Öz
Tularemi, Francisella tularensis"in neden olduğu nadir görülen bir zoonozdur. Hastalığın en sık görülen klinik formu ülseroglandüler form olup, glandüler, oküloglandüler, faringeal, tifoidal ve pnömonik olmak üzere altı farklı tabloda görülebilmektedir. Hastalığın tanısında kültür, seroloji ve moleküler yöntemlerden yararlanılmaktadır. Denetimsiz su kaynakları ile temas öyküsü bulunan, muayenesinde lenfadenopati (LAP) tespit edilen hastalarda epidemiyolojik öykü iyi sorgulanmalı ve tularemiden şüphelenilerek gerekli tetkikler planlanmalıdır. Bu yazıda, Trabzon endemik bölge olmamasına rağmen LAP etiyolojisi araştırılan 59 ve 57 yaşlarında oküloglandüler ve ülseroglandüler tularemi tanılarıyla on dört gün süreyle streptomisin tedavisi alıp klinik düzelme ile sonuçlanan iki sporadik olgu sunulmuştur. Ülkemizden 01.01.2000-01.08.2017 tarihleri arasında bildirilmiş su kaynaklı tularemi salgınları "tularemi", "kaynak suyu", "LAP", "water resource", "tularemia", "lymphadenopathy" anahtar kelimeleri kullanılarak PubMed, Google Scholar ve Web of Science taranarak irdelendi. Hastalık tanısında en sık kullanılan yöntemin serolojik yöntemler, en sık görülen klinik formun orofaringeal form olduğu ve tedavide en çok aminoglikozidlerin daha nadir olarak da siprofloksasin ve doksisiklinin kullanıldığı görülmüştür. Bir hasta dışında mortalite saptanmamış olup, olguların nüksüyle ilgili yeterli veri bulunamamıştır. Bu yazıda kaynak suyu ilişkili olduğu düşünülen iki tularemi olgusu sunulmuştur. Endemik bölgeden gelmese de epidemiyolojik öyküsü olan LAP"li hastaların ayırıcı tanısında tularemi düşünülmeli ve etkene dönük tedavileri planlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Kaynak suyu, tularemi, lenfadenopati, sistematik derleme, terapi
Kaynakça
WHO Guidelines on Tularemi Geneva: World Health Organization (WHO). Last access date: 10 September 2017. Available from: http://www.who. int
Ulu Kılıç A, Kılıç S, Şencan İ, Şentürk ÇG, Gürbüz Y, Tütüncü EE, Çelebi B, Kıcıman Ö, Ergönül Ö. A water-borne tularemia outbreak caused by Francisella tularensis subspecies holarctica in Central Anatolia region. Mikrobiyol Bul. 2011;45:234-7.
Penn RL. Francisella Tularensis (Tularemia). In: Mandell GL, Bennett JE, Raphael D (eds). Principles and Practice of Infectious Diseases. 8th Edition. Philedelphia: Elsevier Churchill Livingstone, 2015:2590-602.
Sencan I, Sahin I, Kaya D, Oksuz S, Ozdemir D, Karabay O. An Outbreak of Oropharyngeal Tularemia with Cervical Adenopathy Predominantly in the Left Side. Yonsei Med J. 2009;50:50-4.
Akdoğan Ö, Yapar D, Ünal O, Çebi K, Baykam N. Çorum Bölgesi 2016 yılı Tularemi Olgularının İrdelenmesi. Mediterr J Infect Microb Antimicrob. 2017;6 (Suppl 1):65.
Uzun MÖ, Yanık K, Erdem M, Kostakoğlu U, Yılmaz G, Tanrıverdi Çaycı Y. Epidemiological and clinical characteristics and management of oropharyngeal tularemia outbreak. Turk J Med Sci. 2015;45:902-6.
Karabay O, Öğütlü A. Tularemia. Türkiye Klinikleri J Inf Dis-Special Topics. 2015;8:10-8.
Gürcan S. Francisella tularensis and tularemia in Turkey. Mikrobiyol Bul. 2007;41:621-36.
Tularemi Saha Rehberi. T.C. Sağlık Bakanlığı. Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Zoonotik Hastalıklar Daire Başkanlığı yayınları, 2011.
Uyar M, Cengiz B, Unlü M, Celebi B, Kılıç S, Eryılmaz A. Evaluation of the oropharyngeal tularemia cases admitted to our hospital from the provinces of Central Anatolia. Mikrobiyol Bul. 2011;45:58-66.
Engin A, Altuntaş EE, Cankorkmaz L, Kaya A, Elaldı N, Şimşek H, Dökmetaş İ, Bakır M. The First Tularemia Outbreak in the Sivas Province: A Review of 29 Cases. Klimik Dergisi. 2011;24:17-23.
Erbay A, Dokuzoğuz B, Baykam N, Güvener E, Diker S, Yıldırmak T. Tularemia in the Ankara region. İnfeksiyon Dergisi. 2000;14:453-8.
Helvaci S, Gedikoglu S, Akalin H, Oral HB. Tularemia in Bursa, Turkey: 205 cases in ten years. Eur J Epidemiol. 2000;16:271-6.
Ozdemir D, Sencan I, Annakkaya AN, Karadenizli A, Guclu E, Sert E, Emeksiz M, Kafali A. Comparison of the 2000 and 2005 Outbreaks of Tularemia in the Duzce Region of Turkey. Jpn J Infect Dis. 2007;60:51-2.
Akalin H, Helvaci S, Gedikoglu S. Re-emergence of tularemia in Turkey. Int J Infect Dis. 2009;13:547-51.
Lindquist D, Chu C M, Probert SW. Francisella and Brucella. In: Murray PR, Barron EJ, Jorgensen JH, Landry ML, Pfaller MA (eds). Manual of Clinical Microbiology. 10th ed. Washington: ASM Press, 2007:815-34.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Last access date: 14 October 2017. Avaible from: https://emergency.cdc.gov/agent/tularemia
Kılıç M, Yeşilyurt S. Tularemia: A General Overview on Current Treatment Options. Klimik Derg. 2011;24:2-10.
Helvacı S. Tularemi. İçinde: Söyletir G, Doğanay M, Topçu A (eds). Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyolojisi. 3. Baskı. Nobel Kitap Evi, 2008:990-5.
Feldman KA. Tularemia. J Am Vet Med Assoc. 2003;222:725-30.
Johansson A, Forsman M, Sjöstedt A. The Development of Tools For Diagnosis of Tularemia and Typing of Francisella tularensis. APMIS. 2004;112:898-907.
Tarnvik A, Berglund L. Tularemia. Eur Respir J. 2003;21:361-73.
Çelebi G. Tularemi. Last access date: 15 October 2017. Avaible from: http:// www.klimik.org.tr/bilgi-merkezi/tularemi
Erdem H, Ozturk-Engin D, Yesilyurt M, Karabay O, Elaldi N, Celebi G, Korkmaz N, Guven T, Sumer S, Tulek N, Ural O, Yilmaz G, Erdinc S, Nayman-Alpat S, Sehmen E, Kader C, Sari N, Engin A, Cicek-Senturk G, Ertem-Tuncer G, Gulen G, Duygu F, Ogutlu A, Ayaslioglu E, Karadenizli A, Meric M, Ulug M, Ataman-Hatipoglu C, Sirmatel F, Cesur S, Comoglu S, Kadanali A, Karakas A, Asan A, Gonen I, Kurtoglu- Gul Y, Altin N, Ozkanli S, Yilmaz-Karadag F, Cabalak M, Gencer S, Umut Pekok A, Yildirim D, Seyman D, Teker B, Yilmaz H, Yasar K, Inanc Balkan I, Turan H, Uguz M, Kilic S, Akkoyunlu Y, Kaya S, Erdem A, Inan A, Cag Y, Bolukcu S, Ulu-Kilic A, Ozgunes N, Gorenek L, Batirel A, Agalar C. Evaluation of tularemia courses: A multicenter study from Turkey. Clin Microbiol Infect Dis. 2014;20:O1042-51.
