Öz
Giriş: Hastane enfeksiyonları (HE), hastalar için önemli morbidite ve mortalite nedenidir. Yoğun bakım ünitesinin (YBÜ) enfeksiyon etkenleri ve antimikrobiyal direnç durumunun bilinmesi rasyonel antibiyotik kullanımı açısından çok önemlidir. Çalışmamızda, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’ndeki Anesteziyoloji, Dahiliye, Nöroloji, Genel Cerrahi ve Ortopedi YBÜ’lerinde gelişen HE türlerinin, etken mikroorganizmaların, direnç paternlerinin ve risk faktörlerinin incelenmesi ve bunların mortalite üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Yoğun bakım ünitelerinde 1 Haziran 2019-30 Kasım 2019 tarihleri arasında HE tanısı konulan hastalar prospektif olarak değerlendirildi. Demografik veriler, üreyen patojenlerin türleri ve direnç oranları kaydedildi. Değişkenlerin mortalite üzerine etkisi incelendi.
Bulgular: Yoğun bakım ünitelerinde yatan 1,078 hastanın 81’inde 165 HE tanımlandı. HE gelişenlerin yaş ortalaması 65,2±15,7 yıl iken, ölenlerin yaş ortalaması 67,5±15,3 yıl ile anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,028). Risk faktörlerinden kronik obstrüktif akciğer hastalığı, konjestif kalp yetmezliği, mekanik ventilasyon ve endotrakeal entübasyon varlığının mortalite üzerine etkisi anlamlı bulundu (sırasıyla; p=0,047, p=0,047, p=0,04 ve p=0,002). Yoğun bakım hastalarında HE gelişme durumunun mortalite üzerine etkisi anlamlı bulundu (p<0,001). En sık görülen enfeksiyon türleri kateter ilişkili kan dolaşım enfeksiyonu (%41,8), ventilatör ilişkili pnömoni (%22,4) ve kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonu (%20) olarak saptandı. Gram-olumsuz etkenler %71,5, Gram-olumlular %24,2 ve Candida spp. %4,2 oranında saptandı. En sık izole edilen Gram-olumsuz bakteriler; Acinetobacter spp., Klebsiella pneumonia ve Pseudomonas aeruginosa idi. Gram-olumlu bakteriler içinde Enterococcus spp. ilk sırayı aldı. Antibiyotik dirençleri değerlendirildiğinde Acinetobacter suşlarında karbapenem direnci %100 bulundu. Escherichia coli suşlarında genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz oranı %70,5; Klebsiella pneumonia suşlarında ise %77,7 saptandı. Enterokoklarda vankomisin direnci saptanmadı.
Sonuç: Hastane enfeksiyonlarının kontrolü için sürveyans çalışmaları ile her merkezin kendi florasını, etken mikroorganizmaları ve antibiyotik duyarlılıklarını takip etmesi önemlidir. Bu durum ampirik tedavide doğru antibiyotik kullanımını sağlayacaktır. YBÜ’lerde enfeksiyon kontrol standartlarına uyumun artırılması ve gereksiz invaziv girişimlerden kaçınılması gerekmektedir. Bu şekilde morbidite ve mortalite artışına neden olan HE’lerde azalma sağlanabilir.
Anahtar Kelimeler: Hastane enfeksiyonları, antibiyotik dirençleri, mortalite
Kaynakça
Artan C, Oğuzkaya Artan M, Baykan Z. Practices and Knowledge Related to the Health Risks and the Hospital Infections of the Hospital Staff. J DU Health Sci Inst. 2015;5:6-11.
Kölgelier S, Küçük A, Demir NA, Özçimen S, Demir LS. Nosocomial infections in intensive care units: etiology and predisposing factors. Kafkas J Med Sci. 2012;1:1-5.
Brawley RL, Weber DJ, Samsa GP, Rutala WA. Multiple nosocomial infections. An incidence study. Am J Epidemiol. 1989;130:769-80.
Kundakcı A, Özkalaycı Ö, Zeyneloğlu P, Arslan H, Pirat A. Risk Factors for Nosocomial Infections in a Surgical Intensive Care Unit. Türk Yoğun Bakım Derneği Dergisi. 2014;12:25-35.
Parlak E, Kahveci H, Alay HK. Nosocomial infections in neonatal intensive care unit. J Curr Pediatr. 2014;12:1-8.
Erbay H, Yalcin AN, Serin S, Turgut H, Tomatir E, Cetin B, Zencir M. Nosocomial infections in intensive care unit in a Turkish university hospital: a 2-year survey. Intensive Care Med. 2003;29:1482-8.
Taşbakan MI, Sipahi OR, Pullukçu H, Aydemir Ş, Tünger A, Yurtseven T, Büke Ç. Evaluation of Hospital Infections in Neurosurgery Intensive Care Unit. Ege Tıp Derg. 2006;45:127-30.
Inan D, Saba R, Yalcin AN, Yilmaz M, Ongut G, Ramazanoglu A, Mamikoglu L. Device-associated nosocomial infection rates in Turkish medical-surgical intensive care units. Infect Control Hosp Epidemiol. 2006;27:343-8.
Weber DJ, Raasch R, Rutala WA. Nosocomial infections in the ICU: the growing importance of antibiotic-resistant pathogens. Chest. 1999;115:34-41.
Öztürk R. Hastane enfeksiyonları. In: Öztürk R, Saltoğlu N, Aygün G editorler. Sorunlar, Yeni hedefler ve Hukuki Sorumluluk. Hastane Enfeksiyonları Korunma ve Kontrol (Sempozyum Kitabı) İstanbul: 2008. p.23-9.
Kaya S, Öksüz H, Şenoğlu N, Doğan Z, Yıldız H. Infection Surveillances in the Anesthesiology and Reanimation Clinic of Kahramanmaras Sutcu Imam University Medical Faculty Researching Hospital. Eurasian J Med. 2007;39:103-8.
Meric M, Willke A, Caglayan C, Toker K. Intensive care unit-acquired infections: incidence, risk factors and associated mortality in a Turkish university hospital. Jpn J Infect Dis. 2005;58:297-302.
Araç E, Kaya Ş, Parlak E, Büyüktuna SA, Baran Aİ, Akgül F, Gökler ME, Aksöz S, Sağmak Tartar A, Tekin R, Yıldız Y, Günay E. Evaluation of Infections in Intensive Care Units: A Multicentre Point-Prevalence Study. Mikrobiyol Bul. 2019;53:364-73.
Çelebi D, Yılmaz E. Evidence-Based Practices in Enteral and Parenteral Nutrition in Surgical Patients and Nursing Care. IGUSABDER. 2019;7:714-31.
Girou E, Stephan F, Novara A, Safar M, Fagon JY. Risk factors and outcome of nosocomial infections: results of a matched case-control study of ICU patients. Am J Respir Crit Care Med. 1998;157:1151-8.
Şahin AR, Yıldız BT, Aktemur A, Topal B, Nazik S, Ateş S. Evaluation of nosocomial infections in a neurological intensive care unit of a university hospital. J Contemp Med. 2019;9:43-7.
Agarwal R, Gupta D, Ray P, Aggarwal AN, Jindal SK. Epidemiology, risk factors and outcome of nosocomial infections in a Respiratory Intensive Care Unit in North India. J Infect. 2006;53:98-105.
Öncül A, Koçulu S, Elevli K. The epidemiology of nosocomial infections acquired in intensive care units of a state hospital. The Medical Bulletin of Şişli Etfal Hospital. 2012;46:60-6.
Barış A, Bulut ME, Öncül A, Bayraktar B. Distribution of Clinical Isolates at Species Level and Their Antibiotic Susceptibilities in Intensive Care Units Patients. J Turk Soc Intens Care. 2017;15:21-7.
Balın ŞÖ, Şenol AA. Evaluation of hospital infections in intensive care unit. Klimik Derg. 2017;30:108-13.
Vincent JL, Rello J, Marshall J, Silva E, Anzueto A, Martin CD, Moreno R, Lipman J, Gomersall C, Sakr Y, Reinhart K; EPIC II Group of Investigators. International study of the prevalence and outcomes of infection in intensive care units. JAMA. 2009;302:2323-9.
Büyüktuna AS, Yalçın Nevzat A, Turhan Ö, Cengiz M, Ramazanoğlu A. Nosocomial infections and agents determined by consultations in intensive care unit. Trakya Univ Tip Fak Derg. 2010;27:150-5.
Gözütok F, Sarıgüzel FM, Aydın B, Güzel DK, Kılıç İ, Gençaslan S, Çelik İ. Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesin’nde 2013 yılında gelişen hastane enfeksiyonlarının değerlendirilmesi. Ankem Derg. 2014;28:86-93.
Dogru A, Sargin F, Celik M, Sagiroglu AE, Goksel MM, Sayhan H. The rate of device-associated nosocomial infections in a medical surgical intensive care unit of a training and research hospital in Turkey: one-year outcomes. Jpn J Infect Dis. 2010;63:95-8.
Parlak E, Erol S, Kizilkaya M, Altoparlak U, Parlak M. Yoğun bakim hastalarinda görülen nozokomiyal uriner sistem enfeksiyonlari [Nosocomial urinary tract infections in the intensive care unit patients]. Mikrobiyol Bul. 2007;41:39-49.
Leone M, Albanèse J, Garnier F, Sapin C, Barrau K, Bimar MC, Martin C. Risk factors of nosocomial catheter-associated urinary tract infection in a polyvalent intensive care unit. Intensive Care Med. 2003;29:929-32.
Rosenthal VD, Maki DG, Salomao R, Moreno CA, Mehta Y, Higuera F, Cuellar LE, Arikan OA, Abouqal R, Leblebicioglu H; International Nosocomial Infection Control Consortium. Device-associated nosocomial infections in 55 intensive care units of 8 developing countries. Ann Intern Med. 2006;145:582-91.
Çelik İ, Demirdağ K, Denk A, Akbulut A, Kılıç SS. Nosocomial infections surveillance in the Surgical and Neurological Intensive Care Units of Firat Medical Center in year 2003. Klimik Derg. 2006;19:43-5.
Göktaş U, Yaman G, Karahocagil M, Bilici A, Katı İ, Berktaş M, Akdeniz H. Evaluation of nosocomial infections and antibiotic resistance profiles in the anesthesiology intensive care unit. J Turk Soc Intens Care. 2010;8:13-7.
