Öz
Giriş
Respiratuar sinsityal virüs (RSV), özellikle ileri yaş yetişkinlerde alt solunum yolu enfeksiyonlarının önemli bir nedenidir. Yetişkin RSV aşılarının Türkiye’de yakın dönemde kullanıma sunulması, hekimlerin bu yeni aşıya yönelik bilgi düzeyi ve öneri davranışlarının değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de hekimlerin RSV aşısına yönelik bilgi düzeyleri, tutumları ve erken öneri davranışları değerlendirilmiş ve aşı önerisi ile ilişkili faktörler araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem
Bu kesitsel çalışma, Türkiye genelinde farklı branşlardan 223 hekimin gönüllü katılımıyla çevrim içi anket yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Demografik özellikler, mesleki deneyim ve aşılama uygulamaları Mann–Whitney U testi ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular
Ortalama bilgi puanı 11 üzerinden 7,6 ± 2,1 olup hekimlerin orta düzeyde bir bilgiye sahip olduğunu göstermiştir. Katılımcıların sadece %10,3’ü son üç ay içinde RSV aşısını önermiştir. Aşının ≥60 yaş yetişkinlerde ruhsatlandırıldığının farkında olanların oranı %42,6’dır. Bilgi puanları, öğretim üyeleri ve enfeksiyon hastalıkları uzmanlarında pratisyen hekimler ve diğer branşlara göre anlamlı olarak daha yüksektir (p = 0,019 ve p = 0,011). Çok değişkenli analizde daha yüksek bilgi puanı, aşı önerisinde bulunmanın bağımsız bir belirleyicisi olarak saptanmıştır (düzeltilmiş olasılık oranı = 1,54; %95 güven aralığı: 1,12–2,11; p = 0,007). En sık bildirilen engeller bilgi eksikliği (%76,2), sınırlı erişilebilirlik (%44,4) ve geri ödeme sorunları (%40,8) olarak belirlenmiştir.
Sonuç
RSV aşısına yönelik genel olarak olumlu tutumlara rağmen, yeni uygulamaya konulan yetişkin RSV aşısının hekimler tarafından önerilmesi, erken uygulama döneminde sınırlı kalmıştır. Türkiye’de klinik uygulamada benimsenmesini iyileştirmek için daha net klinik kılavuzlara ve eğitim desteğine ihtiyaç duyulabilir.
Anahtar Kelimeler: Respiratuar sinsityal virüs, yetişkin aşılaması, hekim farkındalığı, bilgi ve tutumlar
Kaynakça
Havers FP, Whitaker M, Melgar M, Pham H, Chai SJ, Austin E, Meek J, Openo KP, Ryan PA, Brown C, Como-Sabetti K, Sosin DM, Barney G, Tesini BL, Sutton M, Talbot HK, Chatelain R, Kirley PD, Armistead I, Yousey-Hindes K, Monroe ML, Tellez Nunez V, Lynfield R, Esquibel CL, Engesser K, Popham K, Novak A, Schaffner W, Markus TM, Swain A, Patton ME, Kim L. Burden of respiratory syncytial virus-associated hospitalizations in US adults, October 2016 to September 2023. JAMA Netw Open. 2024;7(11):e2444756.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Last accessed date: 2025 Oct 2. Available from: https://www.cdc.gov/rsv/adults/index.html
Gavaruzzi T, Ceccarelli A, Nanni C, Vignali C, Colonnello V, Caserotti M, Riccò M, Gori D. Knowledge and attitudes regarding respiratory syncytial virus (RSV) prevention: a systematic review. Vaccines (Basel). 2025;13(2):159.
Shi T, Denouel A, Tietjen AK, Campbell I, Moran E, Li X, Campbell H, Demont C, Nyawanda BO, Chu HY, Stoszek SK, Krishnan A, Openshaw P, Falsey AR, Nair H. Global disease burden estimates of respiratory syncytial virus-associated acute respiratory infection in older adults in 2015: a systematic review and meta-analysis. J Infect Dis. 2020;222(Suppl 7):S577-S583.
Falsey AR, Hennessey PA, Formica MA, Cox C, Walsh EE. Respiratory syncytial virus infection in elderly and high-risk adults. N Engl J Med. 2005;352:1749-1759.
Kenmoe S, Nair H. The disease burden of respiratory syncytial virus in older adults. Curr Opin Infect Dis. 2024;37:129-134.
Du Y, Yan R, Wu X, Zhang X, Chen C, Jiang D, Yang M, Cao K, Chen M, You Y, Zhou W, Chen D, Xu G, Yang S. Global burden and trends of respiratory syncytial virus infection across different age groups from 1990 to 2019: a systematic analysis of the Global Burden of Disease 2019 Study. Int J Infect Dis. 2023;135:70-76.
T.C. Sağlık Bakanlığı. Haftalık Solunum Yolu Virüsleri Sürveyans Raporu 2026/3. Hafta (12-18 Ocak 2026). Last accessed date: 2026 Feb 17. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr
Çiçek C, Arslan A, Karakuş HS, Yalaz M, Saz EU, Pullukçu H, Çok G. Akut solunum yolu enfeksiyonu olan hastalarda solunum viruslarının prevalansı ve mevsimsel dağılımı, 2002-2014. Mikrobiyol Bul. 2015;49(2):188-200.
Harun A, Beyza E. Viral and atypical bacterial respiratory infections in a university teaching hospital. Jpn J Infect Dis. 2019;72:318-322.
Tanrıöver MD, Azap A, Çakır Edis E, Özger HS, Pullukçu H, Sönmezer MC, Dursun OU, Merter Ş, Sayıner A. Respiratory syncytial virus (RSV) infections in adults: current trends and recommendations for prevention – a global challenge from a local perspective. Hum Vaccin Immunother. 2025;21(1):2514357.
La EM, Sweeney C, Davenport E, Calhoun S, Harmelink A, Singer D. Healthcare professionals’ knowledge, attitudes, and practices regarding respiratory syncytial virus disease and vaccination in adults aged 60 years and older. Infect Dis Ther. 2025;14:735-752.
Papagiannis D, Tiganis N, Kotsiou OS, Lampropoulos IC, Fradelos EC, Malli F, Gourgoulianis KI. Assessment of knowledge, attitudes, and vaccination practices regarding the new RSV vaccine among health professionals in Greece. Healthcare (Basel). 2024;12(15):1536.
Gorelick KJ. Respiratory syncytial virus infection in elderly adults. N Engl J Med. 2005;353:422-423.
Ackerson B, Tseng HF, Sy LS, Solano Z, Slezak J, Luo Y, Fischetti CA, Shinde V. Severe morbidity and mortality associated with respiratory syncytial virus versus influenza infection in hospitalized older adults. Clin Infect Dis. 2019;69(2):197-203.
Puggina A, Marijam A, Cailloux O, Vicentini M, Turriani E, Verelst F, Last T, Rieger C, Bonanni P, de Waure C, Marijic P, Tervonen T. Physician knowledge, attitudes, and perceptions of respiratory syncytial virus in older adults: a cross-sectional survey in Germany and Italy. PLoS One. 2025;20(8):e0330763.
Geng X, Wang W. Respiratory syncytial virus vaccination among US adults aged ≥60 years. Front Immunol. 2024;15:1427550.
Başkol Elik D, Vatansever G, Taşbakan SE, Ateş S, Pullukçu H, Taşbakan M, Köksal İ. Do we know about respiratory syncytial virus in Türkiye? Expert Rev Respir Med. 2025;19:1-8.
D’Ambrosio F, Lomazzi M, Moore M, Maida A, Ricciardi R, Munno L, Lettieri M, De Vito E, Ricciardi W, Calabrò GE. Addressing the underestimated burden of RSV in older adults in Europe: epidemiology, surveillance gaps, and public health implications. Vaccines (Basel). 2025;13(5):510.
