Öz
Giriş: Hepatit C virüs (HCV) genotip tayini; tedavi protokolüne karar verilmesi ve tedaviye yanıtın izlenmesinde önemlidir. Bu çalışmada hastanemize başvuran ve kronik hepatit C tanısı alan hastaların HCV genotip dağılımı ve dağılımın bazı sosyo-demografik özelliklere göre değişiminin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ocak 2015-Aralık 2018 yıllarında hastanemize başvuran anti-HCV pozitif hastalar retrospektif olarak incelendi. Anti-HCV kemiluminesan mikropartikül immünoassay yöntemiyle (Abbott Architect i2000SR, Almanya) ve HCV-RNA viral yük tayini tam otomatize gerçek-zamanlı ters transkriptaz polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) yöntemiyle (Cobas AmpliPrep-Cobas Taqman, Roche, Almanya) sisteminde çalışıldı. Genotip tayini gerçek zamanlı PCR yöntemi ile Abbott RT-HCV Genotip 2 sisteminde (Abbott Laboratories, ABD) ve Bosphore HCV Genotyping Kiti V3 ile Montania 4896 cihazında (Anatolia Tanı ve Biyoteknoloji ürünleri, Türkiye) çalışıldı. Laboratuvar informasyon sistemi ve hasta dosyalarından elde edilen tüm verilerin frekans ve yüzde dağılımları Statistical Package for the Social Sciences istatistik programı ile değerlendirildi.
Bulgular: Anti-HCV pozitif 2.381 hastanın 628’inde (%26,4) HCV-RNA pozitifti ve bunların 319’unun genotipi değerlendirildi. Üç yüz on dokuz hastanın yaş ortalaması 51,6 (standart deviasyon: 16,1) olarak hesaplandı. En sık saptanan genotipler sırası ile; 1b (%61), 3 (%19) ve 1a (%10) idi. Tüm genotiplerin içerisinde genotip 1b görülme oranı 2015-2018 yıllarında sırasıyla; %34,7, %29, %15,5, %20,7) bulundu (p=0,001). Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) vatandaşı olan 238 hastanın 168’inde genotip 1b, 28’inde genotip 3 ve 25’inde genotip 1a saptandı. Olası bulaş yolu sorulan 80 T.C. vatandaşı hastaların çoğunda tıbbi bir müdahale vardı ve bu kişilerde de en sık görülen genotipin, 1b olduğu bulundu. İntravenöz ilaç bağımlılığı olan 11 hastada (%14) en sık genotip 3 tespit edildi. Genotipleri değerlendirilen 316 hastanın 78’i (%24,7) yabancı uyruklu olup ilk üç sırayı Gürcistan, Türkmenistan ve Suriye almaktaydı. Gürcistan ve Türkmenistan’da en sık genotip 1b (sırasıyla %48 ve %60), Suriye’de ise eşit oranda genotip 1a ve 4 (%42) görülmekteydi.
Sonuç: Bu çalışmada en sık saptanan genotipin 1b olduğu, yıllar içinde 1b oranın istatistiksel olarak anlamlı şekilde düştüğü ve diğer genotiplerden 1a, 3, 4, 3a, 1a/3, 1b/3, c-k, 2/3, 1/4, 3/4’ün oranlarının arttığı gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Hepatit C virüs, epidemiyoloji, genotip, intravenöz ilaç bağımlılığı
Kaynakça
World Health Organization. Hepatitis C: fact sheet Geneva, Switzerland. Updated date: 9 July 2019. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-c
Choo QL, Richman KH, Han JH, Berger K, Lee C, Dong C, Gallegos C, Coit D, Medina-Selby R, Barr PJ. Genetic organization and diversity of the hepatitis C virus. Proc Natl Acad Sci U S A. 1991;88:2451-5.
Le Guillou-Guillemette H, Vallet S, Gaudy-Graffin C, Payan C, Pivert A, Goudeau A, Lunel-Fabiani F. Genetic diversity of the hepatitis C virus: impact and issues in the antiviral therapy. World J Gastroenterol. 2007;13:2416-26.
Smith DB, Bukh J, Kuiken C, Muerhoff AS, Rice CM, Stapleton JT, Simmonds P. Expanded classification of hepatitis C virus into 7 genotypes and 67 subtypes: updated criteria and genotype assignment web resource. Hepatology. 2014;59:318-27.
Zoulim F, Liang TJ, Gerbes AL, Aghemo A, Deuffic-Burban S, Dusheiko G, Fried MW, Pol S, Rockstroh JK, Terrault NA, Wiktor S. Hepatitis C virus treatment in the real world: optimising treatment and access to therapies. Gut. 2015;64:1824-33.
Zein NN. Clinical significance of hepatitis C virus genotypes. Clin Microbiol Rev. 2000;13:223-35.
Messina JP, Humphreys I, Flaxman A, Brown A, Cooke GS, Pybus OG, Barnes E. Global distribution and prevalence of hepatitis C virus genotypes. Hepatology. 2015;61:77-87.
European Association for Study of Liver. EASL Clinical Practice Guidelines: management of hepatitis C virus infection. J Hepatol. 2014;60:392-420.
L’vov DK, Samokhvalov EI, Mishiro S, Tsuda F, Selivanov NA, Okamoto H, Stakhanova VM, Gromashevskiĭ VL, Aristova VA, Doroshenko NV, Iashina TL, Kuzin SN, Suetina IA, Lobanov DS, Deriabin PG, Ruzaeva LA, Bezgodov VN, Frizen VI, Firsova LA, Firsova LI, Darizhapov BB, L’vov SD, Smirnov VN, Lisitsina VE, Shchukina IA: Regularities in the spread of hepatitis C virus and(1) its genotypes in Russian and countries within the former USSR. Vop virusol. 1997;42:157-61.
Goktas S. The comparison of results in terms of HCV genotyping Turkey and Georgia patients. Proceedings of the 30th year KLIMIK Congress; 9-12 March 2016; Antalya, Turkey. OP-10, p. 288.
Antaki N, Haddad M, Kebbewar K, Abdelwahab J, Hamed O, Aaraj R, Alhaj N, Haffar S, Assil M, Ftayeh M, Assaad F, Doghman D, Ali T, Nasserelddine M, Ali A, Antaki F; Syrian Working Group for the Study of Viral Hepatitis. The unexpected discovery of a focus of hepatitis C virus genotype 5 in a Syrian province. Epidemiol Infect. 2009;137:79-84.
Kirisci Ö, Caliskan A. The Predominance of Genotype 3 in Hepatitis C Virus in the Province of Kahramanmaras, Turkey/Genotype Distribution of Syrian Refugee Patients with Hepatitis C in Kahramanmaras Province. Jundishapur J Microbiol 2019;12:e80872.
Harman R, Gunal O, Ozger S. Hepatitis C virus genotype distribution in patients with chronic hepatitis C in Gaziantep Province. Klimik Derg. 2017;30:68-70.
Uzun B, Sener AG, Gungor S, Afsar I. Distribution of Hepatitis C virus genotypes in western Turkey: Experience of four years. Acta Medica Mediterr. 2014;30:1109-13.
Buruk CK, Bayramoğlu G, Reis A, Kaklıkkaya N, Tosun I, Aydın F. Doğu Karadeniz Bölgesi Hepatit C Hastalarında Hepatit C Virusu Genotiplerinin Belirlenmesi [Determination of hepatitis C virus genotypes among hepatitis C patients in Eastern Black Sea Region, Turkey]. Mikrobiyol Bul. 2013;47:650-7.
Aktas E, Ogedey ED, Kulah C, Comert FB. Hepatitis C virus genotypes in a province of Western Black-Sea Region, Turkey. Mikrobiyol Bul. 2010;44:647-50.
Ozturk AB, Dogan UB, Ozturk NA, Ozyazıcı G, Demir M, Akın MS, Böngöl AS. Hepatitis C virus genotypes in Adana and Antakya regions of Turkey. Turk J Med Sci. 2014;44:661-5.
Tezcan S, Ulger M, Aslan G, Yaras S, Altıntas E, Sezgin O, Emekdas G, Giray BG, Sungur MA. Determination of hepatitis C virus genotype distribution in Mersin. Mikrobiyol Bul. 2013;47:332-8.
Kırdar S, Yaşa MH, Aydın N, Korkmaz GB, Öztürk ŞB, Ömürlü İK. The distribution of hepatitis C virus genotypes in patients with chronic hepatitis C infection. Meandros Med Dent J. 2015;16:108-13.
Saglık İ, Mutlu D, Ongut G, Inan D, Ogunc D, Sarınoglu RC, Baysan BÖ, Gultekin M, Colak D. Disribution of hepatitis C virus genotypes among patients with chronic hepatitis C infection in Akdeniz University Hospital, Antalya, Tukey: A five-year evaluation. Mikrobiyol Bul. 2014;48:429-37.
Cetin AD, Kibar F, Cetiner S, Yaman A. Determination of hepatitis C virus genotype and HCV infection transmission routes in Cukurova University Medical Faculty Hospital. Turk Hij Den Biyol Derg. 2017;74:201-10.
Gokahmetoglu S, Atalay MA, Kılınc A. Determination of the hepatitis C virus genotypes with ‘pyrosequencing’ method. Erciyes Med J. 2011; 33:99-102.
Altindis M, Dal T, Akyar I, Karatuna O, Gokahmetoglu S, Ulger ST, Kulah C, Uzun B, Sener AG, Ozdemir M, Aydogan S, Kuskucu MA, Midilli K, Otlu B, Celen MK, Buruk K, Guducuoglu H. Six-year distribution pattern of hepatitis C virus in Turkey: A multicentre study. Biotechnol Biotec Eq. 2015;30:335-40.
Zeytinli UO, Yücel FM, Dincer SD, Yanılmaz O, Aksaray S, Özdil K. Distribution of Hepatitis C Virus Genotypes in the Region of İstanbul Northern Anatolian Association of Public Hospitals. Viral Hepat J. 2017; 23:10-3.
Wasitthankasem R, Vongpunsawad S, Siripon N, Suya C, Chulothok P, Chaiear K, Rujirojindakul P, Kanjana S, Theamboonlers A, Tangkijvanich P, Poovorawan Y. Genotypic distribution of hepatitis C virus in Thailand and Southeast Asia. PLoS One. 2015;10:e0126764.
Cekin Y, Gür N, Cekin AH, Altuglu İ, Sertöz RY. Investigation of hepatitis C virus genotype distribution in patients with chronic hepatitis C infection in Antalya Training and Research Hospital, Turkey. Mikrobiyol Bul. 2014;48:484-90.
Karchava M, Waldenström J, Parker M, Hallack R, Sharvadze L, Gatserelia L, Chkhartishvili N, Dvali N, Dzigua L, Dolmazashvili E, Norder H, Tsertsvadze T. High incidence of the hepatitis C virus recombinant 2k/1b in Georgia: Recommendations for testing and treatment. Hepatol Res. 2015;45:1292-8.
Bruggmann P, Berg T, Øvrehus AL, Moreno C, Brandão Mello CE, Roudot-Thoraval F, Marinho RT, Sherman M, Ryder SD, Sperl J, Akarca U, Balık I, Bihl F, Bilodeau M, Blasco AJ, Buti M, Calinas F, Calleja JL, Cheinquer H, Christensen PB, Clausen M, Coelho HS, Cornberg M, Cramp ME, Dore GJ, Doss W, Duberg AS, El-Sayed MH, Ergör G, Esmat G, Estes C, Falconer K, Félix J, Ferraz ML, Ferreira PR, Frankova S, García-Samaniego J, Gerstoft J, Giria JA, Gonçales FL Jr, Gower E, Gschwantler M, Guimarães Pessôa M, Hézode C, Hofer H, Husa P, Idilman R, Kåberg M, Kaita KD, Kautz A, Kaymakoglu S, Krajden M, Krarup H, Laleman W, Lavanchy D, Lázaro P, Marotta P, Mauss S, Mendes Correa MC, Müllhaupt B, Myers RP, Negro F, Nemecek V, Örmeci N, Parkes J, Peltekian KM, Ramji A, Razavi H, Reis N, Roberts SK, Rosenberg WM, Sarmento-Castro R, Sarrazin C, Semela D, Shiha GE, Sievert W, Stärkel P, Stauber RE, Thompson AJ, Urbanek P, van Thiel I, Van Vlierberghe H, Vandijck D, Vogel W, Waked I, Wedemeyer H, Weis N, Wiegand J, Yosry A, Zekry A, Van Damme P, Aleman S, Hindman SJ. Historical epidemiology of hepatitis C virus (HCV) in selected countries. J Viral Hepat. 2014;21:5-33.
Karabulut N, Alacam S, Yolcu A, Onel M, Agacfidan A. Distribution of hepatitis C virus genotypes in Istanbul, Turkey. Indian J Med Microbiol. 2018;36:192-6.
Urbánek P, Kristian P, Makara M, Hunyady B, Tomasiewicz K. Epidemiology of HCV infection in the Central European region. Clin Exp Hepatol. 2016;2:2-6.
Tresó B, Takács M, Dencs Á, Dudás M, Pár A, Rusvai E. Molecular epidemiology of hepatitis C virus genotypes and subtypes among injecting drug users in Hungary. Euro Surveill. 2013;18:20639.
