Öz
Hepatit B virüsünün (HBV) gebelikte ve perinatal dönemde anneden bebeğe geçişi önemli bir halk sağlığı problemidir. HBV ile yaşamın erken döneminde karşılaşmış olmak yüksek oranda kronikleşmeyle sonuçlanmaktadır. Bu nedenle gebelikte hepatit B yüzey antijen (HBsAg) pozitifliği saptanan tüm annelerin bebeklerine doğumda HBV aşısı ile birlikte hepatit B hiperimmünoglobulin (HBIG) uygulaması şarttır. Ancak, aktif ve pasif immünizasyon uygulanmasına rağmen yine de bazı bebeklerde HBV enfeksiyonu gelişebilmektedir. Bu derlemede yazısında gebelikte HBsAg pozitifliği saptanması ile bebekte HBV enfeksiyonu gelişmesine ilişkin risk faktörleri, HBsAg pozitifliğinin anneye ve bebeğe etkileri; gebelikte, doğum sırasında ve sonrasında yapılması gereken uygulamalar ve izlem algoritmine ilişkin literatür araştırması yapılmıştır. Bu amaçla son beş yıl içinde gebelikte HBsAg pozitifliğine ilişkin derlemeler, makaleler ve olgu serileri incelenmiştir. Günümüzde birçok ülkede gebelikte HBsAg bakılması halen istenen düzeyde değildir. Gebelikte HBsAg pozitifliği bilinmeyen olguların bebeklerine gerekli immünizasyon uygulanamadığı için bu bebeklerde kronik enfeksiyon gelişebilmektedir. Gebelikte hepatit B e-antijen (HBeAg) pozitifliği ve HBV DNA’nın >106 IU/ml olması; bunun yanı sıra önceki bebeğinde kronik HBV enfeksiyonu varlığı, bebeğe bulaşmada önemli risk faktörleridir. Bu annelerin bebeklerinde bazen aşı+HBIG’ye rağmen bebeğe geçiş söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle günümüzde üçüncü trimestrde HBV DNA düzeyi >106 IU/ml olarak saptanırsa bebeğe geçişi azaltmak için lamivudin, telbivudin veya tenofovir gibi antiviral ilaçlar başlanması ve viral yükün düşürülmesi önerilmektedir. Hepatit B yüzey antijeni pozitif gebelerin gebelikleri sırasında erken doğum, erken membran rüptürü ve kanama varlığı diğer gebelere göre biraz daha fazla görülebilmektedir. Doğumun sezaryenle veya normal doğum şeklinde yapılmasının bulaşmadaki rolüne ilişkin çelişkili yayınlar ve derlemeler bulunmakla birlikte az bir farklılıkla sezaryenle doğumun daha fazla önerildiği gözlenmektedir. Sonuç olarak, tüm gebelerde gebeliğin hangi ayında olursa olsun HBsAg tetkiki mutlaka yapılmalı, pozitiflik saptanan gebelerin bebeklerine doğumda hemen aşı+HBIG uygulanmalıdır. Hepatit B yüzey antijeni pozitif gebede HBeAg pozitifliği varsa, gebeliğin 28. haftasından sonra HBV DNA >106-7 IU/ml ise ve önceki çocuklarında kronik HBV enfeksiyonu varsa son trimestrde antiviral kullanılması düşünülmelidir.
Anahtar Kelimeler: Gebelik, hepatit B yüzey antijen, oral antiviral tedavi
Kaynakça
Yi P, Chen R, Huang Y, Zhou RR, Fan XG. Management of mother-to-child transmission of hepatitis B virus: Propositions and challenges. J Clin Virol. 2016;77:32-9.
Tosun S. Viral hepatitlerin ülkemizde değişen epidemiyolojisi. ANKEM Derg. 2013;27:128-34.
Ghendon Y. WHO strategy for the global elimination of new cases of hepatitis B. Vaccine. 1990;8(Suppl):S129-33.
Centers for Disease Control (CDC). Postexposure prophylaxis of hepatitis B. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 1984;33:285-90.
Reesink HW, Reerink-Brongers EE, Lafeber-Schut BJ, Kalshoven-Benschop J, Brummelhuis HG. Prevention of chronic HBsAg carrier state in infants of HBsAg-positive mothers by hepatitis B immunoglobulin. Lancet. 1979;2:436-8.
Centers for Disease Control (CDC). Prevention of perinatal transmission of hepatitis B virus: prenatal screening of all pregnant women for hepatitis B surface antigen. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 1988;37:341-6.
Hepatitis B virus: a comprehensive strategy for eliminating transmission in the United States through universal childhood vaccination. Recommendations of the Immunization Practices Advisory Committee (ACIP). MMWR Recomm Rep. 1991;40:1-25.
U.S. Preventive Services Task Force. Screening for hepatitis B virus infection in pregnancy: U.S. Preventive Services Task Force reaffirmation recommendation statement. Ann Intern Med. 2009;150:869-73.
Weinbaum CM, Williams I, Mast EE, Wang SA, Finelli L, Wasley A, Neitzel SM, Ward JW, Centers for Disease C, Prevention. Recommendations for identification and public health management of persons with chronic hepatitis B virus infection. MMWR Recomm Rep. 2008;57:1-20.
American College of Obstetricians and Gynecologists. ACOG Practice Bulletin No. 86: Viral hepatitis in pregnancy. Obstet Gynecol. 2007;110:941-
Chen HL, Lin LH, Hu FC, Lee JT, Lin WT, Yang YJ, Huang FC, Wu SF, Chen SC, Wen WH, Chu CH, Ni YH, Hsu HY, Tsai PL, Chiang CL, Shyu MK, Lee PI, Chang FY, Chang MH. Effects of maternal screening and universal immunization to prevent mother-to-infant transmission of HBV. Gastroenterology. 2012;142:773-81.
Tse KY, Ho LF, Lao T. The impact of maternal HBsAg carrier status on pregnancy outcomes: a case-control study. J Hepatol. 2005;43:771-5.
Reddick KL, Jhaveri R, Gandhi M, James AH, Swamy GK. Pregnancy outcomes associated with viral hepatitis. J Viral Hepat. 2011;18:e394-8.
Safir A, Levy A, Sikuler E, Sheiner E. Maternal hepatitis B virus or hepatitis C virus carrier status as an independent risk factor for adverse perinatal outcome. Liver Int. 2010;30:765-70.
Valdes RE, Sepulveda MA, Candia PP, Lattes AK. [Acute viral hepatitis during pregnancy]. Rev Chilena Infectol. 2010;27:505-12.
Guntupalli SR, Steingrub J. Hepatic disease and pregnancy: an overview of diagnosis and management. Crit Care Med. 2005;33:S332-9.
Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM), Dionne-Odom J, Tita AT, Silverman NS. Hepatitis B in pregnancy screening, treatment, and prevention of vertical transmission. Am J Obstet Gynecol. 2016;214:6-14.
Buchanan C, Tran TT. Management of chronic hepatitis B in pregnancy. Clin Liver Dis. 2010;14:495-504.
Zhang L, Gui X, Wang B, Ji H, Yisilafu R, Li F, Zhou Y, Zhang L, Zhang H, Liu X. A study of immunoprophylaxis failure and risk factors of hepatitis B virus mother-to-infant transmission. Eur J Pediatr. 2014;173:1161-8.
Tran TT. Hepatitis B and pregnancy. Clin Infect Dis. 2016;62(Suppl 4):S314-7.
Lin X, Guo Y, Zhou A, Zhang Y, Cao J, Yang M, Xiao F, Zhang B, Du Y. Immunoprophylaxis failure against vertical transmission of hepatitis B virus in the Chinese population: a hospital-based study and a meta-analysis. Pediatr Infect Dis J. 2014;33:897-903.
Beasley RP, Hwang LY, Lin CC, Stevens CE, Wang KY, Sun TS, Hsieh FJ, Szmuness W. Hepatitis B immune globulin (HBIG) efficacy in the interruption of perinatal transmission of hepatitis B virus carrier state. Initial report of a randomised double-blind placebo-controlled trial. Lancet. 1981;2:388-93.
Xu DZ, Yan YP, Choi BC, Xu JQ, Men K, Zhang JX, Liu ZH, Wang FS. Risk factors and mechanism of transplacental transmission of hepatitis B virus: a case-control study. J Med Virol. 2002;67:20-6.
Xu ZY, Duan SC, Margolis HS, Purcell RH, Ou-Yang PY, Coleman PJ, Zhuang YL, Xu HF, Qian SG, Zhu QR. Long-term efficacy of active postexposure immunization of infants for prevention of hepatitis B virus infection. United States-People’s Republic of China Study Group on Hepatitis B. J Infect Dis. 1995;171:54-60.
Wang JS, Chen H, Zhu QR. Transformation of hepatitis B serologic markers in babies born to hepatitis B surface antigen positive mothers. World J Gastroenterol. 2005;11:3582-5.
Wei J, Xue S, Zhang J, Wang S, Wang B. Study of the relationship in pregnant women between hepatitis B markers and a placenta positive for hepatitis B surface antigen. J Perinat Med. 2015;43:191-9.
Su HX, Xu DZ, Li D, Zhang JX, Lu J, Choi BC, Yan YP. Heterogeneity analysis of the hepatitis B virus genome in intrauterine infection. J Med Virol. 2005;77:180-7.
Wang JS, Zhu QR. Infection of the fetus with hepatitis B e antigen via the placenta. Lancet. 2000;355:989.
Yang J, Zeng XM, Men YL, Zhao LS. Elective caesarean section versus vaginal delivery for preventing mother to child transmission of hepatitis B virus a systematic review. Virol J. 2008;5:100.
Liu CP, Zeng YL, Zhou M, Chen LL, Hu R, Wang L, Tang H. Factors associated with mother-to-child transmission of hepatitis B virus despite immunoprophylaxis. Intern Med. 2015;54:711-6.
Hu Y, Chen J, Wen J, Xu C, Zhang S, Xu B, Zhou YH. Effect of elective cesarean section on the risk of mother-to-child transmission of hepatitis B virus. BMC Pregnancy Childbirth. 2013;13:119.
Pan CQ, Zou HB, Chen Y, Zhang X, Zhang H, Li J, Duan Z. Cesarean section reduces perinatal transmission of hepatitis B virus infection from hepatitis B surface antigen-positive women to their infants. Clin Gastroenterol Hepatol. 2013;11:1349-55.
Zou H, Chen Y, Duan Z, Zhang H, Pan C. Virologic factors associated with failure to passive-active immunoprophylaxis in infants born to HBsAgpositive mothers. J Viral Hepat. 2012;19:e18-25.
Zhang L, Gui XE, Teter C, Zhong H, Pang Z, Ding L, Li F, Zhou Y, Zhang L. Effects of hepatitis B immunization on prevention of mother-to-infant transmission of hepatitis B virus and on the immune response of infants towards hepatitis B vaccine. Vaccine. 2014;32:6091-7.
Pan CQ, Duan ZP, Bhamidimarri KR, Zou HB, Liang XF, Li J, Tong MJ. An algorithm for risk assessment and intervention of mother to child transmission of hepatitis B virus. Clin Gastroenterol Hepatol. 2012;10:452-9.
Beasley RP, Stevens CE, Shiao IS, Meng HC. Evidence against breast-feeding as a mechanism for vertical transmission of hepatitis B. Lancet. 1975;2:740-1.
Hill JB, Sheffield JS, Kim MJ, Alexander JM, Sercely B, Wendel GD. Risk of hepatitis B transmission in breast-fed infants of chronic hepatitis B carriers. Obstet Gynecol. 2002;99:1049-52.
Petrova M, Kamburov V. Breastfeeding and chronic HBV infection: clinical and social implications. World J Gastroenterol. 2010;16:5042-6.
Gartner LM, Morton J, Lawrence RA, Naylor AJ, O’Hare D, Schanler RJ, Eidelman AI, American Academy of Pediatrics Section on B. Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics. 2005;115:496-506.
Antiretroviral Pregnancy Registry Steering Committee. Antiretroviral pregnancy registry international interim report for 1 January 1989 through 31 January 2009. Wilmington (NC): Registry Coordinating Center;2009. Available at: http://www.APRegistry.com
He T, Jia J. Chronic HBV: which pregnant women should be treated? Liver Int. 2016;36(Suppl 1):105-8.
Piratvisuth T. Optimal management of HBV infection during pregnancy. Liver Int. 2013;33(Suppl 1):188-94.
Xu WM, Cui CYT, Wang L. Efficacy and safety of lamivudine in late pregnancy for prevention of mother-child transmission of hepatitis B: a multicenter, randomized, double-blind, placebo-controlled study. Hepatology. 2004;40:272A.
Foster C, Lyall H, Olmscheid B, Pearce G, Zhang S, Gibb DM. Tenofovir disoproxil fumarate in pregnancy and prevention of mother-to-child transmission of HIV-1: is it time to move on from zidovudine? HIV Med. 2009;10:397-406.
Han GR, Cao MK, Zhao W, Jiang HX, Wang CM, Bai SF, Yue X, Wang GJ, Tang X, Fang ZX. A prospective and open-label study for the efficacy and safety of telbivudine in pregnancy for the prevention of perinatal transmission of hepatitis B virus infection. J Hepatol. 2011;55:1215-21.
Türkiye Kronik Viral Hepatit Tanı ve Tedavi Rehberi 2015. Erişim adresi: http:// vhsd.org/files/file/TURKIYE_VIRAL_HEPATIT_TANI_VE_TEDAVI_REHBERI.pdf
Keeffe EB, Dieterich DT, Han SH, Jacobson IM, Martin P, Schiff ER, Tobias H. A treatment algorithm for the management of chronic hepatitis B virus infection in the United States: 2008 update. Clin Gastroenterol Hepatol. 2008;6:1315-41.
Park JS, Pan C. Current recommendations of managing HBV infection in preconception or pregnancy. Front Med. 2014;8:158-65.
Pan CQ, Duan ZP, Bhamidimarri KR, Zou HB, Liang XF, Li J, Tong MJ. An algorithm for risk assessment and intervention of mother to child transmission of hepatitis B virus. Clin Gastroenterol Hepatol. 2012;10:452-9.
Tosun S, Bayık H. Doğumda HBV aşısı ve/veya HBIG yapılan bebeklerin anti-HBsAg titrelerinin izlemi. 6. Türkiye Ekmud Kongresi. Mediterr J Infect Microbes Antimicrob. 2016;5;(Suppl 1):34.
Soriano V, Barreiro P, Nunez M. Management of chronic hepatitis B and C in HIV-coinfected patients. J Antimicrob Chemother. 2006;57:815-8.
Adesina O, Oladokun A, Akinyemi O, Adedokun B, Awolude O, Odaibo G, Olaleye D, Adewole I. Human immuno-deficiency virus and hepatitis B virus coinfection in pregnancy at the University College Hospital, Ibadan. Afr J Med Med Sci. 2010;39:305-10.
TC Sağlık Bakanlığı HIV/AIDS Tanı ve Tedavi Rehberi. Erişim adresi: http:// thsk.saglik.gov.tr/eDosya/bulasici-hastaliklar-db/hiv_aids_tani_tedavi_ rehberi_2013.pdf
