Öz
Giriş: Clostridium difficile (C. difficile), antibiyotik ile ilişkili ishallerin en sık nedenidir. Özellikle immünsüpresyon önemli bir risk faktörü olduğu için diyare yakınması olan febril nötropenik hastalarda toksin A ve B araştırılması önerilir. Çalışmamızda febril nötropenik dönemde ishal gelişen maligniteli hastaların dışkılarında C. difficile toksini sıklığını araştırmayı ve toksin pozitif hastaların epidemiyolojik özelliklerini irdelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Hastanemize başvuran hematolojik maligniteli ve solid organ tümörlü hastalarda febril nötropenik dönemde diyare gelişen olguların dışkı örnekleri incelendi. C. difficile toksin A ve B sıklığı kromatografik immünoassay yöntemi ile C. difficile toksin A ve B’nin aynı anda kalitatif olarak belirlenmesini sağlayan ticari kit (MonlabTest, İspanya) ile çalışılmıştır.
Bulgular: Bir Ocak 2012 ile 15 Ağustos 2015 arasındaki dönemde febril nötropenik hastalara ait toplam 197 dışkı örneğinde (%4,6) C. difficile toksin A+B pozitifliği saptandı. Ayrıca 14 olguda Ascaris yumurtası görüldü (%7) ve bir olgunun da dışkı kültüründe Salmonella spp. üredi. Toksin olumluluğu bulunan hastaların altısı kadın, üçü erkek, yaş ortalaması 63,5 olup, yedisi hematolojik maligniteli (%78), ikisi solid organ tümörlü (%22) idi. Tüm olgularda çoklu antibiyotik kullanımı mevcuttu. Yedi olguda kinolon profilaksisi, iki olguda yoğun bakım ünitesinde yatış öyküsü ve tüm olgularda daha önce uzun süreli olarak, ortalama 46 gün hastanede yatış öyküsü mevcuttu.
Sonuç: Diyaresi olan febril nötropenik olgularda C. difficile toksin A+B pozitifliği %4,6 oranında saptanmıştır. Kemoterapi almış olmak, kinolon profilaksisi, karbapenem kullanımı, daha önceden uzun süreli hastanede yatış ve çoklu antimikrobiyal kullanımı öyküsü ortak epidemiyolojik özellikler olarak görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Clostridium difficile, toksin, diyare, Ascaris, epidemiyoloji
Kaynakça
Bartlett JG. Historical perspectives on studies of Clostridium difficile and Clostridium difficile infection. Clin Infect Dis. 2008;46 (suppl 1) p.4-11.
Poxton IR, Mc Coubrey J, Blair G. The pathogenicity of Clostridium difficile. Clin Microbiol Infect. 2001;7:421-7.
Bignardi GE. Risk Factors of Clostridium difficile infections. J Hospital Infect. 1998;40:1-15.
Barbut F, Petit JC. Epidemiology of C. difficile associated infections. Clin Microbiol Infect. 2001;7:405-10.
Tunçcan ÖG, Ulutan F, Karakuş R. Antibiyotiğe bağlı ishal gelişen nötropenik ve nötropenik olmayan hastalarda C. difficile toksin sıklığı ve risk faktörlerinin analizi. Mikrobiyol Bul. 2008;42:573-83.
Freifeld GA, Bow JE, Sephowitz KA, Boechk MJ, Ito IJ, Mullen CA, Road I, Rolston KV, Young JA, Wingard JR. Clinical Practice Guideline for the Use of Antimicrobial Agents in Neutropenic Patients with Cancer: 2010 Update by the Infectious Diseases Society of America, p.56-93.
Kostul H, Delialioğlu N, Horasan EŞ, Emekdaş G, Öztürk C, Kuyucu N. Hastanede yatan hastaların dışkı örneklerinde Clostridium difficile toksin araştırılması ve risk faktörlerinin incelenmesi. Turk Hij Den Biyol Derg. 2015;72:183-90.
Carter GP, Road JI, Lyras D. The role of toxin A and toxin B in Clostridium difficile associated disease: past and present perspectives. Gut Microbes. 2010;1:58-64.
Tunçcan ÖG . Clostridium difficile infeksiyonu: Epidemiyoloji, Tanı ve Tedavi. KLİMİK 2013, XVI. Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Kongresi, kongre kitabı, s:102-103.
Vanpoucke H, De Baere T, Claeys G, Vaneechoutte M, Verschraegen G. Evaluation of six commercial assays for the rapid detection of Clostridium difficile toxin and/or antigen in stool specimens. Clin Microbiol Infect. 2001;7:55-64.
Schmidt ML, Gilligan PH. Clostridium difficile testing algorithms: what is practical and feasible? Anaerob. 2009;15:270-73.
Lale Z, Doğruman AL, Fidan I, Adıyaman G, Yeşilyurt E, Özkan S, Çağlar K. İshalli hastaların dışkı örneklerinde Clostridium difficile toksin A ve B sıklığının araştırılması. ANKEM Derg. 2013;27:55-9.
Deniz U, Ülger N, Aksu B, Karavuş M, Söyletir G. Marmara Üniversitesi Hastanesi’nde yatan ishalli hastalardan izole edilen Clostridium difficile kökenlerinde toksin genlerinin araştırılması. Mikrobiyol Bul. 2011;45:1-10.
Aygün G, Aslan M, Yaşar H, Altaş K. Antibiyotik ile ilişkili ishal olgularında Clostridium difficile toksin A+B araştırılması. Türk Mikrobiyol Cem Derg. 2003;33:39-41.
Büyükbaba Boral Ö. Clostridium difficile infeksiyonu ön tanılı hastaların dışkı örneklerinde toksin A ve B’nin belirlenme sıklığı. Turk Mikrobiyol Cem Derg. 2002;32:220-4.
Shin BM, Kuak EY, Lee EJ, Songer JG. Algorithm combining toxin immunoassays and stool culture for diagnosis of Clostridium difficile infection. J Clin Microbiol. 2009;47:2952-6.
Ercis S, Ergin A, Hasçelik G. Six years evaluation of Clostridium difficile associated diarrhea. Mikrobiyol Bul. 2004;38:45-50.
Altındiş M, Usluer S, Çiftçi H, Tunç N, Çetinkaya Z, Aktepe OC. Investigation of the presence of Clostridium difficile in antibiotic associated diarrhea patients by culture and toxin detection methods. Mikrobiyol Bul. 2007;41:29-37.
Beşirbellioğlu AB, Görenek L, Dizer U, Hacıbektaşoğolu A. GATA Eğitim Hastanesi’nde nozokomiyal C. difficile sıklığı. Hastane Enfeksiyonu Derg. 1997;1:158-62.
Mc Farland LV, Mulligan ME, Kıvak RY, Stamm WE. Nosocomial acquisition of C. difficile infection. N Engl J Med. 1989; 320:204-10.
Thielman MM. Antibiotic associated colitis. pp: 1249-63. In: Mandell GL, Bennett JE, Dolin R (eds) Mandell, Douglas and Bennett’s Principles and Practice of Inf Dis, 2005, 6th ed. Elsevier Churchill Livingstone, Philadelphia.
