Öz
Giriş: Yüksek aktiviteli antiretroviral tedavi (HAART), İnsan immünyetmezlik virüsü (HIV) ile enfekte hastalarda morbidite ve mortaliteyi önemli ölçüde azaltmıştır. Bu başarıya rağmen hastalar tedaviye ömür boyu devam ettikleri için başlangıç tedavi rejiminin sürdürülebilirliği zor bir hale gelmiştir. Yüksek aktiviteli antiretroviral tedavi rejim değişikliği; intolerans/toksisite, gebelik, komorbiditeler, hasta uyum zorluğu ve virolojik baskılanmanın sağlanamaması gibi nedenlerle sıklıkla gerekli olabilmektedir. Bu çalışmada Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi Hastanesi’nde HIV/AIDS nedeniyle takip edilen hastalarda HAART değişiklik nedenlerinin irdelenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif, kesitsel, tek merkezli çalışma HIV nedeniyle Ocak 2018-Aralık 2020 yılları arasında Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi Hastanesi’nde takip edilen 151 olgu çalışmaya dahil edildi.
Bulgular: İnsan immünyetmezlik virüsü ile yaşayan bireylerin %77,5’i (117) erkek, %22,5’i (34) kadındı. Yaş ortalaması 39,08±14,2 yıl (20-83) idi. İnsan immünyetmezlik virüsü ile yaşayan bireylerin %23,2’sinde (35) de tedavi değişikliği yapılmıştı. En sık tedavi değişiklik nedeni intolerans/toksisite %12,6 (19) birey idi. Diğer değişiklik nedenleri; gebelik %4 (6), tedavi uyumsuzluğu %2,6 (4), hasta isteği %2 (3), hekim kararı %2 (3) idi. İnsan immünyetmezlik sendromu ile yaşayan bireylerde virolojik yanıtsızlık nedeniyle ilaç değişikliği tespit edilmedi.
Sonuç: Yüksek aktiviteli antiretroviral tedavi kullanan HIV hastalarında rejim değişikliği nedenlerine dair Türkiye’de genel olarak çok az veri mevcuttur. Bu nedenle, bu çalışmada elde edeceğimiz veriler HAART ilaç yönetimi için uzun vadeli bir plan çizmeye yardımcı olabilir.
Anahtar Kelimeler: HIV, yüksek aktiviteli antiretroviral tedavi, tedavi değişikliği
Kaynakça
Del Rio C, Curan JW. Epidemiology and prevention of acqu-ired immunodeficiency syndrome and human immunode-ficiency virus infection. In: Mandell GL, Bennett JE, Dolin R (eds). Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases. 7th ed. Philadelphia: Elsevier Churchill Livingstoneç. 2010:1635-61.
UNAIDS (2020). AIDSinfo. Global data on HIV epidemiology and response. FACT SHEETS. Available from: https://aidsinfo.unaids.org/
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Dairesi Başkanlığı HIV-AIDS İstatistik. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/bulasici-hastaliklar/hiv-aids/hiv-aids-liste/ hiv-aids-istatislik.html
Gulick RM, Mellors JW, Havlir D, Eron JJ, Gonzalez C, McMahon D, Richman DD, Valentine FT, Jonas L, Meibohm A, Emini EA, Chodakewitz JA. Treatment with indinavir, zidovudine, and lamivudine in adults with human immunodeficiency virus infection and prior antiretroviral therapy. N Engl J Med. 1997;337:734-9.
Hammer SM, Squires KE, Hughes MD, Grimes JM, Demeter LM, Currier JS, Eron JJ Jr, Feinberg JE, Balfour HH Jr, Deyton LR, Chodakewitz JA, Fischl MA. A controlled trial of two nucleoside analogues plus indinavir in persons with human immunodeficiency virus infection and CD4 cell counts of 200 per cubic millimeter or less. AIDS Clinical Trials Group 320 Study Team. N Engl J Med. 1997;337:725-33.
Palella FJ Jr, Delaney KM, Moorman AC, Loveless MO, Fuhrer J, Satten GA, Aschman DJ, Holmberg SD. Declining morbidity and mortality among patients with advanced human immunodeficiency virus infection. HIV Outpatient Study Investigators. N Engl J Med. 1998;338:853-60.
EACS Guidelines (2021). Available from: https://www.eacsociety.org/guidelines/eacs-guidelines
Fusco FM, Burla MC, Degli Esposti A, Pierotti P, Rabatti L, Vichi F. Reasons for switching ART: Comparison of data collected in 2012-2013 and 2014-2015 in Florence, Italy. Int J STD AIDS. 2018;29:392-5.
Kepenek Kurt E, Kandemir B, Eryaman İ, Bulut R, Bitirgen M. Evaluation of Patients Infected with Human Immunodeficiency Virus Followed in Our Clinic. Flora 2020;25:161-71.
Taşdelen Fışgın N, Tanyel E, Sarıkaya Genç H, Tülek N. Evaluation of HIV/AIDS Cases. Klimik Dergisi. 2009;22:18-20.
Kaya S, Yılmaz G, Erensoy Ş, Arslan M, Köksal İ. Retrospective Analysis of 36 HIV/AIDS Cases. Klimik Dergisi. 2011;24:11-6.
Kaptan F, Örmen B, Türker N, El S, Ural S, Vardar İ, Coşkun NA, Er H, Ünal Z. Retrospective Evaluation of 128 Cases Infected with Human Immunodeficiency Virus. Turkiye Klinikleri J Med Sci. 2011;31:525-33.
Tsibris AM, Hirsch MS. Antiretroviral therapy in the clinic. J Virol. 2010;84:5458-64.
Evlice O, Başaran S, Yavuz SŞ, Çağatay A, Öncül O, Özsüt H, Eraksoy H. Comorbidities, Antiretroviral Therapy Switches, and Drug Side-Effects Among HIV- Infected Patients. Klimik Dergisi. 2020;33:241-7.
Korten V, Gökengin D, Eren G, Yıldırmak T, Gencer S, Eraksoy H, Inan D, Kaptan F, Dokuzoğuz B, Karaoğlan İ, Willke A, Gönen M, Ergönül Ö, HIV-TR Study Group. Trends in modification and discontinuation of initial antiretroviral treatment in Turkish HIV-TR cohort, 2011-2017 [Abstract]. J Int AIDS Soc. 2018;21(Suppl 8):49.
Di Biagio A, Cozzi-Lepri A, Prinapori R, Angarano G, Gori A, Quirino T, De Luca A, Costantini A, Mussini C, Rizzardini G, Castagna A, Antinori A, d’Arminio Monforte A; ICONA Foundation Study Group. Discontinuation of Initial Antiretroviral Therapy in Clinical Practice: Moving Toward Individualized Therapy. J Acquir Immune Defic Syndr. 2016;71:263-71.
Saag MS, Gandhi RT, Hoy JF, Landovitz RJ, Thompson MA, Sax PE, Smith DM, Benson CA, Buchbinder SP, Del Rio C, Eron JJ Jr, Fätkenheuer G, Günthard HF, Molina JM, Jacobsen DM, Volberding PA. Antiretroviral Drugs for Treatment and Prevention of HIV Infection in Adults: 2020 Recommendations of the International Antiviral Society-USA Panel. JAMA. 2020;324:1651-69.
Jones R, Stebbing J, Nelson M, Moyle G, Bower M, Mandalia S, Gazzard B. Renal dysfunction with tenofovir disoproxil fumarate-containing highly active antiretroviral therapy regimens is not observed more frequently: a cohort and case-control study. J Acquir Immune Defic Syndr. 2004;37:1489-95.
Padilla S, Gutiérrez F, Masiá M, Cánovas V, Orozco C. Low frequency of renal function impairment during one-year of therapy with tenofovir-containing regimens in the real-world: a case-control study. AIDS Patient Care STDS. 2005;19:421-4.
Tanuma J, Jiamsakul A, Makane A, Avihingsanon A, Ng OT, Kiertiburanakul S, Chaiwarith R, Kumarasamy N, Nguyen KV, Pham TT, Lee MP, Ditangco R, Merati TP, Choi JY, Wong WW, Kamarulzaman A, Yunihastuti E, Sim BL, Ratanasuwan W, Kantipong P, Zhang F, Mustafa M, Saphonn V, Pujari S, Sohn AH; TREAT Asia HIV Observational Databases (TAHOD). Renal Dysfunction during Tenofovir Use in a Regional Cohort of HIV-Infected Individuals in the Asia-Pacific. PLoS One. 2016;11:e0161562.
