Öz
Giriş: Türkiye, insan immün yetmezlik virüsü (HIV) enfeksiyonu insidansının düşük olduğu ülkeler arasındadır. İnsan immün yetmezlik virüsü olgularının tüm dünyada azalmakta olduğu bir dönemde ülkemiz hasta sayılarının hızla arttığı ülkeler arasında yer almaktadır. Tenofovir disoproksil fumarat (TDF), tenofovir alafanamid (TAF) ve abacavir Türkiye’de HIV tedavisinde kullanılan ilaçlardır. Tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR), böbrek fonksiyonunun bir göstergesi olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışmada TDF ve TAF bazlı rejimlerin böbrek fonksiyonu üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışma süresi boyunca, 104 HIV pozitif hastaya bir antiretroviral tedavi (ART) rejimi ile tedavi uygulandı. Bunlardan dahil edilme kriterlerini karşılayan 60 hasta çalışmaya alındı. Bu çalışmada retrospektif olarak TAF ve TDF tabanlı rejimlerin eGFR ve diğer rutin parametreler üzerindeki etkileri incelendi.
Bulgular: TDF bazlı rejimi alan hastalarda, tedavi öncesi seviyelere kıyasla serum kreatinin seviyelerinde anlamlı bir artış ve eGFR seviyelerinde anlamlı bir düşüş vardı. Bunun tersine, TAF bazlı rejimi alan hastalar, eGFR veya serum kreatinin seviyelerinde önemli değişiklikler göstermedi.
Sonuç: Verilerimiz, TDF bazlı rejim kullanıldığında eGFR seviyelerinin düştüğünü göstermektedir. Bu nedenle, TDF, ART rejiminin bir bileşeni olarak kullanılıyorsa, eGFR seviyeleri dikkatle izlenmelidir. Bu nedenle; böbrek fonksiyonlarında sıkıntı olabileceği öngörülen hastalarda ve tedavisi sırasında böbrek fonksiyon değişiklikleri görülen hastalarda TDF içermeyen rejimler kullanılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: İnsan immün yetmezlik virüsü, tenofovir disoproksil fumarat, tenofovir alafenamid fumarat, böbrek fonksiyonu, glomerüler filtrasyon hızı
Kaynakça
The Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (UNAIDS). Global HIV & AIDS statistics — 2020 fact sheet. Available from: https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet
Nsanzimana S, Remera E, Kanters S, Chan K, Forrest JI, Ford N, Condo J, Binagwaho A, Mills EJ. Life expectancy among HIV-positive patients in Rwanda: a retrospective observational cohort study. Lancet Glob Health 2015;3:e169-77.
Estrella MM, Moosa MR, Nachega JB. Editorial commentary: Risks and benefits of tenofovir in the context of kidney dysfunction in sub-Saharan Africa. Clin Infect Dis. 2014;58:1481-3.
Hirnschall G, Harries AD, Easterbrook PJ, Doherty MC, Ball A. The next generation of the World Health Organization’s global antiretroviral guidance. J Int AIDS Soc. 2013;16:18757.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) [website on the internet]. Pre-Exposure Prophylaxis (Prep). Atlanta, GA: Centers for Disease Control and Prevention (CDC); 2015. Last accessed date: 13.11.2019. Available from: http://www.cdc.gov/hiv/prevention/research/prep/
Stevens LA, Coresh J, Greene T, Levey AS. Assessing kidney function--measured and estimated glomerular filtration rate. N Engl J Med. 2006;354:2473-83.
Inker LA, Astor BC, Fox CH, Isakova T, Lash JP, Peralta CA, Kurella Tamura M, Feldman HI. KDOQI US commentary on the 2012 KDIGO clinical practice guideline for the evaluation and management of CKD. Am J Kidney Dis. 2014;63:713-35.
Nishijima T, Kawasaki Y, Tanaka N, Mizushima D, Aoki T, Watanabe K, Kinai E, Honda H, Yazaki H, Tanuma J, Tsukada K, Teruya K, Kikuchi Y, Gatanaga H, Oka S. Long-term exposure to tenofovir continuously decrease renal function in HIV-1-infected patients with low body weight: results from 10 years of follow-up. AIDS. 2014;28:1903-10.
Cooper RD, Wiebe N, Smith N, Keiser P, Naicker S, Tonelli M. Systematic review and meta-analysis: renal safety of tenofovir disoproxil fumarate in HIV-infected patients. Clin Infect Dis. 2010;51:496-505.
Yombi JC, Pozniak A, Boffito M, Jones R, Khoo S, Levy J,Post FA. Antiretrovirals and the kidney in current clinical practice: renal pharmacokinetics, alterations of renal function and renal toxicity. AIDS. 2014;28:621-32.
Joshi K, Boettiger D, Kerr S, Nishijima T, Van Nguyen K, Ly PS, Lee MP, Kumarasamy N, Wong W, Kantipong P, Cuong DD, Kamarulzaman A, Choi JY, Zhang F, Chaiwarith R, Ng OT, Kiertiburanakul S, Sim BLH, Merati TP, Yunihastuti E, Ditangco R, Ross J, Pujari S. Changes in renal function with long-term exposure to antiretroviral therapy in HIV-infected adults in Asia. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2018;27:1209-16.
Horberg M, Tang B, Towner W, Silverberg M, Bersoff-Matcha S, Hurley L, Chang J, Blank J, Quesenberry C Jr, Klein D. Impact of tenofovir on renal function in HIV-infected, antiretroviral-naive patients. J Acquir Immune Defic Syndr. 2010;53:62-9.
De Waal R, Cohen K, Fox MP, Stinson K, Maartens G, Boulle A, Igumbor EU, Davies MA. Changes in estimated glomerular filtration rate over time in South African HIV-1-infected patients receiving tenofovir: a retrospective cohort study. J Int AIDS Soc. 2017;20:21317.
Wang H, Lu X, Yang X, Xu N. The efficacy and safety of tenofovir alafenamide versus tenofovir disoproxil fumarate in antiretroviral regimens for HIV-1 therapy: Meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2016;95:e5146.
Obiri-Yeboah D, Awuku YA, Alofa W, Charwudzi A, Aniakwa-Bonsu E, Obboh E, Nsiah P. Renal dysfunction among adult HIV/AIDS patients on antiretroviral therapy at a tertiary facility in Ghana. BMC Nephrol. 2018;19:333.
Mashingaidze-Mano R, Bwakura-Dangarembizi MF, Maponga CC, Morse GD, Monera-Penduka TG, Mtisi TJ, Mudzviti T, Mujuru HA. Proximal renal tubular function in HIV-infected children on tenofovir disoproxil fumarate for treatment of HIV infection at two tertiary hospitals in Harare, Zimbabwe. PLoS One. 2020;15:e0235759.
Adedeji TA, Adebisi SA, Adedeji NO, Biliaminu SA, Olanrewaju TO. Effects of Highly Active Antiretroviral Therapy on Renal Function and Renal Phosphate Handling in African Adults with Advanced HIV and CKD. Infect Disord Drug Targets. 2019;19:88-100.
Ibrahim F, Campbell L, Bailey AC, Stockwell S, Waters L, Orkin C, Johnson M, Gompels M, De Burgh-Thomas A, Jones R, Schembri G, Mallon PW, Post FA. Estimated glomerular filtration rate slopes on tenofovir alafenamide. HIV Med. 2020;21:607-12.
Surial B, Ledergerber B, Calmy A, Cavassini M, Günthard HF, Kovari H, Stöckle M, Bernasconi E, Schmid P, Fux CA, Furrer H, Rauch A, Wandeler G; Swiss HIV Cohort Study. Changes in Renal Function After Switching From TDF to TAF in HIV-Infected Individuals: A Prospective Cohort Study. J Infect Dis. 2020;222:637-45.
Raffi F, Orkin C, Clarke A, Slama L, Gallant J, Daar E, Henry K, Santana-Bagur J, Stein DK, Bellos N, Scarsella A, Yan M, Abram ME, Cheng A, Rhee MS. Brief Report: Long-Term (96-Week) Efficacy and Safety After Switching From Tenofovir Disoproxil Fumarate to Tenofovir Alafenamide in HIV-Infected, Virologically Suppressed Adults. J Acquir Immune Defic Syndr. 2017;75:226-31.
Sax PE, Zolopa A, Brar I, Elion R, Ortiz R, Post F, Wang H, Callebaut C, Martin H, Fordyce MW, McCallister S. Tenofovir alafenamide vs. tenofovir disoproxil fumarate in single tablet regimens for initial HIV-1 therapy: a randomized phase 2 study. J Acquir Immune Defic Syndr. 2014;67:52-8.
Tenofovir. In: Grayson ML, Cosgrove SE, Crowe S, Hope W, MCCarthy J, Mills JM (ed). Kucers’ The Use of Antibiotics: A Clinical Review of Antibacterial, Antifungal, Antiparasitic, and Antiviral Drugs. 7th ed. Boca Raton, FL: CRC Press; 2017:5338.
Ojeh BV, Abah IO, Ugoagwu P, Agaba PA, Agbaji OO, Gyang SS. Incidence and predictors of tenofovir disoproxil fumarate-induced renal impairment in HIV infected Nigerian patients. Germs. 2018;8:67-76.
