Öz
Giriş: Maligniteler latent tüberkülozun (TB) aktif hastalığa ilerlemesinde önemli risk faktörleri arasında yer almaktadır. Tüberkülin deri testi (TDT) latent TB tanısında tüm dünyada yaygın olarak kullanılmaktadır. Yeni T-hücre bazlı interferon-gama salınım testleri, örneğin; QuantiFERON-TB Gold In-Tube (QFT-GIT) bu konuda ümit verici sonuçlar verse de hematopoetik kök hücre alıcılarında (HKHN) kullanımları hakkındaki bilgiler sınırlıdır. Bu çalışmada HKHN adaylarında latent TB tanısında QFT-GIT ile TDT arasındaki uyumun değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Hastanemizde, 1 Kasım 2013-31 Temmuz 2015 tarihleri arasında kök hücre nakli yapılan hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalara ait bilgiler kayıtlı dosyalar vasıtası ile incelendi. Kök hücre nakli öncesi her iki testin yapıldığı hastalar çalışma kapsamına alındı. Testlerden herhangi birinin veya her ikisinin pozitif olması durumunda, nakilden bir hafta önce izoniazid profilaksisi başlandı ve dokuz ay süreyle devam edildi. İki test arasındaki uyumu analiz etmek için kappa (κ) katsayıları hesaplandı.
Bulgular: Toplam 122 hasta çalışmaya alındı, (%53,3’ü otolog ve %46,7’si allojeneik HKHN alıcıları). Ortanca yaş 43,5 yıl (%25-75 IQR: 30-54) ve %73’ü erkekti. Bacillus Calmette-Guérin (BCG) skarı hastaların %84,4’ünde, pozitif TDT ve QFT-GIT ise sırayla 38 (%31,1) ve 26 (%21,3) hastada tespit edildi. Hastaların 17’sinde (%13,93) iki test birlikte pozitif idi. Bu iki test ile BCG skar varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamadı. Pozitif TDT ile QFT-GIT sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı orta derecede bir uyum saptandı (κ=0,37 ve p<0,001). Hastalar Temmuz 2018’e kadar takip edildi. Hastaların medyan takip süresi 39 ay (IQR: 10,8-49,0) idi. Hiçbir hastada aktif TB gelişmedi. Bu süreçte hastaların %44,26’sı malignite ve/veya fırsatçı enfeksiyonlardan dolayı hayatını kaybetti.
Sonuç: HKHN hastalarında latent TB tanısında iki test arasındaki uyumu göstermek için daha ileri araştırmalara ihtiyaç vardır. Şimdilik bu hastalarda iki testin birlikte kullanımı daha rasyonel bir uygulama olarak görünmektedir.
Anahtar Kelimeler: Koruyucu tıp, purified protein derivative testi, profilaksi, korelasyon analizi, Mycobacterium tuberculosis
Kaynakça
Hershkovitz I, Donoghue HD, Minnikin DE, May H, Lee OY, Feldman M, Galili E, Spigelman M, Rothschild BM, Bar-Gal GK. Tuberculosis origin: the Neolithic scenario. Tuberculosis (Edinb). 2015;95(Suppl 1):122-6.
Qian X, Nguyen DT, Lyu J, Albers AE, Bi X, Graviss EA. Risk factors for extrapulmonary dissemination of tuberculosis and associated mortality during treatment for extrapulmonary tuberculosis. Emerg Microbes Infect. 2018;7:102.
World Health Organization (WHO). Last accessed date: 2018 September 18. Available from: https://www.who.int/tb/publications/global_report/en
Vynnycky E, Fine PE. Lifetime risks, incubation period, and serial interval of tuberculosis. Am J Epidemiol. 2000;152:247-63.
Auguste P, Tsertsvadze A, Pink J, Court R, McCarthy N, Sutcliffe P, Clarke A. Comparing interferon-gamma release assays with tuberculin skin test for identifying latent tuberculosis infection that progresses to active tuberculosis: systematic review and meta-analysis. BMC Infect Dis. 2017;17:200.
Moon SM, Lee SO, Choi SH, Kim YS, Woo JH, Yoon DH,Suh C, Kim DY, Lee JH, Lee JH, Lee KH, Kim SH. Comparison of the QuantiFERON-TB Gold In- Tube test with the tuberculin skin test for detecting latent tuberculosis infection prior to hematopoietic stem cell transplantation. Transpl Infect Dis. 2013;15:104-9.
Lee YM, Lee SO, Choi SH, Kim YS, Woo JH, Kim DY, Lee JH, Lee JH, Lee KH, Kim SH. A prospective longitudinal study evaluating the usefulness of the interferon-gamma releasing assay for predicting active tuberculosis in allogeneic hematopoietic stem cell transplant recipients. J Infect. 2014;69:165-73.
de la Camara R, Martino R, Granados E, Rodriguez-Salvanes FJ, Rovira M, Cabrera R López J, Parody R, Sierra J, Fernández-Rañada JM, Carreras E. Tuberculosis after hematopoietic stem cell transplantation: incidence, clinical characteristics and outcome. Spanish Group on Infectious Complications in Hematopoietic Transplantation. Bone Marrow Transplant. 2000;26:291-8.
Kim SH, Lee SO, Park JB, Park IA, Park SJ, Yun SC, Jung JH, Kim YH, Kim SC, Choi SH, Jeong JY, Kim YS, Woo JH, Park SK, Park JS, Han DJ. A prospective longitudinal study evaluating the usefulness of a T-cell-based assay for latent tuberculosis infection in kidney transplant recipients. Am J Transplant. 2011;11:1927-35.
Park KH, Cho OH, Ko KB, Lee Y, Park HJ, Park SY, Moon SM, Chong YP, Lee SO, Choi SH, Kim YS,Woo JH, Kim SH. Serial testing of T-SPOT.TB assays with anti-tuberculosis therapy in patients with extrapulmonary tuberculosis. Infect Chemother. 2011;43:245-50.
Moon SM, Park IA, Kim SM, Park SJ, Jung JH, Kim YH, Park JB, Hong B, Lee SO, Choi SH, Kim YS, Woo JH, Park SK, Lee SK, Park JS, Han DJ, Kim SH. Living donor and recipient screening for latent tuberculosis infection by tuberculin skin test and interferon-gamma releasing assay in a country with an intermediate burden of tuberculosis. J Infect Chemother. 2013;19:1009-13.
van Zyl-Smit RN, Pai M, Peprah K, Meldau R, Kieck J, Juritz J, Badri M, Zumla A, Sechi LA, Bateman ED, Dheda K. Within-subject variability and boosting of T-cell interferon-gamma responses after tuberculin skin testing. Am J Respir Crit Care Med. 2009;180:49-58.
Landis JR, Koch GG. The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics. 1977;33:159-174.
Al-Anazi KA, Al-Jasser AM, Alsaleh K. Infections caused by Mycobacterium tuberculosis in recipients of hematopoietic stem cell transplantation Front Oncol. 2014;4:231.
Garcia-Elorriaga G, del Rey-Pineda G. Tuberculosis and hematopoietic stem cell transplant: review of a difficult and often underestimated problem. World J Clin Infect Dis. 2013;3:70-8.
Maeda T, Kusumi E, Kami M, Kawabata M, Le Pavoux A, Hara S, Chizuka A, Murashige N, Tanimoto TE, Matsumura T, Yuji K, Wake A, Miyakoshi S, Morinaga S, Taniguchi S; Tokyo Stem Cell Transplant (SCT) Consortium. Disseminated tuberculosis following reduced-intensity cord blood transplantation for adult patients with hematological diseases. Bone Marrow Transplant. 2005;35:91-7.
Moon HW, Hur M. Interferon-gamma Release Assays for the Diagnosis of Latent Tuberculosis Infection: an Updated Review. Ann Clin Lab Sci. 2013;43:221-9.
Updated Guidelines for Using Interferon Gamma Release Assays to Detect Mycobacterium tuberculosis Infection — United States, Morbidity and Mortality Weekly Report. 2010;59:5.
Mazurek GH, Villarino ME. Guidelines for using the QuantiFERON-TB test for diagnosing latent Mycobacterium tuberculosis infection. MMWR. 2003;52:15-8.
Andersen P, Munk ME, Pollock JM, Doherty TM. Specific immune-based diagnosis of tuberculosis. Lancet. 2000;356:1099-104.
Sester U, Wilkens H, van Bentum K, Singh M, Sybrecht GW, Schafers HJ, Sester M. Impaired detection of Mycobacterium tuberculosis immunity in patients using high levels of immunosuppressive drugs. Eur Respir J. 2009;34:702-10.
Sargın G, Şentürk T, Ceylan E, Telli M, Çildağ S, Doğan H. TST, QuantiFERONTB Gold test and T-SPOT.TB test for detecting latent tuberculosis infection in patients with rheumatic disease prior to anti-TNF therapy. Tuberk Toraks. 2018;66:136-43.
Maden E, Bekci TT, Kesli R, Atalay H, Teke T, Solak Y,Turk S, Uzun K, Koylu R. Evaluation of performance of quantiferon assay and tuberculin skin test in end stage renal disease patients receiving hemodialysis. New Microbiol. 2011;34:351-6.
Yilmaz N, Zehra Aydin S, Inanc N, Karakurt S, Direskeneli H, Yavuz S. Comparison of QuantiFERON-TB Gold test and tuberculin skin test for the identification of latent Mycobacterium tuberculosis infection in lupus patients. Lupus. 2012;21:491-5.
Qin LL, Wang QR, Wang Q, Yao H, Wen LT, Wu LL, Ping NN, Xie JD, Chen MY, Chen SN. T-SPOT.TB for detection of tuberculosis infection among hematological malignancy patients and hematopoietic stem cell transplantation recipients. Asian Pac J Cancer Prev. 2013;14:7415-9.
Hasan T, Au E, Chen S, Tong A, Wong G. Screening and prevention for latent tuberculosis in immunosuppressed patients at risk for tuberculosis: a systematic review of clinical practice guidelines. BMJ Open. 2018;8:e022445.
Akan H, Arslan O, Akan OA. Tuberculosis in stem cell transplant patients. J Hosp Infect. 2006;62:421-6.
Ullah K, Raza S, Ahmed P, Satti TM, Ikram A, Chaudhri QU, Kamal MK, Akhtar FM. Pulmonary tuberculosis in allogeneic stem cell transplant recipients. J Pak Med Assoc. 2007;57:567-9.
Herrera V, Perry S, Parsonnet J, Banaei N. Clinical application and limitations of interferon-gamma release assays for the diagnosis of latent tuberculosis infection. Clin Infect Dis. 2011;52:1031-7.
Raby E, Moyo M, Devendra A, Banda J, Haas P, Ayles H, Faussett PG. The effects of HIV on the sensitivity of a whole blood IFN-gamma release assay in Zambian adults with active tuberculosis. PLoS One. 2008;3:2489.
Çavuşoğlu C, Durusoy R, Yaşar M, Kayın M. Evaluation of QuantiFERON®- TB Gold in Tube Test and Tuberculin Skin Test in the Diagnosis of Mycobacterium tuberculosis Infection. Mikrobiyol Bul 2017;51:115-26.
