Öz
Ateş, enfeksiyon hastalıklarının sık görülen semptomlarından birisidir. Ancak enfeksiyon dışı nedenlerinin de olduğu unutulmamalıdır. Ateş gibi yaygın bir semptom ile başvuran hastalarda nadir de olsa adrenal yetmezliğin tanıda akla gelmesi önem taşımaktadır. Koroner arter hastalığı, hipertansiyon ve hipotiroidi tanıları olan 54 yaşında kadın hasta halsizlik, yorgunluk, bulantı-kusma, karın ağrısı, baş ağrısı ve ateş nedeniyle başvurdu. Özgeçmişinde hipofiz adenomu nedeniyle operasyon öyküsü mevcuttu. C-reaktif protein (65 mg/L) ve prokalsitonin (33,2 ng/mL) yüksekliği dikkat çekmekteydi. Olası enfeksiyöz patolojilerin araştırılması için boyun, toraks, abdomen bilgisayarlı tomografi, transtorasik ekokardiyografi, kan, idrar kültürleri ve bulaşıcı hastalıklar açısından yapılan diğer testlerde patoloji saptanmadı. Hipofiz manyetik rezonans görüntülemede makroadenom olduğu tespit edildi. Hiponatremi ve sabah erken kortizol seviyesinde düşüklük (1,82 μg/dL) tespit edildi. Adrenokortikotropik hormon (ACTH) ise normal düzeylerdeydi. Yüksek doz ACTH stimülasyon testi ile sekonder adrenal yetmezlik tanısı konuldu. Glukokortikoid tedavisine dramatik yanıt alınan hasta, tedavi planı yapılarak taburcu edildi. Ateşin nedeni araştırılırken iyi bir anamnez, tekrarlayan fizik muayeneler, uygun laboratuvar ve görüntülemeler akıllıca kullanılmalıdır. Öncelikle sıklıkla görülen nedenler düşünülmeli ve tanı konulamıyorsa nadir sebepler açısından değerlendirmeler yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Adrenal yetmezlik, vaka sunumu, ateş, nedeni bilinmeyen ateş (NBA)
Kaynakça
Saydam FN. Ateşli hastaya yaklaşım. In: Işıkgöz Taşbakan M, Saydam FN, editors. İç Hastalıklarında Semiyoloji ve Ötesi. Ankara: Akademisyen Yayınevi; 2022. p. 1939.
Haidar G, Singh N. Fever of unknown origin. N Engl J Med. 2022;386(5):463-77.
Husebye ES, Pearce SH, Krone NP, Kämpe O. Adrenal insufficiency. Lancet. 2021;397(10274):613-29.
Hahner S, Ross RJ, Arlt W, Bancos I, Burger-Stritt S, Torpy DJ, Husebye ES, Quinkler M. Adrenal insufficiency. Nat Rev Dis Primers. 2021;7(1):19.
Petersdorf RG, Beeson PB. Fever of unexplained origin: report on 100 cases. Medicine (Baltimore). 1961;40(1):1-30.
Durack DT, Street AC. Fever of unknown origin--reexamined and redefined. Curr Clin Top Infect Dis. 1991;11:35-51.
de Kleijn EM, Vandenbroucke JP, van der Meer JW. Fever of unknown origin (FUO). I. A prospective multicenter study of 167 patients with FUO, using fixed epidemiologic entry criteria. The Netherlands FUO Study Group. Medicine (Baltimore). 1997;76(6):392-400.
de Kleijn EM, van Lier HJ, van der Meer JW. Fever of unknown origin (FUO). II. Diagnostic procedures in a prospective multicenter study of 167 patients. The Netherlands FUO Study Group. Medicine (Baltimore). 1997;76(6):401-14.
Wright WF, Auwaerter PG. Fever of unknown origin. In: Blaser MJ, Cohen JI, Holland SM, editors. Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases. Philadelphia: Elsevier; 2025. p. 733.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Adrenal ve Gonadal Hastalıklar Çalışma Grubu. Bölüm 8. In: Adrenal ve Gonadal Hastalıklar Kılavuzu-2025. Ankara: Akademisyen Yayınevi; 2025. Available from: https://file.temd.org.tr/Uploads/publications/guides/documents/AdrenalKilavuz2025.pdf. Accessed November 2, 2025.
Fusco FM, Pisapia R, Nardiello S, Cicala SD, Gaeta GB, Brancaccio G. Fever of unknown origin (FUO): which are the factors influencing the final diagnosis? A 2005-2015 systematic review. BMC Infect Dis. 2019;19(1):653.
Hung BT, Wang PW, Su YJ, Huang WC, Chang YH, Huang SH, Chang CC. The efficacy of 18F-FDG PET/CT and 67Ga SPECT/CT in diagnosing fever of unknown origin. Int J Infect Dis. 2017;62:10-7.
Ko JW, Lee SE, Park JH, Kim B. Risk factors that are associated with adrenal insufficiency among patients with fever of unknown origin. Postgrad Med. 2023;135(7):734-40.
Lee YY, Cho NH, Lee JW, Kim NK, Kim HS, Kim MK. Clinical characteristics of patients with adrenal insufficiency in a general hospital. Endocrinol Metab. 2017;32(1):83-9.
Lee KH, Lee H, Lee C, Kim JY, Kim JM, Kim SS, Jeong S, Hwang IS, Kim N, Kim NE, Shin S, Shin D, Song JS, Shin DH, Kim JD, Kim J, Lee YS, Kang H, Kim DH, Moon SH, Rho WS, Lee JY, Kronbichler A, Shin JI. Adrenal insufficiency in systematic lupus erythematosus (SLE) and antiphospholipid syndrome (APS): a systematic review. Autoimmun Rev. 2019;18(1):1-8.
Jang W, Sohn Y, Park JH, Pai H, Kim DS, Kim B. Clinical characteristics of patients with adrenal insufficiency and fever. J Korean Med Sci. 2021;36(23):e152.
Rushworth RL, Torpy DJ, Falhammar H. Adrenal crisis. N Engl J Med. 2019;381(9):852-61.
Popa SL, Incze V, Ismaiel A, Surdea-Blaga T, Grad S, Turtoi DC, Amarie DS, David L, Brata VD, Leucuta DC, Abdelghafar A, Gherman CD, Zahan MR, Dumitrascu DI. Non-infectious causes for elevated procalcitonin. Medicina (Kaunas). 2026;62(3):464.
Becker KL, Snider R, Nylen ES. Procalcitonin assay in systemic inflammation, infection, and sepsis: clinical utility and limitations. Crit Care Med. 2008;36(3):941-52.
Choi JJ, McCarthy MW. Novel applications for serum procalcitonin testing in clinical practice. Expert Rev Mol Diagn. 2018;18(1):27-34.
Aloisio E, Dolci A, Panteghini M. Procalcitonin: between evidence and critical issues. Clin Chim Acta. 2019;496:7-12.
