Öz
Giriş: Kan ve vücut sıvılarına maruziyeti içeren yaralanmalar sağlık çalışanlarının sıklıkla karşılaşmakta olduğu risklerdendir. Çalışmada Erzurum Nenehatun Kadın Doğum Hastanesi"nde Ocak 2011-Mayıs 2016 tarihleri arasında meydana gelen yaralanmalar incelendi ve yaralanmalara ilişkin alınabilecek önlemler sunuldu.
Gereç ve Yöntem: Erzurum Nenehatun Kadın Doğum Hastanesi"nde Ocak 2011-Mayıs 2016 tarihleri arasında enfeksiyon kontrol birimince kayıtları tutulan "Çalışan Yaralanma Formları" retrospektif olarak değerlendirildi ve eş zamanlı olarak 2016 yılı Mayıs ayı içerisinde hasta ile teması olan 252 sağlık çalışanından ulaşabildiğimiz 180 kişiye, son 5 yıl içerisinde kan ve vücut sıvılarına maruziyeti içeren yaralanmalarının sorgulandığı anket sonuçları SPSS v.15.0 (SPSS Inc, Chicago, Illionis, ABD) paket programı ile değerlendirildi.
Bulgular: Enfeksiyon Kontrol Komitesi"ne (EKK) başvuran 38 olgunun %18"i (n=7) erkek, %82"si (n=31) kadındı. Yaralanmaların yalnızca %2,6"sı kan ve vücut sıvılarına maruziyeti içeren mukozal temas iken, kalan %97,3 olgu kesici delici aletler ile gerçekleşen perkütan yaralanmalar olarak tespit edildi. Anket verilerinin değerlendirilmesi neticesinde %0,5 oranla kan ve vücut sıvılarına maruziyeti içeren mukozal temas ve %26,4 oranla perkütan yaralanma saptandı. EKK verilerine göre yaralanmaların %72,9"u iğne ucu yaralanmalarıydı. EKK verilerine göre en çok yaralanmaya maruz kalan meslek grubu %31,5 oranla temizlik personeli iken anket verilerine göre bu grubu %24,5 oran ile doktor ve ebeler oluşturuyordu. En çok yaralanma yaşanan birim EKK verilerine göre doğum salonu iken anket verilerine göre ameliyathane olarak tespit edildi. Otuz sekiz sağlık çalışanının bağışıklık durumları incelendiğinde olguların tamamında anti-HCV ve anti-HIV değerleri olumsuz, %92"si (n=35) anti-HBs olumlu, %7,9"u (n=3) anti-HBs olumsuzdu. Temasa maruz kalınan hastaların ise %10,5"i (n=4) HBsAg olumlu, %2,63"ü (n=1) anti-HBs olumlu ve %71"inin (n=27) anti-HBs olumsuz olduğu saptandı. Olgularda serokonversiyon saptanmadı.
Sonuç: Standart enfeksiyon kontrol önlemlerinin yanında sağlık çalışanlarının aşı ile korunabilecekleri hastalıklara karşı bağışıklamasının sağlanması, personel istihdamında yaşanan sıkıntıların giderilmesi, güvenli tıbbi gereç kullanımlarının geliştirilmesi, hizmet içi eğitimlerin devamlılığı ve yapılan eğitimlerin kalitesinin çalışanların farkındalığını artırıcı şekilde gözden geçirilmesinin, sağlık çalışanlarının karşılaştığı riskleri azaltmada yararlı olacağını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Kesici delici alet yaralanmaları, enfeksiyon, aşı reddi, HIV, HBV
Kaynakça
Kaya Ş, Baysal B, Eşkazan AE, Çolak H. Evaluation of Sharp Objects Injuries in the Health Care Personnel Working in the Diyarbakir Training and Research Hospital. Viral Hepat J. 2012;18:107-10.
Palabıyıkoğlu İ. Hastane kaynaklı viral enfeksiyonlar. Topcu AW, Söyletir G, Doğanay M. Enfeksiyon hastalıkları ve mikrobiyolojisi. 3. Baskı Nobel Tıp Kitapevleri. 2008:604-13.
Çetinkaya F, Naçar M, Ünalan D, Erkorkmaz Ü, Öztürk Y. The Perceived Risk of Hepatitis B on Assistant Doctors, Intern Doctors, Nurses and Laboratory Technicians. Hastane İnfeksiyonları Dergisi. 2000;4:112-8.
Özvarış ŞB. Sağlık çalışanlarının enfeksiyonlardan korunması. Available from: http://www.ttb.org.tr/STED/sted1299/st12994.html Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 1999;12.
U.S. Public Health Service. Updated U.S. Public Health Service Guidelines for the Management of Occupational Exposures to HBV, HCV, and HIV and Recommendations for Postexposure Prophylaxis. MMWR Recomm Rep. 2001;50:1-52.
Bolyard EA, Tablan OC, Williams WW, Pearson ML, Shapiro CN, Deitchman SD, The Hospital Infection Control Practices Advisory Committee. Guideline for infection control in health care personnel, 1998. Am J Infect Control. 1998;26:289-354.
Bozkurt S, Kökoğlu ÖF, Yanıt F, Kocahasanoğlu U, Okumuş M, Sucaklı MH, Güler S, Kuzhan N, Savrun A, Uçmak H.Needle sticks and injuries due to surgical instruments in health care providers. Dicle Med J. 2013;40:449-52.
Samancıoğlu S, Ünlü D, Durmaz AA. The Evaluation of Needlestick and Sharp Injuries Among Intensive Care Nurses. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2013;16:43-9.
Özdemir EG, Şengöz G. The Outcomes of the Attitude and Information Level Questionnaire-Survey on Sharps Injuries in a 500-bed Training and Research Hospital. Med Bull Haseki. 2013;51:11-4.
Gücük M, Karabey S, Yolsay N, Özden YI. Percutaneous Injuries in the Health Care Personnel Working in the General Surgery Clinics of the Medical School of İstanbul. Hastane İnfeksiyonları Dergisi. 2002;6:72-81.
Altıok M, Kuyurtar F, Karaçorlu S, Ersöz G, Erdoğan S. Healthcare Workers Experiences with Sharps and Needlestick Injuries and Precautions They Took When Injuring. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi. 2009;2:70-9.
Patterson JM, Novak CB, Mackinnon SE, Elis RA. Needlestick İnjuries Among Medikal Students. Am J Infect Control. 2003;31:226-30.
Merih YD, Kocabey MY, Çırpı F, Bolca Z, Celayir AC. Epidemiology and preventive measures of sharps injuries in a state hospital during the last three years. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2009;40:11-5.
Markovic-Denic L, Maksimovic N, Marusic V, Vucicevic J, Ostric I, Djuric D. Occupational Exposure to Blood and Body Fluids among Health-Care Workers in Serbia. Med Princ Pract. 2015;24:36-41.
Nouetchognou JS, Ateudjieu J, Jemea, Mbanya D. Accidental exposures to blood and body fluids among health care workers in a Referral Hospital of Cameroon. BMC Res Notes. 2016;9:94.
Bayrakci B, Kesici S, Kendirli T, Kalkan G, Sari A, Tokmak N, Yilmaz G, Baloğlu O, Şencan İ. Evaluation report of pediatric intensive care units in Turkey. Turk J Med Sci. 2014;44:1073-86.
Sevinç S, Türkmen E, İlhan M. The Nursing Workforce in Critical Care Units in University and Private Hospitals in Turkey. Yoğun Bakım Derg. 2014;5:5-10.
Marković-Denić L, Branković M, Maksimović N, Jovanović B, Petrović I, Simić M, Lesić A. Occupational exposures to blood and body fluids among health care workers at university hospitals. Srp Arh Celok Lek. 2013;141:789-93.
Tarantola A, Abiteboul D, Rachline A. Infection risks following accidental exposure to blood or body fluids in health care workers: a review of pathogens transmitted in published cases. Am J Infect Control. 2006;34:367-75.
Schmid K, Schwager C, Drexler H. Needlestick injuries and other occupational exposures to body fluids amongst employees and medical students of a German university: incidence and follow-up. J Hosp Infect. 2007;65:124-30.
Colombo C, Ledergerber F, Zysset F, Francioli P, Cavassini M, Blanchet CL, Ruef C. Exposition au risque infectieux VIH, VHB et VHC chez le personel des établissements de soins en Suisse de 2001 à fin juin 2008. BAG Bull 2010;3:36-42.
Özmert EN. Progress in the national immunization practices in the world and in Turkey. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008;51:168-75.
Hutin Y, Hauri A, Chiarello L, Catlin M, Stilwell B, Ghebrehiwet T, Garner J; Injection Safety Best Practices Development Group. Injection safety best practices development group-best infection control practices for intradermal, subcutaneous and intramuscular needle injections. Bull World Health Organ. 2003;81:491-500.
Gürün H, Aker A, Mokan L, Kalıntaş E, Demir A, Aydoslu ÇK, Daşçı Ö, Shatri Y, Hıdıroğlu S, Save D. İstanbul"da İlkokul Öğrencilerinin Aşılanma Durumları ve Ebeveynlerinin Aşı Hakkındaki Düşünceleri. Halk Sağlığı Etkinlikleri, 19. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi. 2017
WHO. Available date: 03.08.2017, Available from: http://apps.who.int/ immunization_monitoring/globalsummary/incidences?c=TUR
