksazol başta olmak üzere birçok antimikrobiyale karşı anlamlı olarak iki ila yedi kat daha fazla direnç saptandı. Çalışma süresince amikasin, gentamisin ve eritromisin direnci anlamlı azalış gösterirken tetrasiklin ve klindamisin direncinde anlamlı artış bulundu.
Sonuç
Saptanan veriler, Staphylococcus aureus’un prevalansında önemli bir değişim olmadığını ancak metisilin direncinin özellikle hastane kökenli suşlarda düzenli bir artış trendi göstererek yükseldiğini ortaya koymuştur. Birçok antibiyotiğe karşı daha yüksek direnç taşıyan bu suşların kontrol altına alınması öncelikli hedeflerden biri olmalıdır.
Anahtar Kelimeler:
Staphylococcus aureus, metisiline dirençli Staphylococcus aureus, metisiline duyarlı Staphylococcus aureus, antimikrobiyal direnç, trend analizi
Kaynaklar
1Dalgic B, Yenisehirli G, Otlu B, Tanriverdi ES, Yenişehirli A, Bulut Y. The relationship between Biofilm Production and Antimicrobial Resistance in Methicillin-sensitive and Methicillin-resistant Staphylococcus aureus Isolates: In vitro evaluation. Mediterr J Infect Microb Antimicrob. 2022;11(1):14.
2Droz N, Hsia Y, Ellis S, Dramowski A, Sharland M, Basmaci R. Bacterial pathogens and resistance causing community acquired paediatric bloodstream infections in low-and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. Antimicrob Resist Infect Control. 2019;8(1):207.
3Yueh CM, Chi H, Chiu NC, Huang FY, Huang DTN, Chang L, Kung YH, Huang CY. Etiology, clinical features, management, and outcomes of skin and soft tissue infections in hospitalized children: A 10-year review. J Microbiol Immunol Infect. 2022;55(5):728-39.
4Umemura Y, Ogura H, Takuma K, Fujishima S, Abe T, Kushimoto S, Hifumi T, Hagiwara A, Shiraishi A, Otomo Y. Current spectrum of causative pathogens in sepsis: a prospective nationwide cohort study in Japan. Int J Infect Dis. 2021;103:343-51.
5Wang JT, Hsu LY, Lauderdale TL, Fan WC, Wang FD. Comparison of outcomes among adult patients with nosocomial bacteremia caused by methicillin-susceptible and methicillin-resistant Staphylococcus aureus : A retrospective cohort study. PLoS One. 2015;10(12):e0144710.
6Zhen X, Lundborg CS, Zhang M, Sun X, Li Y, Hu X, Gu S, Gu Y, Wei J, Dong H. Clinical and economic impact of methicillin-resistant Staphylococcus aureus : a multicentre study in China. Sci Rep. 2020;10(1):3900.
7Kallen A, Mu Y, Bulens S, Reingold A, Petit S, Gershman K, Ray SM, Harrison LH, Lynfield R, Dumyati G. Active bacterial core surveillance (ABCs) MRSA investigators of the emerging infections program. Health care-associated invasive MRSA infections, 2005-2008. JAMA. 2010;304(6):641-8.
8Jones M. Vital Signs: trends in Staphylococcus aureus infections in veterans affairs medical centers—United States, 2005-2017. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2019;68(10):220-4.
9Kourtis AP. Vital signs: epidemiology and recent trends in methicillin-resistant and in methicillin-susceptible Staphylococcus aureus bloodstream infections—United States. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2019;68(10):214-9.
10Mason E, Nsonwu O, Elmes J, Chudasama D, Pearson C, Hasan L, Hope R, Gerver SM. Increased rates of hospital-onset Staphylococcus aureus bacteraemia in National Health Service acute trusts in England between June 2020 and March 2021: a national surveillance review. J Hosp Infect. 2024;143:33-7.
11Al Sulayyim H, Ismail R, Al Hamid A, Mohammed B, Abdul Ghafar N. Antibiotic resistance before, during, and after the COVID-19 pandemic: a retrospective study. J Infect Dev Ctries. 2024;18(5):371-82.
12The European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST). Last accessed date: 2026 Jan 5. Available from: https://www.eucast.org/fileadmin/src/media/PDFs/EUCAST_files/Breakpoint_tables/v_15.0_Breakpoint_Tables.pdf.
13Usluer G. Çoklu dirençli patojenler: Epidemiyoloji ve kontrol. Flora. 2002;7(3):135-41.
14Sucu N, Çaylan R, Aydin K, Yilmaz G, Boz AĞ, Köksal İ. Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde kan kültürlerinin prospektif olarak değerlendirilmesi. Mikrobiyol Bul. 2005;39(4):455-64.
15Süzük S, Ürünal B, Balaban N, Yetener V. Yoğun bakım ünitelerindeki hastalardan izole edilen mikroorganizmalar ve ilk beş sırada yer alanların antimikrobiyal maddelere duyarlılıkları. Turk Mikrobiyol Cem Derg. 2004;34(4):238-43.
16Gozel MG, Hekimoglu CH, Gozel EY, Batir E, McLaws ML, Mese EA. National Infection Control Program in Turkey: The healthcare associated infection rate experiences over 10 years. Am J Infect Control. 2021;49(7):885-92.
17Yetkin F, Yakupogullari Y, Kuzucu C, Ersoy Y, Otlu B, Colak C, Parmaksiz N. Pathogens of intensive care unit-acquired infections and their antimicrobial resistance: A 9-year analysis of data from a university hospital. Jundishapur J Microbiol. 2018;11(4):1-8.
18Mathé P, Göpel S, Hornuss D, Tobys D, Käding N, Eisenbeis S, Kohlmorgen B, Trauth J, Gölz H, Walker SV. Increasing numbers and complexity of Staphylococcus aureus bloodstream infection—14 years of prospective evaluation at a German tertiary care centre with multi-centre validation of findings. Clin Microbiol Infect. 2023;29(9):1197.e9-15.
19Touaitia R, Mairi A, Ibrahim NA, Basher NS, Idres T, Touati A. Staphylococcus aureus : A review of the pathogenesis and virulence mechanisms. Antibiotics (Basel). 2025;14(5):470.
20Miller M, Cook HA, Furuya EY, Bhat M, Lee MH, Vavagiakis P, Visintainer P, Vasquez G, Larson E, Lowy FD. Staphylococcus aureus in the community: Colonization versus infection. PLoS One. 2009;4(8):e6708.
21European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Antimicrobial resistance in the EU/EEA (EARS-Net) - Annual Epidemiological Report 2023. In: ECDC, ed. Stockholm; 2024.
22Orhan Z, Kayış A, Küçük B, Doğaner A, Aral M. Antimicrobial resistance in Staphylococci isolated from various clinical specimens of inpatients in intensive care units: A 4-year evaluation. Turk J Intensive Care. 2024;22(1):24.
23Poirel L, Yakupoğulları Y, Kizirgil A, Dogukan M, Nordmann P. VIM-5 metallo-β-lactamase-producing Pseudomonas putida from Turkey. Int J Antimicrob Agents. 2009;33(3):287-8.
24Toraman ZA, Yakupogullari Y, Kizirgil A. Detection of metallo β-lactamase production and antibiotic resistance with E-test method in pseudomonas, acinetobacter and klebsiella strains, in Turkey. J Infect Chemother. 2004;10(5):257-61.
25Azap Ö, Otlu B, Yeşilkaya A, Yakupoğulları Y. Detection of OXA-48-like carbapenemase-producing Klebsiella pneumoniae in a tertiary care center in Turkey: Molecular characterization and epidemiology. Balkan Med J. 2013;30(3):259-60.
26World Health Organization (WHO). WHO report on surveillance of antibiotic consumption: 2016-2018 early implementation. In: Organization WH, ed. 2018:127.
27Duman Y, Yakupoğulları Y, Gündüz A. COVID-19 enfeksiyon kontrol önlemlerinin çocuklarda rotavirüs ve enterik adenovirüs sıklığı üzerine etkileri. J Pediatr Inf. 2022;16(3):151-5.
28Yakupogullari Y, Ermis H, Kazgan Z, Otlu B, Bayindir Y, Gulbas G, Tanriverdi E, Guldogan E. Diagnostic and treatment outcomes of patients with pulmonary tuberculosis in the first year of COVID-19 pandemic. EMHJ. 2022;28(7):682-9.
29Habiloğlu AD, Çiçek Şentürk G, Gürbüz Y, Şibar EG, Şendağ E, Altin N, Şencan İ. The effect of antibiotic use on microorganism distribution and antibiotic resistance in hospital infections in the COVID-19 pandemic. Turk Hij Den Biyol Derg. 2022;79(3):175-86.
30Yılmaz N, Altınkanat Gelmez G, Söyletir G. Türkiye’de COVID-19 pandemi döneminde antimikrobiyal direnç değişimi. Mikrobiyol Bul. 2023;57(4):507-34.
31Hamidi AA, Yılmaz Ş. Antibiotic consumption in the hospital during COVID-19 pandemic, distribution of bacterial agents and antimicrobial resistance: A single-center study. J Surg Med. 2021;5(3):124-7.
