Öz
Giriş: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji (EHKM) hekimleri hastanelerde pandemi yönetimi açısından kritik öneme sahiptir. Pandemi dönemlerindeki zararı sınırlandırmak üzere geliştirilen ulusal pandemi hazırlık planında hastanelere yönelik öneriler bulunmaktadır. Bu çalışma ile EHKM hekimlerinin ulusal pandemi hazırlık planını okuma durumları ve etkileyen faktörleri saptamak ve plandaki başlıkların uygulanması hakkındaki görüşlerinin öğrenilmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma için hekimlerin sorgulanan görüşleri Haziran 2020 ve Ocak 2021 dönemleri için elektronik anket formu ile toplanmıştır. Hekimlerin ulusal pandemi hazırlık planını okuma durumları ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi için istatistiksel analizler yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan 169 hekimin %62,7’si kadın olup, yaş ortalaması 43,1±9,9 yıldı ve hekimlerin yaklaşık üçte ikisi üçüncü basamak bir hastanede görev yapmaktaydı. Ulusal pandemi hazırlık planını hekimlerin %70’inden fazlası okumuş, hekimin EHKM hekimliğinde geçen süresi [odds oranı (OR)=1,08, %95 güven aralığı (GA)=1,01-1,16, p=0,037] ve Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) öncesinde salgın deneyimi olması (OR=3,10, %95 GA=1,00-9,58, p=0,050) ile pandemi planını okuma durumu artmıştı. Hekimin kurumunda görev yapan sağlık çalışanlarının el hijyenine uyumuyla (OR=0,27, %95 GA=0,11-0,68, p=0,006) ve hekimin kurumunda görev yapan EHKM hekim sayısı (OR=0,97, %95 GA=0,94-0,99, p=0,016) ile azalmıştı.
Sonuç: Hekimlerin ulusal pandemi hazırlık planını okuma durumları dönemler arasında anlamlı değişiklik göstermemiş ve EHKM hekimliğinde geçen süreleri ve COVID-19 öncesinde salgın deneyimlerinin olması ile ulusal pandemi hazırlık planını okuma durumları artmakta, hekimlerin kurumunda görev yapan sağlık çalışanlarının el hijyenine uyumu ve hekimlerin kurumunda görev yapan EHKM hekim sayısı ile azalmaktadır. Mesleki deneyimi az olan ve salgın deneyimi olmayan hekimlere pandemi hazırlık planının tanıtımı konusuna önem verilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Salgın, 2019-nCoV, hazırlık, plan, enfeksiyon hastalıkları uzmanlığı
Kaynakça
Pandemik İnfluenza Ulusal Hazırlık Planı. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü; 2019. Available from: https://grip.saglik.gov.tr/depo/saglik-calisanlari/ulusal_pandemi_plani.pdf
Telatar TG, Üner S. COVID-19 Pandemisi mücadelesinin pandemik influenza ulusal hazırlık planı açısından değerlendirilmesi. Sağlık ve Toplum. 2020;30(Suppl):51-6. Available from: http://acikerisim.erdogan.edu.tr/xmlui/handle/11436/5101
Türkiye’de Sağlık Eğitimi ve Sağlık İnsangücü Durum Raporu. Eskişehir: YÖK Yayınları; 2014. Available from: https://ekutuphane.saglik.gov.tr/kitaplar/insangucu.pdf
World Health Organization (WHO). Last accessed date: 29.12.2022. Available from: https://covid19.who.int/data
Dale JN, Morken T, Eliassen KE, Blinkenberg J, Rørtveit G, Hunskaar S, Rebnord IK, Baste V. Preparedness and management during the first phase of the COVID-19 outbreak-a survey among emergency primary care services in Norway. BMC Health Serv Res. 2022;22:896.
The Lancet. COVID-19: protecting health-care workers. Lancet. 2020;395:922.
Huang F, Armando M, Dufau S, Florea O, Brouqui P, Boudjema S. COVID-19 outbreak and healthcare worker behavioural change toward hand hygiene practices. J Hosp Infect. 2021;111:27-34.
Sertçelik A. COVID-19 Pandemisi: Epidemiyolojik Veriler. In: Buzgan T, Güner R (eds). COVID-19 Pandemisi. 1. Baskı ed. Ankara: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakütesi Dekanlığı. 2021:44-51.
Çelebi G, Pişkin N, Çelik Bekleviç A, Altunay Y, Salcı Keleş A, Tüz MA, Altınsoy B, Hacıseyitoğlu D. Specific risk factors for SARS-CoV-2 transmission among health care workers in a university hospital. Am J Infect Control. 2020;48:1225-30.
Sertcelik A, Cakir B, Metan G. Evaluation of risk factors for developing COVID-19 in healthcare professionals working at two university hospitals in Turkey. Work. 2022.
Bahl P, Doolan C, de Silva C, Chughtai AA, Bourouiba L, MacIntyre CR. Airborne or Droplet Precautions for Health Workers Treating Coronavirus Disease 2019? J Infect Dis. 2022;225:1561-8.
Şahan C, Kalaycı D, Erik HE, Öntaş E, Yıldırım D, Özyürek D, Çoban T, Kara ŞA, Dizman GT, Başaran NÇ. Sources of Infection and Risk of COVID-19 for Healthcare Workers at a Tertiary Hospital. Erciyes Medical Journal. 2022;44:501-7.
Durmaz S, Teneler AA, Cevhertas A, Ozbay NF, Aktuna A, Durusoy R. A University hospital healthcare workers’ high-risk contact with patients diagnosed with coronavirus disease (COVID-19): a cross-sectional evaluation. Ege Journal of Medicine. 2021;60:145-54.
T.C. Resmî Gazete. Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. In: Bakanlığı ÇvSG, ed. Vol 30430. Ankara. Available from: https://www. resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/05/20180524-1.htm
Kayıkcı S. An Analysis Of Turkey’s Influenza Pandemic Policy: The Covid-19 Case. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute. 2021;43:333-45.
Sofuoğlu T, Emiroğlu M, Köse Ş. Mitigation, Preparedness and Response Practices in Training and Research Hospital During Coronavirus Pandemic. J Tepecik Educ Res Hosp. 2020;30:10-8.
