Öz
Vorikonazol (VCZ), invaziv aspergilloz tedavisinde ilk tercih olan triazol türevi bir antifungal ilaçtır. Vorikonazol esas olarak sitokrom P450 (CYP) 2C19 enzimi ile metabolize olmaktadır. CYP2C19 enziminde olan genetik polimorfizmler VCZ’nin antifungal etkisinde azalmaya yol açabilecek farmakokinetik değişkenliklerle ilişkili olabilmektedir. Bu olgu raporunda, uygun VCZ dozuna rağmen hedef serum seviyelerine ulaşılamayan CYP2C19*1/*17 genotipi olan, invaziv pulmoner aspergilloz tanısıyla tedavi verilen iki hasta tanımlanmıştır. Serum vadi VCZ düzeyleri VCZ tedavisinin beşinci gününde ölçülmüştür; ilk hastada 0,2 mg/l, ikinci hastada ise 0,1 mg/l olarak belirlenmiştir. Hastaların hızlı veya çok hızlı metabolize edici genotipe sahip olabileceğinden şüphelenilmesi üzerine CYP2C19 için genotipleme yapılmıştır. Hastaların CYP2C19*1/*17 genotipine sahip olduğu, CYP2C19 aktivitesi için muhtemelen hızlı metabolize edici fenotipe sahip olduğu düşünülmüştür. Bildiğimiz kadarıyla, bu hastalar Türkiye’de CYP2C19 genetik varyantlarıyla ilişkili çok düşük VCZ plazma düzeylerine sahip olduğu bildirilen ilk olgulardır. CYP2C19 genotiplendirmesi VCZ tedavisinde etkinliğin ve güvenliliğin artmasını sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Vorikonazol, polimorfizm, sitokrom P450, invaziv fungal hastalık
Kaynakça
Theuretzbacher U, Ihle F, Derendorf H. Pharmacokinetic/pharmacodynamic profile of voriconazole. Clin Pharmacokinet. 2006;45:649-63.
Abdul-Aziz MH, Alffenaar JC, Bassetti M, Bracht H, Dimopoulos G, Marriott D, Neely MN, Paiva JA, Pea F, Sjovall F, Timsit JF, Udy AA, Wicha SG, Zeitlinger M, De Waele JJ, Roberts JA; Infection Section of European Society of Intensive Care Medicine (ESICM); Pharmacokinetic/pharmacodynamic and Critically Ill Patient Study Groups of European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases (ESCMID); Infectious Diseases Group of International Association of Therapeutic Drug Monitoring and Clinical Toxicology (IATDMCT); Infections in the ICU and Sepsis Working Group of International Society of Antimicrobial Chemotherapy (ISAC). Antimicrobial therapeutic drug monitoring in critically ill adult patients: a Position Paper. Intensive Care Med. 2020;46:1127-53.
Moriyama B, Obeng AO, Barbarino J, Penzak SR, Henning SA, Scott SA, Agúndez J, Wingard JR, McLeod HL, Klein TE, Cross SJ, Caudle KE, Walsh TJ. Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium (CPIC) Guidelines for CYP2C19 and Voriconazole Therapy. Clin Pharmacol Ther. 2017;102:45-51.
Gumus E, Karaca O, Babaoglu MO, Baysoy G, Balamtekin N, Demir H, Uslu N, Bozkurt A, Yuce A, Yasar U. Evaluation of lansoprazole as a probe for assessing cytochrome P450 2C19 activity and genotype-phenotype correlation in childhood. Eur J Clin Pharmacol. 2012;68:629-36.
Xiao Y, Xu YK, Pattengale P, O’Gorman MR, Fu X. A Rapid High-Performance LC-MS/MS Method for Therapeutic Drug Monitoring of Voriconazole, Posaconazole, Fluconazole, and Itraconazole in Human Serum. J Appl Lab Med. 2017;1:626-36.
Goktas MT, Karaca RO, Kalkisim S, Cevik L, Kilic L, Akdogan A, Babaoglu MO, Bozkurt A, Bertilsson L, Yasar U. Decreased Activity and Genetic Polymorphisms of CYP2C19 in Behçet’s Disease. Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2017;121:266-71.
Lee J, Ng P, Hamandi B, Husain S, Lefebvre MJ, Battistella M. Effect of Therapeutic Drug Monitoring and Cytochrome P450 2C19 Genotyping on Clinical Outcomes of Voriconazole: A Systematic Review. Ann Pharmacother. 2021;55:509-29.
Wang T, Zhu H, Sun J, Cheng X, Xie J, Dong H, Chen L, Wang X, Xing J, Dong Y. Efficacy and safety of voriconazole and CYP2C19 polymorphism for optimised dosage regimens in patients with invasive fungal infections. Int J Antimicrob Agents. 2014;44:436-42.
Lima JJ, Thomas CD, Barbarino J, Desta Z, Van Driest SL, El Rouby N, Johnson JA, Cavallari LH, Shakhnovich V, Thacker DL, Scott SA, Schwab M, Uppugunduri CRS, Formea CM, Franciosi JP, Sangkuhl K, Gaedigk A, Klein TE, Gammal RS, Furuta T. Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium (CPIC) Guideline for CYP2C19 and Proton Pump Inhibitor Dosing. Clin Pharmacol Ther. 2021;109:1417-23.
Mason NT, Bell GC, Quilitz RE, Greene JN, McLeod HL. Budget impact analysis of CYP2C19-guided voriconazole prophylaxis in AML. J Antimicrob Chemother. 2015;70:3124-6.
Dean L. Voriconazole Therapy and CYP2C19 Genotype. 2019 Dec 27. In: Pratt VM, Scott SA, Pirmohamed M, Esquivel B, Kane MS, Kattman BL, Malheiro AJ, editors. Medical Genetics Summaries [Internet]. Bethesda (MD): National Center for Biotechnology Information (US); 2012.
Metan G, Kahraman V, Kaynar LG, Karakurkcu M, Demir K, Akfırat S, Cetin M. Therapeutic drug monitorization for voriconazole: experience from Turkey. Mycoses. 2017;60:(Supplement 2):221.
Demirpolat E, Aycan MB, Metan G, Kahraman V, Kaynar L, Cetin M. CYP450 polimorfizmlerinin vorikonazol kan düzeyi ve doza bağlı istenmeyen etkilerle ilişkisi. 25. Ulusal Farmakoloji Kongresi (pp.132). Antalya, Turkey;2019.
