Öz
Giriş: Hemofili daha çok eklem içi kanamalarla seyreden genetik bir hastalıktır. Tedavisinde kan ve kan ürünlerinin sık transfüzyonu gerekmektedir. Bu nedenle hastalar başta viral hepatitler ve insan immün yetmezlik virüsü olmak üzere transfüzyonla bulaşan birçok enfeksiyöz etken için yüksek risk altındadırlar. Hemofili hastalarını kan yoluyla bulaşan hastalıklardan korumak için gerekli önlemler alınmalıdır. Bu çalışmanın amacı, viral hepatitler için yüksek risk grubunda bulunan hemofili hastalarının viral hepatitler konusunda bilgi düzeylerini değerlendirmek ve iki saatlik bir eğitim sonrası bilgilerinin artıp artmadığını ölçmektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, 6 Haziran 2015’de, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Hematoloji Bilim Dalı tarafından takip edilen hemofili hastaları için, farklı konularda planlanmış bir günlük eğitim programı sırasında gerçekleştirilmiştir. Toplam 24 hastaya eğitim verilmeden önce ve bir uzman tarafından eğitim verildikten sonra anket uygulandı. Ankette demografik özellikler için altı, hepatitler için doğru-yanlış şeklinde sekiz ve aşılanma durumlarını sorgulayan dört olmak üzere toplam 18 soru bulunmaktaydı. Eğitim öncesi ve sonrası sonuçlar McNemar testi ile karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan 24 hastanın yaş ortalaması 37,0±13,0’dı (20-67). Hemofili tanısı konulduktan eğitime kadar geçen sürenin ortalaması 32,7±12,8 (6-60) yıldı. Hastalardan bir tanesi kronik hepatit B, iki tanesi kronik hepatit C hastası olup, diğerlerinin viral hepatitle karşılaşma durumları ile ilgili bilgisi yoktu. Eğitim öncesinde, 19 hasta hepatit B’yi, 17 hasta hepatit A ve hepatit C’yi, dört hasta hepatit D’yi ve iki hasta da hepatit E’yi duymuştu. Sadece iki hasta hepatit A’nın geçiş yollarını doğru biliyordu. Hastaların hepatit B ve C’nin geçiş yolları hakkında yanlış fikirleri mevcuttu. Eğitim sonrası, hepatit A’nın kontamine gıda ya da su ile bulaştığı, hepatit C’nin cinsel yolla bulaşma olasılığının olduğunu, hepatit A için aşı bulunduğu, hepatit C için aşı bulunmadığı bilgilerinde anlamlı artış oldu.
Sonuç: Hemofili gibi yüksek riskli, özel hasta gruplarını hedef alan eğitim programlarıyla, hastaların farkındalıkları arttırılarak, viral hepatitlerden korunmalarına katkıda bulunulabilir.
Anahtar Kelimeler: Hemofili, hepatit B, hepatit C, transfüzyon ilişkili enfeksiyonlar
Kaynakça
Sharifi-Mood B, Eshghi P, Sanei-Moghaddam E, Hashemi M. Hepatitis B and C virus infections in patients with hemophilia in Zahedan, southeast Iran. Saudi Med J. 2007;28:1516-9.
Tekin A. Kan ve kan ürünleri nakli ile bulaşan enfeksiyonlar. Konuralp Tıp Dergisi. 2011;3:38-45.
Santagostino E, Colombo M, Rivi M, Rumi MG, Rocino A, Linari S, Mannucci PM; Study Group of the Association of Italian Hemophilia Centers. A 6-month versus a 12-month surveillance for hepatocellular carcinoma in 559 hemophiliacs infected with the hepatitis C virüs. Blood. 2003;102:78-82.
Posthouwer D, Plug I, Van der Bom JG, Fischer K, Rosendaal FR, Mauser- Bunschoten EP. Hepatitis C and health-related quality of life among patients with hemophilia. Haematologica. 2005;90:846-50.
Isıkgoz Tasbakan M, Onen Sertoz O, Pullukcu H, Ozgoren Calık S, Sipahi OR, Yamazhan T. Comparison of quality of life in hepatitis B virus carriers versus chronic hepatitis B virus carriers versus the normal population. Turk J Med Sci. 2010;40:575-83.
Kessler CM. New perspectives in hemophilia treatment. Hematology Am Soc Hematol Educ Program. 2005:429-35.
Tosun S. Türkiye’de viral hepatit B epidemiyolojisi. Viral Hepatit Kitabı 2013. Editörler: Tabak F, Tosun S. Viral Hepatitle Savaşım Derneği Yayını. İstanbul Tıp Kitapevi, 2013;25-81.
Alp I, Ozturk Engin D, Oguzoglu N, Inan A, Ceran N, Denizli N, Ozyurek S. İstanbul’daki hemodiyaliz hastalarında hepatit B, C ve D virüs seroprevalansı ve risk faktörleri. Mediterr J Infect Microb Antimicrob. 2014;3:1.
Brettler DB, Levine PH. Factor concentrates for the treatment of hemophilia. which one to choose? Blood. 1989;73:2067-73.
Kernoff PB. Hepatitis Factor VIII Concentrates. Semin Hematol. 1988;25(Suppl 1):8-13.
Barbosa AP, Martins RM, Teles SA, Silva SA, Oliveira JM, Yoshida CF. Prevalence of hepatitis C Virus infection among hemophiliacs in Central Brazil. Mem Inst Oswaldo Cruz. 2002;97:643-4.
Aydemir O, Demiray T, Koroglu M, Ciftci IH, Ozbek A, Altindis M. Hepatitis C prevalence in different age groups; people over 50 years of age may receive one-time testing for anti-hcv. Viral Hepatitis Journal. 2015;21:40-3.
Tozun N, Ozdogan O, Cakaloglu Y, Idilman R, Karasu Z, Akarca U, Kaymakoglu S, Ergonul O. Seroprevalence of hepatitis B and C virus infections and risk factors in Turkey: a fieldwork TURHEP study. Clin Microbiol Infect. 2015;21:1020-6.
Turken O, Solmazgul E, Sipahi S, Ozturk A, Ozturkeri H. The seroprevalance of viral infections and their effects on immune system in Turkish haemophiliac patients. Haemophilia. 2003;9:655-6.
Kocabas¸ E, Aksaray N, Alhan E, Yarkin F, Koksal F, Kılınc Y. Hepatitis B and C virus infections in Turkish children with haemophilia. Acta Paediatr. 1997;86:1135-7.
Mıstık R. Hepatit C virüs enfeksiyonunun epidemiyolojisi. Viral Hepatit Kitabı 2013. Editörler: Tabak F, Tosun S. Viral Hepatitle Savaşım Derneği Yayını. İstanbul Tıp Kitapevi. 2013;83-112.
Kavakli K, Nişli G, Polat A, Aydinok Y, Ozacar T. Hepatitis C virus and the treatment of hemophilia in Turkey. Transfusion. 1998;38:798-9.
Kao JH, Chen DS. Transmission of hepatitis C virüs in Asia: past and present perspectives. J Gastroenterol Hepatol. 2000;15(Suppl):E91-6.
Khokhar OS, Farhadi A, McGrail L, Lewis JH. Oncologists and hepatitis B: a survey to determine current level of awareness and practice of antiviral prophylaxis to prevent reactivation. Chemotherapy. 2009;55:69-75.
