Öz
Giriş: Diyarenin önemli nedenlerinden olan koksidian protozoon enfeksiyonları bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda ölümcül seyredebilmektedir. Bu çalışmada bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda koksidian protozoon insidans ve prevalansının yıllar içerisindeki değişimini incelemek ve ihmal edilmiş bu etkenlere dikkat çekmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda iki farklı zaman aralığında (2009 ve 2016–2019) toplanmış 311 hastaya ait 311 dışkı örneğinin sonuçları geriye dönük olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların %40.5’i kadın, %37.6’sı çocuktur (0-18 yaş). Hastaların hepsinin bağışıklık sistemi baskılanmıştır. Cryptosporidium spp. saptanma oranı 2009 yılında %51.4, 2016-2019 yılları arasında ise %41.6 bulunmuştur. Cyclospora spp. görülme oranı ise 2009 yılında %24.6’dan 2016-2019 yılları arasında %9.8’e gerilemiştir. Çocuk hastalarda her iki koksidian protozoa enfeksiyon sıklığında azalma görülmüş, Cryptosporidium spp. prevalansı %63.9’dan %34.6’a, Cyclospora spp. görülme oranı %30.6’dan %4.9’a gerilemiştir. Erişkin hastalarda Cryptosporidium spp. insidansı %47’den %47.8’e, Cyclospora spp. görülme oranı %22.5’ten %14.1’e değişmiştir.
Sonuç: Bu çalışma, koksidian parazit saptanma oranlarının erişkinlerde on yıl içinde anlamlı bir değişim göstermediğini ve yüksek seyrettiğini, ancak çocuklarda, hem Cryptosporidium spp. hem de Cyclospora spp. saptanma oranlarında yıllar içinde anlamlı bir düşüş gözlendiğini ortaya koymuştur. Çalışmamızın sonuçları, diğer çalışmalarda belirtilen oranlarla karşılaştırıldığında bağışıklığı baskılanmış hastalarda koksidian parazit saptama oranlarının genel hasta popülasyonuna göre daha yüksek olduğu görülmüştür.
Sonuçlar, bağışıklığı baskılanmış bir hastada ishal geliştiğinde, hastanın özellikle klinik tanı ve ilaç kullanım bilgisini de içeren detaylı bir bilgi notu gönderilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu yaklaşım, dışkı örneğine laboratuvarlar tarafından gerekli tüm yöntemlerin uygulanmasını sağlayacak ve erken tanıya ve tedavi başarısının artmasına katkıda bulunacaktır.
Anahtar Kelimeler: Cryptosporidium, Cyclospora, koksidian, bağışıklığı baskılanmış çocuk hastalar, enfeksiyöz diyare
Kaynakça
Low A, Gavriilidis G, Larke N, B-Lajoie MR, Drouin O, Stover J, Muhe L, Easterbrook P. Incidence of opportunistic infections and the impact of antiretroviral therapy among hiv-infected adults in low- and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. Clin Infect Dis. 2016;62:1595-603.
Kashyap A, Singh MP, Madhu, Ghoshal U. Occurrence of gastrointestinal opportunistic parasites in immunocompromised patients in Northern India. J Biol. 2013;1:77-80.
Stark D, Barratt JLN, van Hal S, Marriott D, Harkness J, Ellis JT. Clinical significance of enteric protozoa in the immunosuppressed human population. Clin Microbiol Rev. 2009;22:634-50.
Logan C, Beadsworth MB, Beeching NJ. HIV and diarrhoea: what is new? Curr Opin Infect Dis. 2016;29:486-94.
Santoiemma PP, Ison, MG, Angarone M. Newer approaches in diagnosis of diarrhea in immunocompromised patients. Curr Opin Infect Dis. 2019;32:461-7.
Ahmed SA, Karanis P. Cryptosporidium and Cryptosporidiosis: The Perspective from the Gulf Countries. Int J Env Res Public Health. 2020;17:6824.
Taye B, Desta K, Ejigu S, Dori GU. The magnitude and risk factors of intestinal parasitic infection in relation to human immunodeficiency virus infection and immune status, at Alert hospital, Addis Ababa, Ethiopia. Parasitol Int. 2014;63:550-6.
Liu L, Johnson HL, Cousens S, Perin J, Scott S, Lawn JE, Rudan I, Campbell H, Cibulskis R, Li M, Mathers C, Black RE, Child Health Epidemiology Reference Group of WHO and UNICEF. Global, regional, and national causes of child mortality: an updated systematic analysis for 2010 with time trends since 2000. Lancet. 2012;379:2151-61.
Center for Disease Control and Prevention. Last accessed date: 2021 March 11. Available from: https://www.cdc.gov/healthywater/global/household-water- treatment.html
Center for Disease Control and Prevention. AIDS-defining conditions. Morbidity and Mortality Weekly Report. 2008;57:9.
Turgay N. Special Staining Tecniques. In: Korkmaz M, Ok ÜZ (eds). Laboratory in parasitology. Izmir: Turkish Society for Parasitology, 2011:37-40.
Bilung LM, Tahar AS, Yunos NE, Apun K, Lim YAL, Nillian E, Hashim HF. Detection of Cryptosporidium and Cyclospora Oocysts from Environmental Water for Drinking and Recreational Activities in Sarawak, Malaysia. Biomed Res Int. 2017;2017:4636420.
Betancourt W. Cryptosporidium spp. In: Rose JB, Jiménez-Cisneros B (eds). Water and sanitation for the 21st century: health and microbiological aspects of excreta and wastewater management (Global Water Pathogen Project). UNESCO: Michigan State University, 2019.
Ryan UN, Fayer R, Xiao L. Cryptosporidium species in humans and animals: current understanding and research needs. Parasitol. 2014;141:1667-85.
Ryan U, Xiao L. Taxonomy and molecular taxonomy. In: Simone MC, Giovanni W (eds). Cryptosporidium: parasite and disease. Vienna: Springer. 2014:3-41.
Gerace E, Lo Presti VDM, Biondo C. Cryptosporidium infection: Epidemiology, pathogenesis, and differential diagnosis. Eur J Microbiol Immun (Bp). 2019;9:119-23.
Nahrevanian H, Assmar M. Cryptosporidiosis in immunocompromised patients in the Islamic Republic of Iran. J Microbiol Immunol Infect. 2008;41:74-7.
Ulusan Ö, Zorbozan O, Yetişmiş K, Töz S, Ünver A, Turgay N. The distribution of the intestinal parasites detected in ege university medical faculty parasitology direct diagnosis laboratory; 10-years evaluation. Journal of Turkish Microbiological Society. 2019;49:86-91.
Turgay N, Ünver-Yolasığmaz A, Oyur T, Bardak-Özcem S, Töz S. Monthly Distribution of Intestinal Parasites Detected in a Part of Western Turkey between May 2009-April 2010-results of acid fast and modified trichrome staining methods. Acta Parasitologica Turcica. 2012;6:71-4.
Arıkan S, Ergüven S, Akyön Y, Günalp A. Cryptosporidiosis in immunocompromised patients in a Turkish University Hospital. Acta Parasitol Microbiol Hungarica. 1999;46:33-40.
Ok ÜZ, Kavaklı K, Çetingül N. Frequency of intestinal parasites among immunosuppressed patients undergoing chemotherapy. Acta Parasitologica Turcica. 1995;20:385-90.
Tanyuksel M, Haznedaroğlu T, Gün H. Investigation of Cryptosporidium in neoplastic patients. Acta Parasitologica Turcica. 1995;19:56-63.
Yıldız M, Çöplü N, Kılıç S, Babür C, Öncül Ö, Esen B. Investigation of Cryptosporidium spp. in solid tumor cases with diarrhea. Acta Parasitologica Turcica. 2001;25:8.
Hunter PR, Nichols G. Epidemiology and clinical features of Cryptosporidium infection in immunocompromised patients. Clin Microbiol Rev. 2002;15:145-54.
Raja K, Abbas Z, Hassan SM, Luck NH, Aziz T, Mubarak M. Prevalence of cryptosporidiosis in renal transplant recipients presenting with acute diarrhea at a single center in Pakistan. J Nephropathol. 2014;3:127-31.
Arslan H, Inci EK, Azap OK, Karakayali H, Torgay A, Haberal M. Etiologic agents of diarrhea in solid organ recipients. Transpl Infect Dis. 2007;9:270-5.
Garcia LS, Arrowood M, Kokoskin E, Paltridge GP, Pillai DR, Procop GW, Shimizu RY, Visvesvara G. Laboratory diagnosis of parasites from the gastrointestinal tract. Clin Microbiol Rev. 2017;31:e00025-17.
Osman GA, Makled KM, El-Shakankiry HM, Metwali DM, Abdel-Aziz SS, Saafan HH. Coccidian parasites as a cause of watery diarrhea among protein energy malnourished and other immunocompromised Egyptian children. J Egypt Soc Parasitol. 1999;29:653-68.
Zorbozan O, Quliyeva G, Tunalı V, Özbilgin A, Turgay N, Gökengin AD. Intestinal Protozoa in HIV-Infected Patients: A Retrospective Analysis. Acta Parasitologica Turcica. 2018; 42:187-90.
Centers for Disease Control and Prevention. Last Accessed Date: 18.06.2020. Available from: https://www.cdc.gov/parasites/cyclosporiasis/epi.html
Arikan C, Kilic M, Tokat Y, Aydogdu S. Allergic disease after pediatric liver transplantation with systemic tacrolimus and cyclosporine a therapy. Trans Proceed. 2003;35:3039-41.
Gökengin D. HIV infection in Turkey: How close are we to the target? Klimik Journal. 2018;31:4-10.
Gökengin D, Oprea C, Uysal S, Begovac J. The growing HIV epidemic in Central Europe: a neglected issue? J Virus Erad. 2016;2:156-61.
Yaylalı E, Gökengin D, Korten V, Tabak, Ünal S, Erdogan Z, Çalışır F, Özelgün B and Sahin T. Modelling the future of HIV in Turkey: disease implications of improving prevention, diagnosis and treatment (Poster Presentation). HIV Drug Therapy Glasgow Virtual 2020 October 5-8. Online Congress; 2020;23:P114.
Erdinc FS, Dokuzoguz B, Unal S, Komur S, Inkaya AC, Inan D, Karaoglan I, Deveci A, Celen MK, Kose S, Erben N, Senturk GC, Heper Y, Kutlu SS, Hatipoglu CA, Sumer S, Kandemir B, Sirmatel F, Bayindir Y, Yilmaz E, Ersoy Y, Kazak E, Yildirmak MT, Kayaaslan B, Ozden K, Sener A, Kara A, Gunal O, Birengel S, Akbulut A, Yetkin F, Cuvalci NO, Sargin F, Pullukcu H, Gokengin D, Multicentric Hiv Study Group. Temporal trends in the epidemiology of HIV in Turkey. Curr HIV Res. 2020;18:258-66.
European Centre for Disease Prevention and Control/WHO Regional Office for Europe. Last Accessed Date: 18.09.2020. Available from: https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/hiv-surveillance-report-2019.pdf
Wiseman AC. Immunosuppressive Medications. Clin J Am Soc Nephrol. 2016;11:332‐43.
