Öz
Giriş
Antimikrobiyal ile ilişkili potansiyel ilaç-ilaç etkileşimleri (pİİE), özellikle polifarmasi varlığında, hastanede yatan hastalarda önemli ancak sıklıkla gözden kaçan bir hasta güvenliği sorunudur. Bu çalışmada, hastanede yatan erişkin hastalarda antimikrobiyal ile ilişkili pİİE’lerin nokta prevalansı, risk faktörleri ve dağılımının değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem
Bu kesitsel nokta prevalans çalışması, 4 Mart 2026 tarihinde üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesinde gerçekleştirildi. En az bir sistemik antimikrobiyal ajan ile birlikte en az bir ek sistemik ilaç kullanan erişkin yatan hastalar çalışmaya dahil edildi. Potansiyel ilaç–ilaç etkileşimleri, UpToDate® Lexicomp® Drug Interactions Online Database kullanılarak değerlendirildi. C, D ve X kategorisindeki etkileşimler pİİE olarak kabul edildi. pİİE gelişimiyle ilişkili bağımsız belirleyicileri saptamak amacıyla tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri yapıldı.
Bulgular
Çalışmaya dahil edilen 375 hastanın 112’sinde (%29,9) en az bir antimikrobiyal ile ilişkili pİİE saptandı. Toplam 205 pİİE çifti tespit edildi; bunların %68’i C kategorisi (tedavinin izlenmesi önerilen), %27’si D kategorisi (tedavide değişiklik yapılması önerilen) ve %5’i X kategorisi (kombinasyondan kaçınılması gereken) etkileşimlerden oluşuyordu. Genel olarak en sık ilişkili ajanlar seftriakson (n = 44), klaritromisin (n = 33) ve levofloksasin (n = 18) iken; klinik açıdan daha yüksek riskli D ve X kategorisi etkileşimlerde klaritromisin (n = 18), sefuroksim aksetil (n = 17), linezolid (n = 9) ve kinolonlarla (toplam n = 7) ilişkiliydi. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde toplam ilaç sayısı, pİİE gelişiminin en güçlü bağımsız belirleyicisi olarak saptandı (olasılık oranı: 1,40, %95 güven aralığı: 1,28-1,54; p < 0,001).
Sonuç
Antimikrobiyal ile ilişkili pİİE’ler, hastanede yatan erişkin hastaların %29,9’unda saptanmış olup, belirlenen etkileşimlerin %32’si D veya X kategorisinde sınıflandırıldı. Klinik açıdan daha önemli D ve X kategorisi etkileşimler özellikle klaritromisin, sefuroksim aksetil, linezolid ve kinolonlarla ilişkiliydi. Bu bulgular, özellikle çoklu ilaç kullanan hastalarda antimikrobiyal ilişkili ilaç-ilaç etkileşimlerinin sistematik olarak taranmasının, antimikrobiyal yönetim ve hasta güvenliği uygulamalarının önemli bir bileşeni olması gerektiğini göstermektedir.
