Türkiye’de HIV ile Yaşayan Kişilerde HPV Aşısına İlişkin Bilgi Düzeyi, Aşılama Oranları ve HPV Aşılamasını Etkileyen Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma
PDF
Atıf
Paylaş
Talep
ARAŞTIRMA
CİLT: 15 SAYI: 1
P: 61 - 68
Ocak 2026

Türkiye’de HIV ile Yaşayan Kişilerde HPV Aşısına İlişkin Bilgi Düzeyi, Aşılama Oranları ve HPV Aşılamasını Etkileyen Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma

Mediterr J Infect Microb Antimicrob 2026;15(1):61-68
Bilgi mevcut değil.
Bilgi mevcut değil
Alındığı Tarih: 20.10.2025
Kabul Tarihi: 16.12.2025
Online Tarih: 22.04.2026
Yayın Tarihi: 22.04.2026
E-Pub Tarihi: 09.01.2026
PDF
Atıf
Paylaş
Talep

Öz

Giriş

Türkiye dâhil olmak üzere birçok düşük ve orta gelirli ülkede insan papilloma virüsü (HPV) aşısı henüz ulusal bağışıklama programına dâhil edilmemiştir. İnsan bağışıklık yetmezliği virüsü (HIV) ile yaşayan kişiler, HPV enfeksiyonu ve buna bağlı kanserlere karşı artmış duyarlılıkları nedeniyle aşılama açısından öncelikli bir risk grubudur. Aşılama önündeki engellerin belirlenmesi, etkili korunma stratejilerinin geliştirilmesi için önem taşımaktadır.

Gereç ve Yöntem

Çalışma Nisan-Temmuz 2024 tarihleri arasında, üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesinde HIV ile yaşayan kişiler arasında yürütüldü. Yapılandırılmış bir anket aracılığıyla katılımcıların sosyodemografik özellikleri, HPV hakkındaki bilgi düzeyleri, aşı öyküleri ve aşıya ilişkin tutumları değerlendirildi. HPV bilgisi ve aşılama oranlarıyla ilişkili faktörler istatistiksel olarak analiz edildi.

Bulgular

Çalışmaya toplam 120 kişi katıldı; katılımcıların %92,5’i (n = 111) erkek, %6,7’si (n = 8) kadın ve %0,8’i (n = 1) transgender olarak tanımlandı. Katılımcıların ortalama yaşı 34,6 idi. Katılımcıların %60,0’ı HPV hakkında bilgi sahibi olduğunu bildirmiş, ancak yalnızca %12,5’i en az bir doz HPV aşısı yaptırmıştı. HPV konusunda bilgi sahibi olanlar arasında aşılama oranı %18,1 olarak bulundu. Aşılanma oranı, önceden HPV enfeksiyonu geçirenlerde (%25,0; p < 0.05) ve hekimden bilgi alanlarda (%45,8; p < 0,001) anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Aşılanmamış bireylerin %48.8’i (n = 51) aşının yalnızca ücretsiz olması durumunda aşı yaptıracağını belirtti. Daha yüksek eğitim düzeyi, genç yaş ve heteroseksüel olmayan yönelim, HPV konusunda daha yüksek bilgi düzeyi ile anlamlı olarak ilişkili bulundu.

Sonuç

Türkiye’de HIV ile yaşayan bireylerde HPV farkındalığı orta düzeyde olmasına rağmen aşılama oranı belirgin biçimde düşüktür. Ekonomik ve bilgiye erişimle ilgili engeller bu durumu belirleyen temel faktörlerdir. Ücretsiz aşılama programlarının yaygınlaştırılması ve hekimlerin aşı önerilerinin güçlendirilmesi, bu yüksek riskli grupta HPV ilişkili hastalık yükünü azaltmak açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler:
Engeller, maliyet, sağlık hizmetleri, HIV, HPV, bilgi düzeyi, aşılama

Kaynaklar

1
Jensen JE, Becker GL, Jackson JB, Rysavy MB. Human papillomavirus and associated cancers: a review. Viruses. 2024;16(5):680.
2
Otter S, Whitaker S, Chatterjee J, Stewart A. The human papillomavirus as a common pathogen in oropharyngeal, anal and cervical cancers. Clin Oncol (R Coll Radiol). 2019;31(2):81-90.
3
Tadese BK, You X, Ndao T, Tota JE, Chen YT, Chowdhary A, Pan J, Costa AC, Mugo N. The burden of HPV infections and HPV-related diseases among people with HIV: a systematic literature review. J Med Virol. 2025;97(4):e70274.
4
Looker KJ, Rönn MM, Brock PM, Brisson M, Drolet M, Mayaud P, Boily MC. Evidence of synergistic relationships between HIV and human papillomavirus (HPV): systematic reviews and meta-analyses of longitudinal studies of HPV acquisition and clearance by HIV status, and of HIV acquisition by HPV status. J Int AIDS Soc. 2018;21(6):e25110.
5
Pérez-González A, Cachay E, Ocampo A, Poveda E. Update on the epidemiological features and clinical implications of human papillomavirus infection (HPV) and human immunodeficiency virus (HIV) coinfection. Microorganisms. 2022;10.
6
Denny LA, Franceschi S, de Sanjosé S, Heard I, Moscicki AB, Palefsky J. Human papillomavirus, human immunodeficiency virus and immunosuppression. Vaccine. 2012;30(Suppl 5):F168-74.
7
Yunihastuti E, Teeratakulpisarn N, Jeo WS, Nilasari H, Rachmadi L, Somia IKA, Sukmawati MDD, Amijaya KAT, Yee IA, Hairunisa N, Hongchookiat P, Trachunthong D, Pankam T, Nonenoy S, Ramautarsing R, Azwa I, Merati TP, Phanuphak P, Phanuphak N, Palefsky JM. Incidence, clearance, persistence and factors related with high-risk anal HPV persistence in South-East Asian MSM and transgender women. AIDS. 2020;34(13):1933-41.
8
World Health Organization. Human papillomavirus vaccines: WHO position paper, December 2022. Wkly Epidemiol Rec. 2022;97(50):645-72.
9
Meites E, Szilagyi PG, Chesson HW, Unger ER, Romero JR, Markowitz LE. Human papillomavirus vaccination for adults: updated recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2019;68:698-702.
10
Akinsolu FT, Abodunrin O, Adewole IE, Olagunju M, Gambari AO, Raji DO, Idigbe IE, Njuguna DW, Salako A, Ezechi OC. Willingness to pay for HPV vaccine among women living with HIV in Nigeria. Vaccines (Basel). 2023;11(5):928.
11
Huff KA, Braun A, Salvaggio MR, McGough P, Frank-Pearce SG, Kendzor DE, Bui TC. Promoting HPV vaccination in people with HIV: factors to consider. Int J Environ Res Public Health. 2023 Mar 31;20(7):5345.
12
Kojic EM, Rana AI, Cu-Uvin S. Human papillomavirus vaccination in HIV-infected women: need for increased coverage. Expert Rev Vaccines. 2016;15(1):105-17.
13
Kabarambi A, Kizito S, Hunleth J, Silver MI, Niyonzima N, Ssewamala F. HPV vaccine uptake and its predictors among adolescent girls and young women living with HIV in central Uganda. AIDS Behav. 2025 Mar 10. Epub ahead of print.
14
Villavicencio A, Kelsey G, Nogueira NF, Zukerberg J, Salazar AS, Hernandez L, Raccamarich P, Alcaide ML. Knowledge, attitudes, and practices towards HPV vaccination among reproductive age women in a HIV hotspot in the US. PLoS One. 2023;18(1):e0275141.
15
Amboree TL, Nyitray AG, Schneider J, Gargurevich N, Kuo J, Chiao EY, Hwang LY, Fujimoto K. Are human papillomavirus knowledge and vaccine uptake associated with HIV status and social determinants of health in young sexual minority men? Prev Med Rep. 2023;32:102132.
16
Stephens ES, Dema E, McGee-Avila JK, Shiels MS, Kreimer AR, Shing JZ. Human papillomavirus awareness by educational level and by race and ethnicity. JAMA Netw Open. 2023 Nov 1;6(11):e2343325.
17
Alzahrani R, Alghamdi MA, Mahmud AMA, Alsobyani F, Taurin S, Bakhiet M. HPV awareness and vaccine knowledge gaps among adults in Bahrain: a community-based study. Discov Public Health. 2025;22:238.
18
Zou H, Grulich AE, Cornall AM, Tabrizi SN, Garland SM, Prestage G, Bradshaw CS, Hocking JS, Morrow A, Fairley CK, Chen MY. How very young men who have sex with men view vaccination against human papillomavirus. Vaccine. 2014 Jun 30;32(31):3936-41.
19
Gilbert P, Brewer NT, Reiter PL, Ng TW, Smith JS. HPV vaccine acceptability in heterosexual, gay, and bisexual men. Am J Mens Health. 2011 Jul;5(4):297-305.
20
Hernandez-Marrero J, Ramos-Cartagena JM, Soto-Salgado M, Rivera-Santiago T, Ortiz-Ortiz KJ, Colón-López V, Deshmukh AA, Ortiz AP. Anal cancer risk and HPV infection knowledge and awareness among Hispanic persons living with HIV in Puerto Rico. Res Sq [Preprint]. 2024:rs.3.rs-4565682.
21
Tung WC, Jones D, Lu M. Sources of information and communication about HPV among Chinese students attending U.S. colleges: implications for culturally appropriate strategies. J Transcult Nurs. 2022;33(3):437-45.
22
Kassymbekova F, Rommel A, Kaidarova D, Auyezova A, Nukusheva S, Dunenova G, Bolatbekova R, Zhetpisbayeva I, Abdushukurova G, Glushkova N. Developing HPV vaccination communication strategies: assessing knowledge, attitudes, and barriers among healthcare professionals in Kazakhstan. Vaccines. 2024;12(11):1225.
23
Chambers C, Gillis J, Lindsay J, Benoit AC, Kendall CE, Kroch A, Grewal R, Loutfy M, Mah A, O’Brien K, Ogilvie G, Raboud J, Rachlis A, Rachlis B, Yeung A, Yudin MH, Burchell AN. Low human papillomavirus vaccine uptake among women engaged in HIV care in Ontario, Canada. Prev Med. 2022;164:107246.
24
Cleva M, Gaspari V, Ceccarelli A, Pianese G, Griffa D, Orioni G, Cintori C, Diegoli G, Gori D, Montalti M. HPV vaccine awareness and uptake among sexually transmitted infections clinic users: a cross-sectional study in Bologna, Italy. Int J Environ Res Public Health. 2024;21(11):1515.
25
de Brito KC, da Silva MFCR, Cardoso CW, Silva LK, Khouri R, de Albuquerque Junior AE, Vianna NA, Almeida MDCC, Moreira Junior ED. A randomized, controlled trial of a web-based tailored intervention to increase human papillomavirus vaccination among people living with HIV/AIDS. PLoS One. 2025;20(3):e0319646.
26
Chandeying N, Thongseiratch T. Systematic review and meta-analysis comparing educational and reminder digital interventions for promoting HPV vaccination uptake. npj Digit Med. 2023;6:162.
27
Amboree TL, Wermuth PP, Montealegre JR, Fujimoto K, Mgbere O, Darkoh C. Sexual behaviors and human papillomavirus vaccination in a heterosexually active adult population at increased risk for HIV infection. Arch Sex Behav. 2023 Feb;52(2):793-801.
28
Pho AT, Mangal S, Bakken S. Human papillomavirus vaccination among transgender and gender diverse people in the United States: an integrative review. Transgend Health. 2022 Aug 1;7(4):303-13.
29
Yao PY, Lin CY, Ko NY, Zou H, Lee CW, Strong C. Predicting human papillomavirus vaccine uptake in men who have sex with men: the influence of vaccine price and receiving an HPV diagnosis. BMC Public Health. 2022 Jan 6;22(1):28.
30
Moran C, Garcia-Iglesias J, Kerr C. Human papillomavirus vaccination uptake among men who have sex with men living with HIV. Sex Transm Infect. 2025:sextrans-2024-056361. Epub ahead of print.
31
Shen F, Du Y, Cao K, Chen C, Yang M, Yan R, Yang S. Acceptance of the human papillomavirus vaccine among general men and men with a same-sex orientation and its influencing factors: a systematic review and meta-analysis. Vaccines (Basel). 2023;12(1):16.
32
Russ SM, Brackney M, Meek J, Niccolai LM. Missed opportunities for HPV vaccination among vaccine-eligible women with high grade cervical lesions. Vaccine. 2019 Jul 18;37(31):4262-7.
33
Couto E, Sæterdal I, Juvet LK, Klemp M. HPV catch-up vaccination of young women: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health. 2014;14:867.
34
Rosenthal SL, Weiss TW, Zimet GD, Ma L, Good MB, Vichnin MD. Predictors of HPV vaccine uptake among women aged 19-26: importance of a physician’s recommendation. Vaccine. 2011;29(5):890-5.
35
Ylitalo KR, Lee H, Mehta NK. Health care provider recommendation, human papillomavirus vaccination, and race/ethnicity in the US National Immunization Survey. Am J Public Health. 2013;103(1):164-9.
36
Gerend MA, Shepherd MA, Lustria MLA, Shepherd JE. Predictors of provider recommendation for HPV vaccine among young adult men and women: findings from a cross-sectional survey. Sex Transm Infect. 2016;92(2):104-7.
37
Cartmell KB, Young-Pierce J, McGue S, Alberg AJ, Luque JS, Zubizarreta M, Brandt HM. Barriers, facilitators, and potential strategies for increasing HPV vaccination: a statewide assessment to inform action. Papillomavirus Res. 2018;5:21-31.
38
Grace D, Gaspar M, Rosenes R, Grewal R, Burchell AN, Grennan T, Salit IE. Economic barriers, evidentiary gaps, and ethical conundrums: a qualitative study of physicians’ challenges recommending HPV vaccination to older gay, bisexual, and other men who have sex with men. Int J Equity Health. 2019;18(1):159.
39
Patel PR, Berenson AB. The internet’s role in HPV vaccine education. Hum Vaccin Immunother. 2014;10(5):1166-70.
40
Hakimi S, Lami F, Allahqoli L, Alkatout I. Barriers to the HPV vaccination program in the Eastern Mediterranean region: a narrative review. J Turk Ger Gynecol Assoc. 2023;24(1):48-56.
41
Liu H, Zou M, Shen M, Kamarulzaman A, Chen S, Li J, Li R, Liu H, Zou Z, Zhang L. HPV vaccination is highly effective and cost-effective for cervical cancer prevention in women living with HIV in China: a cost-effectiveness analysis. Int J Cancer. 2025 Mar 15;156(6):1225-35.
42
Palmer C, Wähner C, Wölle R, Kreuter A, Klussmann JP, Witte J, Luzak A, Reuschenbach M. Cost-effectiveness analysis of HPV vaccination of men who have sex with men in Germany. Infection. 2025.
43
Deshmukh AA, Chiao EY, Cantor SB, Stier EA, Goldstone SE, Nyitray AG, Wilkin T, Wang X, Chhatwal J. Management of precancerous anal intraepithelial lesions in human immunodeficiency virus-positive men who have sex with men: clinical effectiveness and cost-effectiveness. Cancer. 2017;123(23):4709-19.