Öz
Giriş: Yüksek mortalite ve morbiditeye sahip olan Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) pandemisi iki yılı aşkın süredir devam etmektedir. Pandeminin son bulması için tüm dünyada aşı çalışmaları başlamış ve ülkemizde ilk olarak CoronaVac® aşısı yüksek risk grubundaki sağlık çalışanlarına yapılmıştır. Çalışmamızda aşılama sonrası serum antikor düzeylerinin araştırılması hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya COVID-19 geçirmemiş, 28 gün ara ile iki doz CoronaVac® aşısı yapılan ve son doz aşısından sonra en az 14 gün geçmiş olan gönüllü sağlık personeli dahil edilmiştir. Katılımcılardan alınan kan örneklerinin Şiddetli akut solunum sendromu-Koronavirüs-2’ye (SARS-CoV-2) karşı antikor değerlendirmesi Elecsys®anti-SARS-CoV-2 elektrokemilüminesans immünolojik testi kullanılarak yapılmıştır. Cut-off indeksi (COI) (COI; sinyal numune/eşik) <1,0 olan numuneler negatif, ≥1,0 olan numuneler pozitif olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza 168’i kadın (%62,5) olmak üzere toplam 269 hastane personeli dahil edildi. Katılımcıların ortalama yaşı 37,7±8,6 (minimum-maksimum: 21-62) idi. Katılımcıların 188’inin (%69,9) antikor düzeyi pozitif idi. Ortanca antikor değeri 9,2 COI (çeyrekler arası aralık=3-34,7) idi. Yaş ortalaması açısından bakıldığında antikoru negatif olan kişilerin yaş ortalaması istatistiksel anlamlı farkla daha yüksekti (p=0,001). Kadınların antikor pozitiflik oranı erkeklere göre daha yüksekti (p<0,001). Aşıdan sonra geçen süre, komorbidite hastalık varlığı ve aşı sonrası yan etkisi gelişimi ile antikor düzeyleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı. Aşı sonrası, katılımcıların %45,7’sinde bir veya daha fazla yan etki geliştiği bulundu.
Sonuç: Çalışmamızda, CoronaVac® aşısı sonrası sağlık çalışanlarında önemli ölçüde seropozitiflik geliştiği gözlendi. Çalışmamız yüksek riskli olan sağlık çalışanları için enfeksiyon önleme ve kontrol önlemlerinin sürdürülmesi ve SARS-CoV-2 aşısının uygulanmasının önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, SARS-CoV-2 antikor, aşı, yan etki
Kaynakça
World Health Organization (WHO). Weekly epidemiological update on COVID-19; 2021. Available from: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports
Azap A. COVID-19 Vaccines: Light at the end of the Tunnel. 2020;29(Suppl 1):94-100.
World Health Organization (WHO). COVID-19 vaccines; 2021. Available from: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/covid-19-vaccines
Xia S, Zhang Y, Wang Y, Wang H, Yang Y, Gao GF, Tan W, Wu G, Xu M, Lou Z, Huang W, Xu W, Huang B, Wang H, Wang W, Zhang W, Li N, Xie Z, Ding L, You W, Zhao Y, Yang X, Liu Y, Wang Q, Huang L, Yang Y, Xu G, Luo B, Wang W, Liu P, Guo W, Yang X. Safety and immunogenicity of an inactivated SARS-CoV-2 vaccine, BBIBP-CorV: a randomised, double-blind, placebocontrolled, phase 1/2 trial. Lancet Infect Dis. 2021;21:39-51.
Al Kaabi N, Zhang Y, Xia S, Yang Y, Al Qahtani MM, Abdulrazzaq N, Al Nusair M, Hassany M, Jawad JS, Abdalla J, Hussein SE, Al Mazrouei SK, Al Karam M, Li X, Yang X, Wang W, Lai B, Chen W, Huang S, Wang Q, Yang T, Liu Y, Ma R, Hussain ZM, Khan T, Saifuddin Fasihuddin M, You W, Xie Z, Zhao Y, Jiang Z, Zhao G, Zhang Y, Mahmoud S, ElTantawy I, Xiao P, Koshy A, Zaher WA, Wang H, Duan K, Pan A, Yang X. Effect of 2 Inactivated SARS-CoV-2 Vaccines on Symptomatic COVID-19 Infection in Adults: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2021;326:35-45.
Tanriover MD, Doğanay HL, Akova M, Güner HR, Azap A, Akhan S, Köse Ş, Erdinç FŞ, Akalın EH, Tabak ÖF, Pullukçu H, Batum Ö, Şimşek Yavuz S, Turhan Ö, Yıldırmak MT, Köksal İ, Taşova Y, Korten V, Yılmaz G, Çelen MK, Altın S, Çelik İ, Bayındır Y, Karaoğlan İ, Yılmaz A, Özkul A, Gür H, Unal S; CoronaVac Study Group. Efficacy and safety of an inactivated whole-virion SARS-CoV- 2 vaccine (CoronaVac): interim results of a double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial in Turkey. Lancet. 2021;398:213-22.
Jara A, Undurraga EA, González C, Paredes F, Fontecilla T, Jara G, Pizarro A, Acevedo J, Leo K, Leon F, Sans C, Leighton P, Suárez P, García-Escorza H, Araos R. Effectiveness of an Inactivated SARS-CoV-2 Vaccine in Chile. N Engl J Med. 2021;385:875-84.
World Health Organization (WHO). WHO validates Sinovac COVID-19 vaccine for emergency use and issues interim policy recommendations; 2021. Available from: https://www.who.int/news/item/01-06-2021-who-validates-sinovac-covid-19-vaccine-for-emergency-use-and-issues-interim- policy-recommendations
Zhang H, Hu Y, Jiang Z, Shi N, Lin H, Liu Y, Wang H, Feng Y, Meng X, Zhang S, Su L, Zheng Z, Dong L, Gao Q, Xia Q. Single-Cell Sequencing and Immune Function Assays of Peripheral Blood Samples Demonstrate Positive Responses of an Inactivated SARS-CoV-2 Vaccine. 2021. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3774153
Lumley SF, O’Donnell D, Stoesser NE, Matthews PC, Howarth A, Hatch SB, Marsden BD, Cox S, James T, Warren F, Peck LJ, Ritter TG, de Toledo Z, Warren L, Axten D, Cornall RJ, Jones EY, Stuart DI, Screaton G, Ebner D, Hoosdally S, Chand M, Crook DW, O’Donnell AM, Conlon CP, Pouwels KB, Walker AS, Peto TEA, Hopkins S, Walker TM, Jeffery K, Eyre DW; Oxford University Hospitals Staff Testing Group. Antibody Status and Incidence of SARS-CoV- 2 Infection in Health Care Workers. N Engl J Med. 2021;384:533-40.
Özdemir HÖ, Tosun S, Coşkuner S, Demir S. Assessment of Factors Affecting Inactivated COVID-19 (CORONAVAC) Vaccine Response and Antibody Response in Healthcare Professionals. Research Square; 2021.
Binay U, Karakecili F, Barkay O, Gül Ö, Mertoğlu C. Level of SARS-CoV-2 IgG antibodies after two doses CoronaVac vaccine: Primarily report. Research Square; 2021.
Manisa Celal Bayar University. Immune Response to SARS CoV-2 Inactivated (Sinovac-Coronavac) Vaccine [Internet]. Last accessed date: 05.04.2021. Available from: https://www.mcbu.edu.tr/Haber/MCBUTipFakultesiHastanesiSaglikCalisanlarininYuruttugu_S A R S C o V 2 I n a k t i f S i n o v a c C o ro n a v a c A s i s i n i n B a g i s i k l i k Ya n i t i _ArastirmasiSonuclandi_09_20_7
Zhang Y, Zeng G, Pan H, Li C, Hu Y, Chu K, Han W, Chen Z, Tang R, Yin W, Chen X, Hu Y, Liu X, Jiang C, Li J, Yang M, Song Y, Wang X, Gao Q, Zhu F. Safety, tolerability, and immunogenicity of an inactivated SARS-CoV-2 vaccine in healthy adults aged 18-59 years: a randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 1/2 clinical trial. Lancet Infect Dis. 2021;21:181-92.
Lord JM. The effect of ageing of the immune system on vaccination responses. Hum Vaccines Immunother. 2013;9:1364-7.
Fischinger S, Boudreau CM, Butler AL, Streeck H, Alter G. Sex differences in vaccine-induced humoral immunity. Semin Immunopathol. 2019;41:239-49.
Gustafson CE, Kim C, Weyand CM, Goronzy JJ. Influence of immune aging on vaccine responses. J Allergy Clin Immunol. 2020;145:1309-21.
Marot S, Malet I, Leducq V, Zafilaza K, Sterlin D, Planas D, Gothland A, Jary A, Dorgham K, Bruel T; Sorbonne Université SARS-CoV-2 Neutralizing Antibodies Study Group, Burrel S, Boutolleau D, Schwartz O, Gorochov G, Calvez V, Marcelin AG. Rapid decline of neutralizing antibodies against SARS-CoV-2 among infected healthcare workers. Nat Commun. 2021;12:844.
