Öz
Giriş: Bu çalışmada serum 25(OH) vitamin D [25(OH)D] düzeyleri ile Koronavirüs hastalığı-2019’un (COVID-19) klinik seyri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu tek merkezli, ileriye dönük çalışmada, COVID-19 hastaları komplikasyonsuz hastalık, hafif pnömoni ve şiddetli pnömoni olarak üç gruba ayrılmıştır. Bu olgular, klinik ve laboratuvar bulguları ile hastaneye yatıştaki serum 25(OH)D düzeyleri açısından karşılaştırılmıştır. Ayrıca hastalar yoğun bakım destek gereksinimi ve mortalite gelişimi açısından gruplandırılmış ve 25(OH)D vitamini düzeyleri açısından karşılaştırılmıştır.
Bulgular: COVID-19 ve kontrol gruplarının medyan serum 25(OH)D düzeyleri 16 (11-23) sırasıyla ng/ml ve 21,5 (18-25) ng/ml (p<0,001) olarak saptanmıştır. Komplike olmayan, hafif pnömoni ve şiddetli pnömoni gruplarında 25(OH)D düzeyleri sırasıyla 16,5 ng/ml (16 ila 25,2), 15 (11 ila 21) ve 16 ng/ml (11,5 ila 26,5) olarak saptanmış ve gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmamıştır (p=0,521). COVID-19 ile ilgili sonuçlar açısından karşılaştırıldığında, D vitamini düzeylerinde anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0,411, p=0,438).
Sonuç: D vitamini eksikliği olan hastalar, COVID-19 enfeksiyonları açısından daha yüksek riske sahip olabilirler. Bununla birlikte, serum D vitamini seviyeleri ile COVID-19’un klinik şiddeti ve sonucu arasında bir ilişki gösterilememiştir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, D vitamini eksikliği, klinik önem, sonuçlar
Kaynakça
Fraser WD. Bone and mineral metabolism. In: Rifai N HA, Wittwer CT (eds). Tietz textbook of clinical chemistry and molecular diagnostics. 6th edition. St. Louise: Elsevier, 2018:1460-1.
Rosen CJ, Adams JS, Bikle DD, Black DM, Demay MB, Manson JE, Murad MH, Kovacs CS. The nonskeletal effects of vitamin D: an Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev. 2012;33:456-92.
Mitchell F. Vitamin-D and COVID-19: do deficient risk a poorer outcome? Lancet Diabetes Endo. 2020;8:570.
Carotti M, Salaffi F, Sarzi-Puttini P, Agostini A, Borgheresi A, Minorati D, Galli M, Marotto D, Giovagnoni A. Chest CT features of coronavirus disease 2019 (COVID-19) pneumonia: key points for radiologists. Radiol Med. 2020;125:636-46.
Kenneth Weir E, Thenappan T, Maneesh B, Chen Y. Does vitamin D deficiency increase the severity of COVID-19? Clin Med (Lond). 2020;20:e107-8.
Fabbri A, Infante M, Ricordi C. Editorial - Vitamin D status: a key modulator of innate immunity and natural defense from acute viral respiratory infections. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2020;24:4048-52.
Jolliffe DA, Griffiths CJ, Martineau AR. Vitamin D in the prevention of acute respiratory infection: systematic review of clinical studies. J Steroid Biochem Mol Biol. 2013;136:321-9.
Grant WB, Lahore H, McDonnell SL, Baggerly CA, French CB, Aliano JL, Bhattoa HP. Evidence that Vitamin D Supplementation Could Reduce Risk of Influenza and COVID-19 Infections and Deaths. Nutrients. 2020;12:988.
Martineau AR, Jolliffe DA, Hooper RL, Greenberg L, Aloia JF, Bergman P, Dubnov-Raz G, Esposito S, Ganmaa D, Ginde AA, Goodall EC, Grant CC, Griffiths CJ, Janssens W, Laaksi I, Manaseki-Holland S, Mauger D, Murdoch DR, Neale R, Rees JR, Simpson S, Jr., Stelmach I, Kumar GT, Urashima M, Camargo CA, Jr. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ. 2017;356:i6583.
Alipio M. Vitamin D Supplementation Could Possibly Improve Clinical Outcomes of Patients Infected with Coronavirus-2019 (COVID-2019). SSRN Electronic Journal. 2020.
Sabetta JR, DePetrillo P, Cipriani RJ, Smardin J, Burns LA, Landry ML. Serum 25-hydroxyvitamin d and the incidence of acute viral respiratory tract infections in healthy adults. PLoS One. 2010;5:e11088.
Bilezikian JP, Bikle D, Hewison M, Lazaretti-Castro M, Formenti AM, Gupta A, Madhavan MV, Nair N, Babalyan V, Hutchings NJ, Napoli N, Accili D, Binkley N, Landry DW, Giustina A. Mechanisms in endocrinology: Vitamin D and COVID-19. Eur J Endocrinol. 2020;183:R133-47.
Martineau AR, Forouhi NG. Vitamin D for COVID-19: a case to answer? Lancet Diabetes Endocrinol. 2020;8:735-6.
Neill Adhikari JAA, Balkhair A. Interim Guidance. World Health Organization. 27 May 2020;Clinical management of COVID-19. Available from: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/332196/WHO-2019-nCoV-clinical-2020.5-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Holick MF. The vitamin D deficiency pandemic: Approaches for diagnosis, treatment and prevention. Rev Endocr Metab Disord. 2017;18:153-65.
Ali N. Role of vitamin D in preventing of COVID-19 infection, progression and severity. J Infect Public Health. 2020;13:1373-80.
Ilie PC, Stefanescu S, Smith L. The role of vitamin D in the prevention of coronavirus disease 2019 infection and mortality. Aging Clin Exp Res. 2020;32:1195-8.
Demir M, Demir F, Aygun H. Vitamin D deficiency is associated with COVID-19 positivity and severity of the disease. J Med Virol. 2021;93:2992-9.
Meltzer DO, Best TJ, Zhang H, Vokes T, Arora V, Solway J. Association of Vitamin D Deficiency and Treatment with COVID-19 Incidence. medRxiv. 2020;2020.05.08.20095893. Preprint
Merzon E TD, Gorohovski A, Vinker S, Cohen AG, Green I, Morgenstern MF. Low plasma 25(OH) vitamin D level is associated with increased risk of COVID‐19 infection: an Israeli population‐based study. FEBS J 2020;3693-702.
D’Avolio A, Avataneo V, Manca A, Cusato J, De Nicolo A, Lucchini R, Keller F, Cantu M. 25-Hydroxyvitamin D Concentrations Are Lower in Patients with Positive PCR for SARS-CoV-2. Nutrients. 2020;12:1359.
Hastie CE, Mackay DF, Ho F, Celis-Morales CA, Katikireddi SV, Niedzwiedz CL, Jani BD, Welsh P, Mair FS, Gray SR, O’Donnell CA, Gill JM, Sattar N, Pell JP. Vitamin D concentrations and COVID-19 infection in UK Biobank. Diabetes Metab Syndr. 2020;14:561-5.
Charoenngam N, Holick MF. Immunologic effects of vitamin D on human health and Disease. Nutrients. 2020;12:2097.
Malek Mahdavi A. A brief review of interplay between vitamin D and angiotensin-converting enzyme 2: implications for a potential treatment for COVID-19. Rev Med Virol. 2020;30:e2119.
de Lucena TMC, da Silva Santos AF, de Lima BR, de Albuquerque Borborema ME, de Azevedo Silva J. Mechanism of inflammatory response in associated comorbidities in COVID-19. Diabetes Metab Syndr. 2020;14:597-600.
Cui C, Xu P, Li G, Qiao Y, Han W, Geng C, Liao D, Yang M, Chen D, Jiang P. Vitamin D receptor activation regulates microglia polarization and oxidative stress in spontaneously hypertensive rats and angiotensin II-exposed microglial cells: Role of renin-angiotensin system. Redox Biol. 2019;26:101295.
Xu J, Yang J, Chen J, Luo Q, Zhang Q, Zhang H. Vitamin D alleviates lipopolysaccharideinduced acute lung injury via regulation of the reninangiotensin system. Mol Med Rep. 2017;16:7432-8.
Dancer RC, Parekh D, Lax S, D’Souza V, Zheng S, Bassford CR, Park D, Bartis DG, Mahida R, Turner AM, Sapey E, Wei W, Naidu B, Stewart PM, Fraser WD, Christopher KB, Cooper MS, Gao F, Sansom DM, Martineau AR, Perkins GD, Thickett DR. Vitamin D deficiency contributes directly to the acute respiratory distress syndrome (ARDS). Thorax. 2015;70:617-24.
Goddek S. Vitamin D3 and K2 and their potential contribution to reducing the COVID-19 mortality rate. Int J Infect Dis. 2020;99:286-90.
Maghbooli Z, Sahraian MA, Ebrahimi M, Pazoki M, Kafan S, Tabriz HM, Hadadi A, Montazeri M, Nasiri M, Shirvani A, Holick MF. Vitamin D sufficiency, a serum 25-hydroxyvitamin D at least 30 ng/mL reduced risk for adverse clinical outcomes in patients with COVID-19 infection. PLoS One. 2020;15:e0239799.
Munshi R, Hussein MH, Toraih EA, Elshazli RM, Jardak C, Sultana N, Youssef MR, Omar M, Attia AS, Fawzy MS, Killackey M, Kandil E, Duchesne J. Vitamin D insufficiency as a potential culprit in critical COVID-19 patients. J Med Virol. 2021;93:733-40.
Carpagnano GE, Di Lecce V, Quaranta VN, Zito A, Buonamico E, Capozza E, Palumbo A, Di Gioia G, Valerio VN, Resta O. Vitamin D deficiency as a predictor of poor prognosis in patients with acute respiratory failure due to COVID-19. J Endocrinol Invest. 2021;44:765-71.
Karahan S, Katkat F. Impact of serum 25(OH) vitamin D level on mortality in patients with COVID-19 in Turkey. J Nutr Health Aging. 2021;25:189-96.
Kerget B, Kerget F, Kiziltunc A, Kocak AO, Araz O, Yilmazel Ucar E, Akgun M. Evaluation of the relationship of serum vitamin D levels in COVID-19 patients with clinical course and prognosis. Tuberk Toraks. 2020;68:227-35.
Yajia Li QL, Zhang N, Liu Z. Sunlight and vitamin D in the prevention of coronavirus disease (COVID-19) infection and mortality in the United States. Nutrition Dietetics. 2020.
Bikle DD. Vitamin D metabolism, mechanism of action, and clinical applications. Chem Biol. 2014;21:319-29.


