Öz
Giriş: Yoğun bakım üniteleri, şiddetli akut solunum yolu sendromu Koronavirüs-2 pandemisi sırasında şiddetli vakaların tedavisinde önemli hale gelmiştir. Hem invaziv prosedürler hem de immünosüpresif ilaç kullanımı sekonder enfeksiyon riskinin artmasıyla ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmada, pandemi dönemini pandemi sonrası dönemle, yoğun bakım ünitesindeki hastalarda antibiyotik kullanımını, enfeksiyonların tipini, kültür pozitifliği ve direnç paternlerini karşılaştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem
Hastanemizdeki yetişkin yoğun bakım ünitesinde takip edilen hastalar retrospektif olarak iki grupta değerlendirildi. Grup 1, COVID-19 pandemisi sırasında 01.12.2020 ile 01.05.2021 arasındaki hastaları içerirken, Grup 2, pandemi sonrası 01.06.2021 ile 01.11.2021 arasındaki hastaları içerdi.
Bulgular
Pandemi sırasında pandemi sonrasına göre antibakteriyel (%100’e karşı %92,7, p=0,003) ve antifungal kullanım (%33,3’e karşı %10,7, p<0,001) oranları istatistiksel olarak daha yüksek idi. Ek olarak, birden fazla sınıf antimikrobiyal ilaç kullanımı ve antiviral tüketimi pandemi sırasında pandemi sonrasına göre daha yaygın olarak bulunmuştur (p<0,001). Hastaneye kabulden antimikrobiyal tedaviye geçen süre, antimikrobiyal tedavi süresi ve toplam hastanede kalış süresi pandemi sırasında pandemi sonrasına göre istatistiksel olarak daha uzun olarak gözlemlendi. Kültür pozitif endotrakeal aspiratlar (ETA) pandemi sırasında pandemi sonrasına göre daha yaygın olarak bulunmuştur (%56’ya karşı %42,1, p=0,019). Pandemi döneminde ETA’da Klebsiella spp. üreten hastaların oranı pandemi sonrası dönemdeki hastalardan daha yaygın olarak bulunmuştur (%19,1’e karşı %7,3). Kan kültürlerinde Stenotrophomonas maltophilia, Klebsiella spp. ve Candida spp. pandemi döneminde pandemi sonrası döneme göre daha yaygın olarak bulunmuştur. İki zaman dilimi arasında metisiline dirençli Staphylococcus aureus enfeksiyonu (p=0,473), metisiline dirençli koagülaz negatif Staphylococcus enfeksiyonu (p=0,263) veya üçüncü nesil sefalosporin dirençli (p=0,658) ve karbapenem dirençli Gram-negatif enfeksiyonları (p=0,214) olan hastaların oranında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmemiştir.
Sonuç
Çalışmamızda, antibiyotik kullanım oranlarında ve tiplerinde belirgin bir farklılık gözlemlendi. Bu farklılığın, enfeksiyon kontrol önlemlerinin titizlikle uygulanmasına ve özellikle salgın insidansının azaldığı dönemde ve sonrasında antibiyotik yönetim komitesinin artan etkinliğine atfedilebileceğini varsayıyoruz.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, yoğun bakım ünitesi, antimikrobiyaller, enfeksiyon
Kaynakça
Bardi T, Pintado V, Gomez-Rojo M, Escudero-Sanchez R, Azzam Lopez A, Diez-Remesal Y, Martinez Castro N, Ruiz-Garbajosa P, Pestaña D. Nosocomial infections associated to COVID-19 in the intensive care unit: clinical characteristics and outcome. Eur J Clin Microbiol Infect Dis. 2021;40:495-502.
Ripa M, Galli L, Poli A, Oltolini C, Spagnuolo V, Mastrangelo A, Muccini C, Monti G, De Luca G, Landoni G, Dagna L, Clementi M, Rovere Querini P, Ciceri F, Tresoldi M, Lazzarin A, Zangrillo A, Scarpellini P, Castagna A. Secondary infections in patients hospitalized with COVID-19: incidence and predictive factors. Clin Microbiol Infect. 2021;27:451-7.
De Bruyn A, Verellen S, Bruckers L, Geebelen L, Callebaut I, De Pauw I, Stessel B, Dubois J. Secondary infection in COVID-19 critically ill patients: a retrospective single-center evaluation. BMC Infect Dis. 2022;22:207.
Vincent J-L, Sakr Y, Singer M, Martin-Loeches I, Machado FR, Marshall JC, Finfer S, Pelosi P, Brazzi L, Aditianingsih D, Timsit J-F, Du B, Wittebole X, Máca J, Kannan S, Gorordo-Delsol LA, De Waele JJ, Mehta Y, Bonten MJM, Khanna AK, Kollef M, Human M, Angus DC. Prevalence and Outcomes of Infection Among Patients in Intensive Care Units in 2017. JAMA. 2020;323:1478-87.
Hughes S, Troise O, Donaldson H, Mughal N, Moore LSP. Bacterial and fungal coinfection among hospitalized patients with COVID-19: a retrospective cohort study in a UK secondary-care setting. Clinical Microbiology and Infection. 2020;26:1395-9.
Dat VQ, Dat TT, Hieu VQ, Giang KB, Otsu S. Antibiotic use for empirical therapy in the critical care units in primary and secondary hospitals in Vietnam: a multicenter cross-sectional study. Lancet Reg Health West Pac. 2021;18:100306.
Kuehn BM. Antibiotic Use in UK’s COVID-19 Patients Often Unnecessary. JAMA. 2021;326:214.
Silva ARO, Salgado DR, Lopes LPN, Castanheira D, Emmerick ICM, Lima EC. Increased Use of Antibiotics in the Intensive Care Unit During Coronavirus Disease (COVID-19) Pandemic in a Brazilian Hospital. Front Pharmacol. 2021;12:778386.
Siewierska M, Gajda M, Opalska A, Brudło M, Krzyściak P, Gryglewska B, Różańska A, Wójkowska-Mach J. Hospital antibiotic consumption—an interrupted time series analysis of the early and late phases of the COVID-19 pandemic in Poland, a retrospective study. Pharmacol Rep. 2023;75:715-25.
Vâţă A, Roşu FM, Dorneanu OS, Lehaci AE, Luca Ş, Loghin II, Miftode ID, Luca CM, Miftode EG. Antibiotic Usage in the COVID-19 Intensive Care Unit of an Infectious Diseases Hospital from Nord-Eastern Romania. Medicina (Kaunas). 2023;59:645.
Evans TJ, Davidson HC, Low JM, Basarab M, Arnold A. Antibiotic usage and stewardship in patients with COVID-19: too much antibiotic in uncharted waters? J Infect Prev. 2021;22:119-25.
Sjövall F, Edström M, Walther S, Hanberger H. A nationwide evaluation of antibiotics consumption in Swedish intensive care units. Infect Dis (Lond). 2022;54:713-21.
Hussein RR, Rabie ASI, Bin Shaman M, Shaaban AH, Fahmy AM, Sofy MR, Lattyak EA, Abuelhana A, Naguib IA, Ashour AM, Aldeyab MA. Antibiotic consumption in hospitals during COVID-19 pandemic: a comparative study. J Infect Dev Ctries. 2022;16:1679-86.
Malik SS, Mundra S. Increasing Consumption of Antibiotics during the COVID-19 Pandemic: Implications for Patient Health and Emerging Anti-Microbial Resistance. Antibiotics (Basel). 2022;12:45.
Grau S, Echeverria-Esnal D, Gómez-Zorrilla S, Navarrete-Rouco ME, Masclans JR, Espona M, Gracia-Arnillas MP, Duran X, Comas M, Horcajada JP, Ferrández O. Evolution of Antimicrobial Consumption During the First Wave of COVID-19 Pandemic. Antibiotics (Basel). 2021;10:132.
Langford BJ, So M, Raybardhan S, Leung V, Soucy J-PR, Westwood D, Daneman N, MacFadden DR. Antibiotic prescribing in patients with COVID-19: rapid review and meta-analysis. Clin Microbiol Infect. 2021;27:520-31.
Khor WP, Olaoye O, D’Arcy N, Krockow EM, Elshenawy RA, Rutter V, Ashiru-Oredope D. The Need for Ongoing Antimicrobial Stewardship during the COVID-19 Pandemic and Actionable Recommendations. Antibiotics (Basel). 2020;9:904.
Menekşe Ş, Deniz S. Secondary infections in COVID-19 patients: A two-centre retrospective observational study. J Infect Dev Ctries. 2022;16:1294-1301.
Phua J, Weng L, Ling L, Egi M, Lim C-M, Divatia JV, Shrestha BR, Arabi YM, Ng J, Gomersall CD, Nishimura M, Koh Y, Du B, Asian Critical Care Clinical Trials Group. Intensive care management of coronavirus disease 2019 (COVID-19): challenges and recommendations. Lancet Respir Med. 2020;8:506-17.
Rouzé A, Martin-Loeches I, Povoa P, Makris D, Artigas A, Bouchereau M, Lambiotte F, Metzelard M, Cuchet P, Boulle Geronimi C, Labruyere M, Tamion F, Nyunga M, Luyt C-E, Labreuche J, Pouly O, Bardin J, Saade A, Asfar P, Baudel J-L, Beurton A, Garot D, Ioannidou I, Kreitmann L, Llitjos J-F, Magira E, Mégarbane B, Meguerditchian D, Moglia E, Mekontso-Dessap A, Reignier J, Turpin M, Pierre A, Plantefeve G, Vinsonneau C, Floch P-E, Weiss N, Ceccato A, Torres A, Duhamel A, Nseir S, coVAPid study Group. Relationship between SARS-CoV-2 infection and the incidence of ventilator-associated lower respiratory tract infections: a European multicenter cohort study. Intensive Care Med. 2021;47:188-98.
Costa RL da, Lamas C da C, Simvoulidis LFN, Espanha CA, Moreira LPM, Bonancim RAB, Weber JVLA, Ramos MRF, Silva EC de F, Oliveira LP de. Secondary infections in a cohort of patients with COVID-19 admitted to an intensive care unit: impact of gram-negative bacterial resistance. Rev Inst Med Trop Sao Paulo. 2022;64:e6.
Chen S, Zhu Q, Xiao Y, Wu C, Jiang Z, Liu L, Qu J. Clinical and etiological analysis of co-infections and secondary infections in COVID-19 patients: An observational study. Clin Respir J. 2021;15:815-25.
Doubravská L, Htoutou Sedláková M, Fišerová K, Pudová V, Urbánek K, Petrželová J, Röderová M, Langová K, Mezerová K, Kučová P, Axmann K, Kolář M. Bacterial Resistance to Antibiotics and Clonal Spread in COVID-19-Positive Patients on a Tertiary Hospital Intensive Care Unit, Czech Republic. Antibiotics (Basel). 2022;11:783.
