Öz
Giriş: Bu çok merkezli çalışmada, katılan hastanelerdeki sağlık personeli [enfeksiyon kontrol hemşiresi (EKH), hemşire ve personel] yeterliliğinin analiz edilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya toplam yedi bölge, 22 şehirden yoğun bakım ünitesi (YBÜ) bulunan 41 merkez katıldı. Enfeksiyon kontrol hemşiresi sayısı, YBÜ"lerdeki hemşire ve yardımcı sağlık personeli işgücü, toplam yoğun bakım yatak sayısı ve dolu yoğun bakım yatak sayısı dört farklı günde [ikisi yaz mevsimi izin döneminde (27 ve 31 Ağustos 2016), ikisi sonbaharda (12 ve 15 Ekim 2016)] değerlendirildi. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı (TCSB) standartlarına göre hemşire başına düşen maksimum hasta sayısının birinci basamak YBÜ"lerde beş, ikinci basamak YBÜ"lerde üç ve üçüncü basamak YBÜ"lerde iki olması gerekmektedir. Yardımcı sağlık personeli için belirlenmiş bir standart yoktur. Buna karşı TCSB standartlarına göre 150 yatağa bir EKH"nin mevcut olması gerekmektedir.
Bulgular: Toplam YBÜ sayısı, yoğun bakım yatak sayısı ve EKH sayısı sırasıyla 214, 2377 ve 111 olarak saptandı. Enfeksiyon kontrol hemşiresi sayısı 41 merkezden sadece 12"sinde yeterliydi. Yoğun bakım deneyimi bir yıldan az olan hemşire oranı; birinci basamak YBÜ"lerde %19, ikinci basamak YBÜ"lerde %25, üçüncü basamak YBÜ"lerde %24 idi. Hemşire başına düşen hasta sayısı; birinci basamak YBÜ"lerde genellikle beş ve altındaydı, ancak üçüncü basamak YBÜ"lerde genellikle ikinin üstünde olduğu saptandı. Diğer sağlık personelleri başına düşen hasta sayısı mesai içi minimum 3,8 ve maksimum 4,9; mesai dışı ise minimum 5,0 maksimum 7,7 idi. Üçüncü, ikinci ve birinci basamak YBÜ"lerde hemşire sayısı yeterli ve yetersiz üniteler çok gözlü kikare testi ile karşılaştırıldığında yaz hafta sonu/gece dışında hepsinde p<0,0001 idi, yaz dönemi hafta sonu/gece ölçümünde ise p=0,002 idi.
Sonuç: Verilerimiz ülkemizdeki EKH sayısının oldukça yetersiz olduğunu, buna paralel olarak özellikle üçüncü basamak YBÜ"lerde sağlık personeli sayısının yetersiz ve yaklaşık ¼"inin nispeten deneyimsiz olduğunu ortaya koymaktadır. Türk sağlık sisteminin yeterli hemşire istihdamı için gerekli düzenlemeleri acil bir şekilde işleme koyması önerilir.
Anahtar Kelimeler: Enfeksiyon kontrolü, enfeksiyon, sağlık bakımı ilişkili enfeksiyonlar, yoğun bakım enfeksiyonları, enfeksiyon kontrol hemşiresi
Kaynakça
Türe Z, Alp E. Infection control bundles for the prevention of hospital infections. Mediterr J Infect Microb Antimicrob. 2016;5:8.
Sipahi OR. Economics of antibiotic resistance. Expert Rev Anti Infect Ther. 2008;6:523-39.
T.C. Sağlık Bakanlığı. Erişim adresi: http://hizmetstandartlari.saglik.gov.tr/ dosya/1-97086/h/2014-ulusal-ozet-rapor-1.pdf
Hazırolan G, Kanyılmaz D, Mumcuoğlu İ, Bodur H, Yetkin MA, Aksu N. Antimicrobial Susceptibility Pattern of Nosocomial Gram Negative Pathogens: Surveillance Data of Ankara Numune Education And Research Hospital (2011-2015). ANKEM Derg. 2016;30:24-30.
Yataklı tedavi kurumları enfeksiyon kontrol yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. Resmi Gazete, 25 Haziran 2011.
Dikiş D, Kepeli N, Küçükler ND, Ulusoy B, Korkmaz N, Akşit Barık Ş, Sipahi OR. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yoğun Bakım Ünitelerinde Hemşire Ve Personel Başına Düşen Hasta Sayısının Değerlendirilmesi. Uluslararası Hemşirelikte Yönetim Kongresi; 2014.
Bayrakci B, Kesici S, Kendirli T, Kalkan G, Sari A, Tokmak N, Yilmaz G, Baloğlu O, Şencan İ. Evaluation report of pediatric intensive care units in Turkey. Turk J Med Sci. 2014;44:1073-86.
Cho E, Sloane DM, Kim EY, Kim S, Choi M, Yoo IY, Lee HS, Aiken LH. Effects of nurse staffing, work environments, and education on patient mortality: an observational study. Int J Nurs Stud. 2015;52:535-42.
Stone PW, Mooney-Kane C, Larson EL, Horan T, Glance LG, Zwanziger J, Dick AW. Nurse working conditions and patient safety outcomes. Med Care. 2007;45:571-8.
Yataklı sağlık tesislerinde yoğun bakım hizmetlerinin uygulama usul ve esasları hakkında tebliğde değişiklik yapilmasina dair tebliğ, Ek-1 (Erişkin Yoğun Bakım Servislerinin Asgari Donanım, Personel ve Hizmet Standartları. Resmi Gazete, 16 Ağustos 2015.
Needleman J, Buerhaus P, Pankratz VS, Leibson CL, Stevens SR, Harris M. Nurse staffing and inpatient hospital mortality. N Engl J Med. 2011;364:1037-45.
Sevinç S, Türkmen E, İlhan M. The Nursing Workforce in Critical Care Units in University and Private Hospitals in Turkey. Yoğun Bakım Derg. 2014;5:5-10.
McGahan M, Kucharski G, Coyer F; Winner ACCCN Best Nursing Review Paper 2011 sponsored by Elsevier. Nurse staffing levels and the incidence of mortality and morbidity in the adult intensive care unit: a literature review. Aust Crit Care. 2012;25:64-77.
Hugonnet S, Uçkay I, Pittet D. Staffing level: a determinant of late-onset ventilator-associated pneumonia. Crit Care. 2007;11:R80.
Cho SH, Hwang JH, Kim J. Nurse staffing and patient mortality in intensive care units. Nurs Res. 2008;57:322-30.
Aiken LH, Sloane DM, Bruyneel L, Van den Heede K, Griffiths P, Busse R, Diomidous M, Kinnunen J, Kózka M, Lesaffre E, McHugh MD, Moreno-Casbas MT, Rafferty AM, Schwendimann R, Scott PA, Tishelman C, van Achterberg T, Sermeus W; RN4CAST consortium. Nurse Staffing and Education with Hospital Mortality in nine European Countries: a retrospective observational study. Lancet. 2014;383:1824-30.
The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Son erişim tarihi: 22.06.2017. Erişim adresi: https://data.oecd.org/healthres/ nurses.htm#indicator-chart
The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Erişim adresi: https://data.oecd.org/healthres/health-spending.htm#indicator-chart Son erişim tarihi: 22.06.2017
Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası (SAĞLIK-SEN). Erişim adresi: http://www.sagliksen.org.tr/haber/1684/12-mayis-hemsireler-gunu Son erişim tarihi: 22.06.2017
Sözcü Gazetesi. Erişim adresi: http://www.sozcu.com.tr/2016/gundem/ hemsirelerden-agir-calisma-sartlarina-tepki-1193358/ Son erişim tarihi:
06.2017
Tekindal B, Tekindal MA, Pinar G, Ozturk F, Alan S. Nurses" burnout and unmet nursing care needs of patients" relatives in a Turkish State Hospital. Int J Nurs Pract. 2012;18:68-76.
T.C Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarı Daire Başkanlığı, Ulusal Hastane Enfeksiyonları Surveyans Ağı Özet Raporu; 2015. Erişim adresi: http://www.saglikaktuel.com/d/file/ulusal_ ozet_raporu_22_07_2016.pdf
Atun R. Transforming Turkey"s Health System--Lessons for Universal Coverage. N Engl J Med. 2015;373:1285-9.
