Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’nde Visseral Leishmaniasis: Retrospektif Bir Kohort Çalışması
PDF

ARAŞTIRMA

Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’nde Visseral Leishmaniasis: Retrospektif Bir Kohort Çalışması

Mediterr J Infect Microb Antimicrob 2025;14:18-18 DOI: 10.4274/mjima.galenos.2025.25453.18
, , , , ,
PDF
İzin

Öz

Giriş

Visseral leishmaniasis (VL), sistemik bir protozoan vektör kaynaklı hastalıktır ve tedavi edilmediği takdirde ölümcül sonuçlara yol açan en ciddi leishmaniasis klinik formunu temsil eder. Bu çalışma, VL hastalarında temel epidemiyolojik, klinik ve laboratuvar bulgularını, tedavi seçeneklerini ve sonuçları değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Gereç ve Yöntem

2001-2023 yılları arasında Kuzey Makedonya Cumhuriyeti, Üsküp Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları Hastanesi’nde (RNM) VL tanısı konulan ve tedavi edilen 84 hastanın epidemiyolojik ve klinik özellikleri retrospektif olarak analiz edilmiştir.

Bulgular

Hastaların ortanca yaşı 47 yıl (1-74) olup, %77,4’ü erkektir. Vakaların %41,7’sinde köpeklerle temas bildirilmiştir. Hastaların %7’sinde bağışıklık sistemi baskılanmıştı ve tamamı Insan Immün Yetmezlik Virüsü negatifti. Semptom başlangıcından tanıya kadar geçen ortanca süre 30 gündü (aralığı 4-330 gün). Baskın klinik bulgular; splenomegali (%97,6), ateş (%96,4), hepatomegali (%90,5) ve kilo kaybı (%54,8) idi. Başvuru sırasında hastaların sırasıyla %75’inde anemi, %73,8’inde lökopeni, %70,2’sinde trombositopeni ve %63,1’inde hipergamaglobulinemi tespit edildi. Vakaların %91,7’sinde olumlu sonuç elde edildi; %1,2’sinde tedavi başarısızlığı meydana geldi ve hastaların %7,1’i hayatını kaybetti.

Sonuç

Uzun süreli açıklanamayan ateş, splenomegali, sitopeni ve hipergamaglobulinemi ile başvuran ve RNM’den gelen hastalarda VL önemli bir ayırıcı tanı olarak düşünülmelidir.

Anahtar Kelimeler: Visseral leishmaniasis, ateş, splenomegali, sitopeni, tedavi

Kaynakça

1

Tesfanchal B, Gebremichail G, Belay G, Gebremariam G, Teklehaimanot G, Haileslasie H, Kahsu G, Gebrewahd A, Mardu F, Adhanom G, Berhe B, Teame H, Tsegaye A, Wolde M. Alteration of clinical chemistry parameters among visceral leishmaniasis patients in Western Tigrai, Ethiopia, 2018/2019: A comparative cross-sectional study. Infect Drug Resist. 2020;13:3055-62.

2

Sharifi I, Aflatoonian MR, Daei Parizi MH, Hosseininasab A, Mostafavi M, Bamorovat M, Aghaei Afshar A, Mohebali M, Keshavarz H, Daneshvar H, Babaei Z, Mahmoudvand H, Mohammadi MA, Sharifi F, Barati M, Kamiabi H, Khaleghi T. Visceral leishmaniasis in Southeastern Iran: A narrative review. Iran J Parasitol. 2017;12:1-11.

3

Tzani M, Barrasa A, Vakali A, Georgakopoulou T, Mellou K, Pervanidou D. Surveillance data for human leishmaniasis indicate the need for a sustainable action plan for its management and control, Greece, 2004 to 2018. Eurosurveillance. 2021;26:2000159.

4

Scarpini S, Dondi A, Totaro C, Biagi C, Melchionda F, Zama D, Pierantoni L, Gennari M, Campagna C, Prete A, Lanari M. Visceral leishmaniasis: epidemiology, diagnosis, and treatment regimens in different geographical areas with a focus on pediatrics. Microorganisms. 2022;10:1887.

5

Maia C, Conceição C, Pereira A, Rocha R, Ortuño M, Muñoz C, Jumakanova Z, Pérez-Cutillas P, Özbel Y, Töz S, Baneth G, Monge-Maillo B, Gasimov E, Van der Stede Y, Torres G, Gossner CM, Berriatua E. The estimated distribution of autochthonous leishmaniasis by Leishmania infantum in Europe in 2005-2020. PLoS Negl Trop Dis. 2023;17:e0011497.

6

Maia C. Sand fly-borne diseases in Europe: epidemiological overview and potential triggers for their emergence and re-emergence. J Comp Pathol. 2024;209:6-12.

7

Cenderello G, Pasa A, Dusi A, Dentone C, Toscanini F, Bobbio N, Bondi E, Del Bono V, Izzo M, Riccio G, Anselmo M, Giacchino R, Marazzi MG, Pagano G, Cassola G, Viscoli C, Ferrea G, De Maria A. Varied spectrum of clinical presentation and mortality in a prospective registry of visceral leishmaniasis in a low endemicity area of Northern Italy. BMC Infect Dis. 2013;13:248.

8

Saporito L, Giammanco GM, De Grazia S, Colomba C. Visceral leishmaniasis: host-parasite interactions and clinical presentation in the immunocompetent and in the immunocompromised host. Int J Infect Dis. 2013;17:e572-e6.

9

Tesfaye E, Fissehatsion K, Terefe B, Enawgaw B. Haematological abnormalities in visceral leishmaniasis patients attending Gondar University Hospital; retrospective study. Int J HIV/AIDS Prev Educ Behav Sci. 2017;3:48-53.

10

Kindie EA, Yefter ET, Alemu BA, Gurji TB, Tadesse AK. Pediatric lymphatic leishmaniasis: a case report. J Med Case Reports. 2023;17:123.

11

Batool Z, Basharat S, Khan M, Ali N, Khattak MT, Sohail G. Clinical and hematological features of leishmaniasis in a tertiary care hospital of Peshawar. J Med Sci. 2020;28:348-51.

12

Nail AM, Imam AM. Visceral leishmaniasis: Clinical and demographic features in an African population. Pak J Med Sci. 2013;29:485-9.

13

Khezzani B, Baymakova M, Khechekhouche EA, Tsachev I. Global warming and mosquito-borne diseases in Africa: a narrative review. Pan Afr Med J. 2023;44:70.

14

Wondimeneh Y, Takele Y, Atnafu A, Ferede G, Muluye D. Trend analysis of visceral leishmaniasis at Addis Zemen Health Center, Northwest Ethiopia. BioMed Res Int. 2014;2014:545393.

15

Debash H, Bisetegn H, Nigatie M, Abeje G, Feleke DG. Epidemiological, clinical and hematological profiles of visceral leishmaniasis among patients visiting Tefera Hailu Memorial Hospital, Northeast Ethiopia: A 4 year retrospective study. Sci Rep. 2023;13:931.

16

Pagliano P, Rossi M, Rescigno C, Altieri S, Coppola MG, Gramiccia M, Scalone A, Gradoni L, Faella F. Mediterranean visceral leishmaniasis in HIV-negative adults: a retrospective analysis of 64 consecutive cases (1995-2001). J Antimicrob Chemother. 2003;52:264-8.

17

Georgiadou SP, Stefos A, Spanakos G, Skrimpas S, Makaritsis K, Sipsas NV, Dalekos GN. Current clinical, laboratory, and treatment outcome characteristics of visceral leishmaniasis: Results from a seven-year retrospective study in Greece. Int J Infect Dis. 2015;34:46-50.

18

Tolaj I, Mehmeti M, Gashi H, Berisha F, Gashi V, Fejza H, Shala N. Visceral leishmaniasis in Kosovo: A case of misdiagnosis and diagnostic challenges. IDCases. 2023;32:e01768.

19

Papadopoulou C, Kostoula A, Dimitriou D, Panagiou A, Bobojianni C, Antoniades G. Human and canine leishmaniasis in asymptomatic and symptomatic population in Northwestern Greece. J Infect. 2005;50:53-60.

20

Harizanov R, Rainova I, Tzvetkova N, Kaftandjiev I, Bikov I, Mikov O. Geographical distribution and epidemiological characteristics of visceral leishmaniasis in Bulgaria, 1988 to 2012. Eurosurveillance. 2013;18:20531.

21

Alvar J, Vélez ID, Bern C, Herrero M, Desjeux P, Cano J, Jannin J, den Boer M. Leishmaniasis worldwide and global estimates of its incidence. PLoS One. 2012;7:e35671.

22

Vaselek S. Systematic Review: Re-emergence of human leishmaniasis in the Balkans. Trop Med Int Health. 2021;26:1189-99.

23

IPH. The incidence of visceral leishmaniasis (Kala-azar). Annual reports for infectious diseases in the Republic of North Macedonia, 2001-2023. Skopje: Archives of the Institute for Public Health of Republic of North Macedonia [in Macedonian]. 2024.

24

Ehehalt U, Schunk M, Jensenius M, van Genderen PJJ, Gkrania-Klotsas E, Chappuis F, Schlagenhauf P, Castelli F, Lopez-Velez R, Parola P, Burchard GD, Cramer JP. Leishmaniasis acquired by travellers to endemic regions in Europe: A EuroTravNet multi-centre study. Travel Med Infect Dis. 2014;12:167-72.

25

Koster K-L, Laws H-J, Troeger A, Meisel R, Borkhardt A, Oommen PT. Visceral leishmaniasis as a possible reason for pancytopenia. Front Pediatr. 2015;3:59.

26

Di Muccio T, Scalone A, Bruno A, Marangi M, Grande R, Armignacco O, Gradoni L, Gramiccia M. Epidemiology of imported leishmaniasis in Italy: Implications for a European endemic country. PLoS One. 2015;10:e0129418.

27

Maltezou HC, Siafas C, Mavrikou M, Spyridis P, Stavrinadis C, Karpathios T, Kafetzis DA. Visceral leishmaniasis during childhood in Southern Greece. Clin Infect Dis. 2000;31:1139-43.

28

Franceschini E, Puzzolante C, Menozzi M, Rossi L, Bedini A, Orlando G, Gennari W, Meacci M, Rugna G, Carra E, Codeluppi M, Mussini C. Clinical and microbiological characteristics of visceral leishmaniasis outbreak in a Northern Italian nonendemic area: A retrospective observational study. BioMed Res Int. 2016;2016:6481028.

29

Gkolfinopoulou K, Bitsolas N, Patrinos S, Veneti L, Marka A, Dougas G, Pervanidou D, Detsis M, Triantafillou E, Georgakopoulou T, Billinis C, Kremastinou J, Hadjichristodoulou C. Epidemiology of human leishmaniasis in Greece, 1981-2011. Eurosurveillance. 2013;18(29):20532.

30

Khezzani B, Bouchemal S. Demographic and spatio-temporal distribution of cutaneous leishmaniasis in the Souf oasis (Eastern South of Algeria): Results of 13 years. Acta Trop. 2017;166:74-80.

31

Goswami RP, Rahman M, Das S, Tripathi SK, Goswami RP. Combination therapy against indian visceral leishmaniasis with liposomal amphotericin B (FungisomeTM) and short-course miltefosine in comparison to miltefosine monotherapy. Am J Trop Med Hyg. 2020;103:308-14.

32

Horrillo L, Castro A, Matía B, Molina L, García-Martínez J, Jaqueti J, García-Arata I, Carrillo E, Moreno J, Ruiz-Giardin JM, San Martín J. Clinical aspects of visceral leishmaniasis caused by L. infantum in adults. Ten years of experience of the largest outbreak in Europe: what have we learned? Parasit Vectors. 2019;12:359.

33

Varani S, Cagarelli R, Melchionda F, Attard L, Salvadori C, Finarelli AC, Gentilomi GA, Tigani R, Rangoni R, Todeschini R, Scalone A, Di Muccio T, Gramiccia M, Gradoni L, Viale P, Landini MP. Ongoing outbreak of visceral leishmaniasis in Bologna Province, Italy, November 2012 to May 2013. Eurosurveillance. 2013;18:20530.

34

Harizanov RN, Kaftandjiev IT, Jordanova DP, Marinova IB, Tsvetkova ND. Clinical features, diagnostic tools, and treatment regimens for visceral leishmaniasis in Bulgaria. Pathog Glob Health. 2013;107:260-6.

35

Christodoulou V, Antoniou M, Ntais P, Messaritakis I, Ivovic V, Dedet J-P, Pratlong F, Dvorak V, Tselentis Y. Re-Emergence of visceral and cutaneous leishmaniasis in the Greek Island of Crete. Vector-Borne Zoonotic Dis. 2012;12:214-22.

36

Khezzani B, Aouachria AN, Tsachev I, Baymakova M. Dog domestication and zoonotic diseases among urban communities in Arab countries: A growing threat to public health. Arch Balk Med Union. 2023;58:296-7.

37

Silva ES, Gontijo CM, Pacheco RS, Fiuza VO, Brazil RP. Visceral leishmaniasis in the Metropolitan region of Belo Horizonte, State of Minas Gerais, Brazil. Mem Inst Oswaldo Cruz. 2001;96:285-91.

38

Stefanovska J. Seroprevalence and molecular diagnostic of canine visceral leishmanisis in R. Macedonia. (Doctoral thesis). Skopje, Republic of North Macedonia: Ss Cyril and Methodius University; 2011.

39

Kursun E, Turunc T, Demiroglu YZ, Solmaz S, Arslan H. Evaluation of fourteen adult cases with visceral leishmaniasis. Mikrobiyol Bul. 2013;47:500-6.

40

Druzian AF, de Souza AS, de Campos DN, Croda J, Higa Jr MG, Dorval MEC, Pompilio MA, de Oliveira PA, Paniago AMM. Risk factors for death from visceral leishmaniasis in an urban area of Brazil. PLoS Negl Trop Dis. 2015;9:e0003982.

41

Raina S, Mahesh DM, Kaul R, Satindera KS, Gupta D, Sharma A, Thakur S. A new focus of visceral leishmaniasis in the Himalayas, India. J Vector Borne Dis. 2009;46:303-6.

42

Zijlstra EE, Ali MS, El-Hassan AM, El-Toum IA, Satti M, Ghalib HW, Sondorp E, Winkler A. Kala-azar in displaced people from southern Sudan: Epidemiological, clinical and therapeutic findings. Trans R Soc Trop Med Hyg. 1991;85:365-9.

43

Saurabh K, Ranjan S, Prasad RR. Clinical and haematological parameters associated with patients of visceral leishmaniasis in a district of North Bihar. Int J Community Med Public Health. 2017;4:1957-60.

44

Gupta N, Kant K, Mirdha BR. Clinical and laboratory analysis of patients with leishmaniasis: A retrospective study from a tertiary care center in New Delhi. Iran J Parasitol. 2017;12:632-7.

45

Ural S, Kaptan F, Sezak N, El S, Örmen B, Türker N, Demirdal T, Vardar İ, Özkan Çayıröz P, Çakalağaoğlu F. Evaluation of clinical and laboratory findings of adult visceral leishmaniasis cases. Mikrobiyol Bul. 2015;49:586-93.

46

Dias Tourinho B, Figueiredo Amâncio F, Lencine Ferraz M, Carneiro M. Prognostic factors for death from visceral leishmaniasis in patients treated with liposomal amphotericin B in an endemic state in Brazil. Trans R Soc Trop Med Hyg. 2017;111:163-71.

47

Chufal SS, Pant P, Chachra U, Singh P, Thapliyal N, Rawat V. Role of haematological changes in predicting occurrence of leishmaniasis-a study in Kumaon region of Uttarakhand. J Clin Diagn Res. 2016;10:EC39-43.

48

Madalosso G, Fortaleza CM, Ribeiro AF, Cruz LL, Nogueira PA, Lindoso JAL. American visceral leishmaniasis: Factors associated with lethality in the State of São Paulo, Brazil. J Trop Med. 2012;2012:281572.

49

Bermejo Rodriguez A, Ruiz Giardin JM, Garcia Martinez J, San Martin Lopez JV, Castaneda de la Mata A, Lopez Lacomba D, Jaqueti Aroca J, Walter S. Diagnostic model of visceral leishmaniasis based on bone marrow findings. Study of patients with clinical suspicion in which the parasite is not observed. Eur J Intern Med. 2019;69:42-9.

50

Gradoni L, Soteriadou K, Louzir H, Dakkak A, Toz SO, Jaffe C, Dedet J-P, Campino L, Cañavate C, Dujardin J-C. Drug regimens for visceral leishmaniasis in Mediterranean countries. Trop Med Int Health. 2008;13:1272-6.

51

Strelkova MV, Ponirovsky EN, Morozov EN, Zhirenkina EN, Razakov SA, Kovalenko DA, Schnur LF, Schönian G. A narrative review of visceral leishmaniasis in Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan, the Crimean Peninsula and Southern Russia. Parasit Vectors. 2015;8:330.

52

Bern C. Last accessed date: April 15, 2024. Available from: https://www.uptodate.com/contents/visceral-leishmaniasis-treatment.

53

Vandeputte M, van Henten S, van Griensven J, Huits R, Van Esbroeck M, Van der Auwera G, Cnops L, Bottieau E. Epidemiology, clinical pattern and impact of species-specific molecular diagnosis on management of leishmaniasis in Belgium, 2010-2018: A retrospective study. Travel Med Infect Dis. 2020;38:101885.

54

Alcover MM, Ribas A, Guillén MC, Berenguer D, Tomás-Pérez M, Riera C, Fisa R. Wild mammals as potential silent reservoirs of Leishmania infantum in a Mediterranean area. Prev Vet Med. 2020;175:104874.

55

Berry I, Berrang-Ford L. Leishmaniasis, conflict, and political terror: A spatio-temporal analysis. Soc Sci Med. 2016;167:140-9.

56

Fotakis E, Giantsis I, Avgerinou A, Kourtidis S, Agathaggelidou E, Kapoula C, Dadakou G, Vontas J, Chaskopoulou A. Identification of Leishmania species in naturally infected sand flies from refugee camps, Greece. Emerg Infect Dis. 2019;25:361.

57

Stockdale L, Newton R. A review of preventative methods against human leishmaniasis infection. PLoS Negl Trop Dis. 2013;7:e2278.