Öz
Koronavirüs hastalığı-2019’a (COVID-19) neden olan Şiddetli akut solunum sendromu-Koronavirüs-2 (SARS-COV-2), hızla tüm dünyaya yayılarak bir halk sağlığı acil durumu haline gelmiştir. Koronavirüs hastalığı-2019, asemptomatik enfeksiyondan Akut solunum sıkıntısı sendromu, sepsis, metabolik asidoz, pıhtılaşma bozukluğu, çoklu organ yetmezliği ve hatta ölüm de dahil geniş bir klinik spektruma sahiptir. Şiddetli akut solunum sendromu-CoV-2’ye karşı disregüle ve aşırı immün yanıt, muhtemelen oldukça değişken hastalık belirtilerini açıklayabilir ve COVID-19 patogenezinde önemli bir rol oynayabilir. Koronavirüs hastalığı-2019 tedavisinde spesifik antiviral tedavi olmadığı için virüse karşı gelişen enflamasyona yönelik tedaviler ve deneyim paylaşımı önem arz etmektedir. Mezenkimal kök hücreler (MKH), hasarlı dokulara göç edebilen, doku rejenerasyonunu destekleyen ve doku fibrozisini inhibe edebilen güçlü anti-enflamatuvar ve immünomodülatör yeteneklere sahiptir. Günümüzde MKH’ler, Graft-versus-Host hastalığı, sistemik lupus eritematozus, perianal Crohn hastalığı gibi immün aracılı enflamatuvar hastalıklarla ilgili birçok klinik çalışmada yaygın olarak kullanılmaktadır. Koronavirüs hastalığı-2019’da MKH tedavisi umut verici bir seçenektir. Bu çalışmada, MKH’lerle tedavi edilen, nazofarengeal sürüntüde ya da trakeal aspiratta bakılan gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu testi pozitif saptanan dört COVID-19 olgusunu sunacağız. Tüm olgular, ciddi hipoksemi nedeniyle mekanik ventilatörle takipli kritik derecede hasta olan hastalardı. Bir hasta ekstübe edilerek taburcu edilebildi. Diğer hastalar kaybedildi. Bu çalışmada MKH’ler geç dönemde kurtarma tedavisi olarak uygulamış olup bu nedenle fayda görülmemiş olabilir. Daha önceki çalışmalarda bu tedavi daha erken dönemde kullanılmış olup tedavinin faydalı olduğu yönünde sonuçlar bulunmaktadır. Bu çalışmadan yola çıkılarak MKH’lerin uygun zamanda uygun hastada kullanıldığında umut verici bir tedavi seçeneği olabileceğini söyleyebiliriz.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, sitokin fırtınası, immünmodülatör tedaviler, mezenkimal kök hücre
Kaynakça
Wu C, Chen X, Cai Y, Xia J, Zhou X, Xu S, Huang H, Zhang L, Zhou X, Du C, Zhang Y, Song J, Wang S, Chao Y, Yang Z, Xu J, Zhou X, Chen D, Xiong W, Xu L, Zhou F, Jiang J, Bai C, Zheng J, Song Y. Risk Factors Associated With Acute Respiratory Distress Syndrome and Death in Patients With Coronavirus Disease 2019 Pneumonia in Wuhan, China. JAMA Intern Med. 2020;180:934-43.
Leng Z, Zhu R, Hou W, Feng Y, Yang Y, Han Q, Shan G, Meng F, Du D, Wang S, Fan J, Wang W, Deng L, Shi H, Li H, Hu Z, Zhang F, Gao J, Liu H, Li X, Zhao Y, Yin K, He X, Gao Z, Wang Y, Yang B, Jin R, Stambler I, Lim LW, Su H, Moskalev A, Cano A, Chakrabarti S, Min KJ, Ellison-Hughes G, Caruso C, Jin K, Zhao RC. Transplantation of ACE2- Mesenchymal Stem Cells Improves the Outcome of Patients with COVID-19 Pneumonia. Aging Dis. 2020;11:216-28.
Sadeghi S, Soudi S, Shafiee A, Hashemi SM. Mesenchymal stem cell therapies for COVID-19: Current status and mechanism of action. Life Sci. 2020;262:118493.
Golchin A, Seyedjafari E, Ardeshirylajimi A. Mesenchymal Stem Cell Therapy for COVID-19: Present or Future. Stem Cell Rev Rep. 2020;16:427-33.
Chen J, Hu C, Chen L, Tang L, Zhu Y, Xu X, Chen L, Gao H, Lu X, Yu L, Dai X, Xiang C, Li L. Clinical Study of Mesenchymal Stem Cell Treatment for Acute Respiratory Distress Syndrome Induced by Epidemic Influenza A (H7N9) Infection: A Hint for COVID-19 Treatment. Engineering (Beijing). 2020;6:1153-61.
Jeyaraman M, John A, Koshy S, Ranjan R, Anudeep TC, Jain R, Swati K, Jha NK, Sharma A, Kesari KK, Prakash A, Nand P, Jha SK, Reddy PH. Fostering mesenchymal stem cell therapy to halt cytokine storm in COVID-19. Biochim Biophys Acta Mol Basis Dis. 2021;1867:166014.
Yao D, Ye H, Huo Z, Wu L, Wei S. Mesenchymal stem cell research progress for the treatment of COVID-19. J Int Med Res. 2020;48:300060520955063.
Zhou T, Yuan Z, Weng J, Pei D, Du X, He C, Lai P. Challenges and advances in clinical applications of mesenchymal stromal cells. J Hematol Oncol. 2021;14:24.
Wilson A, Webster A, Genever P. Nomenclature and heterogeneity: consequences for the use of mesenchymal stem cells in regenerative medicine. Regen Med. 2019;14:595-611.
Ji HL, Liu C, Zhao RZ. Stem cell therapy for COVID-19 and other respiratory diseases: Global trends of clinical trials. World J Stem Cells. 2020;12:471-80.
Yen BL, Yen ML, Wang LT, Liu KJ, Sytwu HK. Current status of mesenchymal stem cell therapy for immune/inflammatory lung disorders: Gleaning insights for possible use in COVID-19. Stem Cells Transl Med. 2020;9:1163-73.
Shetty AK. Mesenchymal Stem Cell Infusion Shows Promise for Combating Coronavirus (COVID-19)- Induced Pneumonia. Aging Dis. 2020;11:462-4.
Lanzoni G, Linetsky E, Correa D, Messinger Cayetano S, Alvarez RA, Kouroupis D, Alvarez Gil A, Poggioli R, Ruiz P, Marttos AC, Hirani K, Bell CA, Kusack H, Rafkin L, Baidal D, Pastewski A, Gawri K, Leñero C, Mantero AMA, Metalonis SW, Wang X, Roque L, Masters B, Kenyon NS, Ginzburg E, Xu X, Tan J, Caplan AI, Glassberg MK, Alejandro R, Ricordi C. Umbilical cord mesenchymal stem cells for COVID-19 acute respiratory distress syndrome: A double-blind, phase 1/2a, randomized controlled trial. Stem Cells Transl Med. 2021;10:660-73.
Shu L, Niu C, Li R, Huang T, Wang Y, Huang M, Ji N, Zheng Y, Chen X, Shi L, Wu M, Deng K, Wei J, Wang X, Cao Y, Yan J, Feng G. Treatment of severe COVID-19 with human umbilical cord mesenchymal stem cells. Stem Cell Res Ther. 2020;11:361.
Shi L, Huang H, Lu X, Yan X, Jiang X, Xu R, Wang S, Zhang C, Yuan X, Xu Z, Huang L, Fu JL, Li Y, Zhang Y, Yao WQ, Liu T, Song J, Sun L, Yang F, Zhang X, Zhang B, Shi M, Meng F, Song Y, Yu Y, Wen J, Li Q, Mao Q, Maeurer M, Zumla A, Yao C, Xie WF, Wang FS. Effect of human umbilical cord-derived mesenchymal stem cells on lung damage in severe COVID-19 patients: a randomized, double-blind, placebo-controlled phase 2 trial. Signal Transduct Target Ther. 2021;6:58.
