Öz
Giriş: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki İnsan bağışıklık yetmezlik virüsü ‘Human immunodeficiency virus’ (HIV) pozitif hastalarda, fırsatçı enfeksiyonlar sıktır. Tüberküloz fırsatçı enfeksiyonların en önemlilerinden birisidir. Hastalık HIV enfeksiyonunun ilerleyişini hızlandırmakta ve ‘Acquired immunodeficiency syndrome’ (AIDS) tanımlayıcı hastalıklar arasında yer almaktadır. Bu çalışmada HIV enfekte hastalarda gelişen tüberkülozun kliniği ve seyrinin ortaya konulması ve iki durumun birlikteliği hakkında deneyimlerimizin sunulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1998 ile 2015 yılları arasında kliniğimizdeki HIV/AIDS olgularında tüberküloz saptanan hastalar dahil edildi. Demografik ve klinik veriler retrospektif olarak elde edildi.
Bulgular: Kliniğimizde 1998-2015 tarihleri arasında 262 HIV enfekte hasta (%75,2 erkek, %24,8 kadın) takip edilmiş, bu hastaların 15’ine (%5,7) tüberküloz tanısı konulmuştur. Tüberkülozlu hastaların 13’ü (%87) erkek ve ikisi (%13) kadın olup, yaş ortalamaları 43±10 yaş olarak belirlenmiştir. Hastaların 12’si (%80) pulmoner tüberküloz, ikisi (%13) miliyer tüberküloz ve biri (%7) tüberküloz menenjit tanısı almıştır. Üreyen kökenlerden birinde rifampisine orta derece duyarlılık mevcut iken, diğerlerinde ilaç direnci saptanmamıştır. Üç hasta tüberküloz tedavisi almakta iken kaybedilmiş, %40 hastada iyileşme sağlanmıştır.
Sonuç: HIV enfeksiyonu ile birlikte ortaya çıkabilen çok sayıda fırsatçı enfeksiyon vardır. Bunlardan en önemlisi, Türkiye için de önemli bir sorun olan tüberkülozdur. İki hastalığın birlikteliği, tedavi uyumu, HIV enfeksiyonunun prognozu, ilaç etkileşimleri ve ilaç yan etki sıklığı ile dirençli tüberküloz sıklığında artış gibi sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle HIV enfekte hastalarda tüberkülozun erken tanısı kadar, reaktivasyonunun önlenmesi konusunda alınacak tedbirlerin önemi de akılda tutulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: HIV, AIDS, tüberküloz, fırsatçı enfeksiyonlar, infeksiyon
Kaynakça
World Health Organization. Erişim tarihi 11 Mart 2015. Avaliable from: http://www.who.int/hiv/pub/progressreports/update2014/en/
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Erişim tarihi 11 Mart 2015. Avaliable from: http://www.hatam.hacettepe.edu.tr/veriler_Haziran_2014.pdf
Seage GR, Losina E, Goldie SJ, Paltiel AD, Kimmel AD, Freedberg KA. The relationship of preventable opportunistic infections, HIV-1 RNA, and CD4 cell counts to chronic mortality. J Acquir Immune Defic Syndr. 2002;30:421-8.
Sokal JE. Measurement of delayed skin-test responses. New Engl J Med. 1975;293:501-2.
From the Centers for Disease Control and Prevention. 1993 revised classification system for HIV infection and expanded surveillance case definition for AIDS among adolescents and adults. JAMA. 1993;269:729-30.
Rio CD, Curan J. Epidemiology and prevention of acquired immunodeficiency syndrome and human immunodeficiency virus infection. In: Mandell GL, Bennett JE, Dolin R (eds). Principles and Practice of Infectious Diseases. 7th ed. Philadelphia: Churchill Livingstone. 2010:1635-61.
Yemisen M, Aydın OA, Gunduz A, Ozgunes N, Mete B, Ceylan B, Karaosmanoglu HK, Yildiz D, Sargin F, Ozaras R, Tabak F. Epidemiological profile of naive HIV-1/AIDS patients in Istanbul: the largest case series from Turkey. Curr HIV Res. 2014;12:60-4.
Göktaş P, Şimşek S, Erten SA. HIV İnfeksiyonunun Türkiye’deki geleceği. HIV/ AIDS. 2000;3:111.
Gallo RC, Montagnier L. The discovery of HIV as the cause of AIDS. N Engl J Med. 2003;11:2283-5.
Şengöz G, Yaşar KK, Güldüren S, Yıldırım F, Nazlıcan Ö, Berzeg D, Kutlu BS, Elmi Ş. HIV İnfeksiyonlu Bir Hastada Jeneralize Tüberküloz Lenfadeniti. ANKEM. 2004;18:172-5.
Saeed NK, Farid E, Jamsheer AE. Prevalence of opportunistic infections in HIV-positive patients in Bahrain: a four-year review (2009-2013). J Infect Dev Ctries. 2015;15:60-9.
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Sağlık Bakanlığı, HIV / AIDS TANI TEDAVİ REHBERİ, Yayın No: 919, Ankara ve Yayın Tarihi 2013. Erişim tarihi 11 Mart 2015. Avaliable from: http://thsk.saglik.gov.tr/Dosya/bulasici-hastaliklardb/ hiv_aids_tani_tedavi_rehberi_2013.pdf
Pawlowski A, Jansson M, Sköld M, Rottenberg ME, Kallenius G. Tuberculosis and HIV co-infection. PLoS Pathog. 2012;8.
