Öz
Giriş: Çocuklarda görülen ishal olgularının yaklaşık %70-80’inde virüsler etken patojendir. Viral gastroenterit etkenleri, özellikle iki yaş altında rotavirüs ve adenovirus 40, 41; her yaştaki bireylerde ise salgınlara neden olabilen norovirüs ve sapovirüs’tür. Çalışmamızda Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) pandemi önlemlerinin çocuk yaş grubunda akut gastroenteritin başlıca viral etkenleri olan rotavirüs ve enterik adenovirusün görülme sıklığını ne kadar etkilediğinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamız için Tatvan Devlet Hastanesi mikrobiyoloji laboratuvarına akut gastroenterit şüphesiyle 18 yaşından küçük hastalardan gönderilen rotavirüs ve enterik adenovirüs çalışılan gaita örnekleri dahil edildi. Bu amaçla pandemi öncesi bir yıl (01.03.2019-29.02.2020) ve pandemi dönemi bir yıl (01.03.2020-28.02.2021) içerisinde gönderilen gaita örnekleri retrospektif olarak tarandı. Hastalar rotavirüs ve adenovirüs görülme sıklığı, yaş, cinsiyet ve görüldüğü mevsim açısından değerlendirildi.
Bulgular: Pandemi öncesi toplam 1.438, pandemi dönemi toplam 345 pediatrik hastadan akut gastroenterit şüphesiyle gaita örneği gönderilmiştir. Pandemi dönemi gönderilen aylık gaita örnek sayısı pandemi öncesi döneme göre anlamlı olarak azalmıştır. Pandemi öncesi dönemde adenovirüs görülme oranı %1,8 (n=26), rotavirüs görülme oranı %12 (n=173) olarak bulunmuştur. Pandemi döneminde ise adenovirüs %0,8 (n=3), rotavirüs %8,6 (n=30) oranında görülmüştür (sırasıyla p=0,215; p=0,080). Pandemi döneminde analiz edilen dışkı örneklerinde önemli bir düşüş olduğu gözlendi (p<0,001). Rotavirüs pozitiflik oranları pandemi döneminde Ekim (p=0,001), Kasım (p=0,04) ve Aralık (p=0,04) aylarında pandemi öncesi aynı aylara göre anlamlı derecede düşük bulundu.
Sonuç: Sonuç olarak, sosyal mesafeyi korumak, maske takmak, hijyen kurallarına uymak gibi COVID-19 pandemisine yönelik önlemler, akut gastroenterit insidansını ve dolayısıyla pandemi döneminde analiz edilen dışkı örnek sayısını azaltmış olabilir. Pandemi döneminde alınan önlemler, çocuklarda intestinal virüs enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19 pandemik önlemleri, enterik adenovirüs, rotavirüs
Kaynakça
World Health Organization. Guidelines for the Collection of Clinical Specimens During Field Investigation of Outbreaks, 2000. 2018.
Crawford SE, Ramani S, Tate JE, Parashar UD, Svensson L, Hagbom M, Franco MA, Greenberg HB, O’Ryan M, Kang G, Desselberger U, Estes MK. Rotavirus infection. Nat Rev Dis Primers. 2017;3:17083.
Florez ID, Niño-Serna LF, Beltrán-Arroyave CP. Acute infectious diarrhea and gastroenteritis in children. Curr Infect Dis Rep. 2020;22:4.
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları. C. III. Ankara: UMS; 2014.
World Health Organization. Coronavirus disease (COVID-19) Pandemic [İnternet]. 2020. Available from: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/ events-as-they-happen.
BBC NEWS. Koronavirüs: Adım adım Türkiye’nin Covid-19’la Mücadelesi. 08 July 2020; Available from: Erişihttps://www.bbc.com/turkce/haberlerturkiye-52899914
Li W, Zhu Y, Lou J, Chen J, Xie X, Mao J. Rotavirus and adenovirus infections in children during COVID-19 outbreak in Hangzhou, China. Transl Pediatr. 2021;10:2281-6.
Bernstein DI. Rotavirus overview. Pediatr Infect Dis J. 2009;28(3 Suppl):50-3.
Doğantekin E. Investigation of Rotavirus and Adenovirus Frequency Among Child Patient in Bingol. Journal of Harran University Medical Faculty. 2015;13:42-7.
Asena M, Canan A, Öztürk Ü, Öztürk PA, Pirinççioğlu AG. Evaluation of Patients Admitted for Gastroenteritis in Terms of Rotavirus / Adenovirus. Dicle Med J. 2019;46:799-806.
Coşkun USŞ, Kasap T. Frequency of rotavirus and adenovirus in pediatric patients with acute gastroenteritis. J Contemp Med. 2019;9:85-8.
Chan MCW. Return of Norovirus and Rotavirus Activity in Winter 2020-21 in City with Strict COVID-19 Control Strategy, China. Emerg Infect Dis. 2022;28:713-6.
Grochowska M, Ambrożej D, Wachnik A, Demkow U, Podsiadły E, Feleszko W. The Impact of the COVID-19 Pandemic Lockdown on Pediatric Infections-A Single-Center Retrospective Study. Microorganisms. 2022;10:178.
Burnett E, Parashar UD, Winn A, Tate JE. Trends in Rotavirus Laboratory Detections and Internet Search Volume Before and After Rotavirus Vaccine Introduction and in the Context of the Coronavirus Disease 2019 Pandemic- United States, 2000-2021. J Infect Dis. 2022;226:967-74.
Maruo Y, Ishikawa S, Oura K, Shiraishi H, Sato N, Suganuma T, Mikawa M, Sato T. The impact of the coronavirus disease 2019 pandemic on pediatric hospitalization in Kitami, Japan. Pediatr Int. 2022;64:e14937.
Ahn SY, Park JY, Lim IS, Chae SA, Yun SW, Lee NM, Kim SY, Choi BS, Yi DY. Changes in the Occurrence of Gastrointestinal Infections after COVID-19 in Korea. J Korean Med Sci. 2021;36:e180.
Wang LP, Han JY, Zhou SX, Yu LJ, Lu QB, Zhang XA, Zhang HY, Ren X, Zhang CH, Wang YF, Lin SH, Xu Q, Jiang BG, Lv CL, Chen JJ, Li CJ, Li ZJ, Yang Y, Liu W, Fang LQ, Hay SI, Gao GF, Yang WZ; Chinese Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Etiology of Diarrhea Surveillance Study Team. The changing pattern of enteric pathogen infections in China during the COVID-19 pandemic: a nation-wide observational study. Lancet Reg Health West Pac. 2021;16:100268.
Çaycı YT, Yılmaz G, Birinci A. Investigation of the frequency of rotavirus and adenovirus in acute gastroenteritis cases. Pamukkale Medical Journal. 2017;10:61-5.
